Vinç ve İskele Periyodik Kontrolünü Kim Yapar? Yetkili Meslekler

Ders notu: Vinç ve İskele Periyodik Kontrolünü Kim Yapar? Yetkili Meslekler

Ek-III 2.2.2 kaldırma-iletmeyi ikiye böler

İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III'ün 2.2.2 maddesi kaldırma ve iletme ekipmanlarını ikiye ayırıyor: iskeleler ve geri kalan her şey. Geri kalanlar Tablo-2'deki krenler, vinçler, forklift gibi endüstriyel araçlar, kaldırma aksesuarları, konveyörler. Her iki grubun yetkili meslek listesi farklı. Ortak şart ise aynı: periyodik kontrolü yapan kişi EKİPNET'e kayıtlı, yetkili bir kişi olmalı.

Vinç, forklift, sapan: makine ağırlıklı liste

İskeleler hariç tüm kaldırma ve iletme ekipmanlarında yetkili mühendisler dört dal: makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat. Teknik öğretmen olarak makine veya metal eğitimi bölümü mezunları, tekniker olarak da makine tekniker ya da yüksek teknikerleri. Dikkat: metalürji ve malzeme ile imalat mühendisleri 23 Aralık 2025 değişikliğiyle listeye eklendi; önceki metinde yalnız makine ve mekatronik mühendisleri vardı. Eski kaynaktan çalışıyorsanız bu ikisini ekleyin.

İskelelerde inşaat devreye girer

İskelelere gelince liste inşaat tarafına kayıyor. Mühendis olarak inşaat ve makine mühendisleri; teknik öğretmen olarak inşaat, yapı, makine veya metal eğitimi bölümü mezunları; tekniker olarak inşaat tekniker ya da yüksek teknikerleri. Bir de özel durum var: gemi inşası ile gemi bakım ve onarım işlerinde iskeleleri gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisleri ile gemi teknikerleri kontrol ediyor.

Hangi unvan hangi listede?

Şimdi iki listeyi yan yana koyalım. Makine mühendisi her iki listede de var; şantiyedeki vinci de iskeleyi de kontrol edebilir. İnşaat mühendisi yalnız iskelede. Mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat mühendisleri ise yalnız iskele dışındaki ekipmanlarda. Teknikerde de ayrım net: iskele dışında makine teknikeri, iskelede inşaat teknikeri.

Kule kren: kişi yetmez, kuruluş gerekir

Bazı ekipmanlarda tek başına yetkili kişi olmak yetmiyor. Yönetmeliğin ek 2. maddesine göre kule krenlerin, yürüyen merdivenlerin ve asılı erişim donanımlarının periyodik kontrolünü ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişiler yapar. Aralık 2025 değişikliğiyle listeye hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu, kablolu taşıma tesisatları ve sütunlu çalışma platformları da eklendi; ama bu bentler 1 Ocak 2027'ye kadar uygulanmıyor.

Kim yapamaz, yetkisiz yapılırsa ne olur?

Son olarak kimlerin yapamayacağı. Ortak sağlık ve güvenlik birimleri, yani OSGB'ler ve orada çalışanlar periyodik kontrol hizmeti veremez. Bu kurallara aykırı davranan kişinin yetkisi bir yıl askıya alınır. Hiç yetkisi olmayan kişinin yaptığı kontrol ise geçersizdir: kişi Bakanlığın sitesinde ilan edilir, yetki başvuruları on yıl askıya alınır ve hakkında suç duyurusunda bulunulur. Bir yıl ile on yılı karıştırmayın.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.2.2. Ek-III'ün tamamı RG 23.12.2025/33116 m.7 ile değiştirildi (m.8: yayımı tarihinde yürürlük); derste güncel metin esas alındı.
• Eski metin: RG 18.02.2022/31754 ekindeki Ek-III 2.2.2'de iskeleler hariç listede mühendis olarak yalnız makine ve mekatronik mühendisleri vardı. RG 04.02.2024/32450 m.7 Ek-III'te yalnız 1.13'ü kaldırdı; metalürji ve malzeme ile imalat mühendisleri 23.12.2025 değişikliğiyle girdi.
• Tanım (m.4/1-n): Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişi; EK-III'teki istisnalar saklı kalmak kaydıyla EKİPNET'e kayıtlı ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek tekniker.
• Tablo-2'deki iskele satırları: Yapı iskeleleri (standartta süre yoksa 6 ay; azami yük görünecek şekilde işaretlenir, dipnot 3) ve mobil erişim ve çalışma kuleleri (seyyar iskeleler; standartta süre yoksa 1 yıl).
• Ek-III 2.2.3: Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrollerinde muayene ve testlere ek olarak tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir; raporları periyodik kontrol raporunun ekinde saklanır.
• Ek-III 2.2.4: Asansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörlerin periyodik kontrolü Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine (RG 04.05.2018/30411) göre yapılır.
• Ek madde 2: (a) kule krenler, (b) LPG tank ve tesisatları, (c) yürüyen merdivenler, (ç) asılı erişim donanımları — bu hüküm 31.12.2023'te yürürlüğe girdi. (d)–(g) bentleri (hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu, buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları, sütunlu çalışma platformları) Geçici m.6/2 uyarınca 1.1.2027'ye kadar uygulanmaz.
• Geçici m.6/1: Bakanlıkça yeni düzenleme yapılıncaya kadar TÜRKAK'tan TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene kuruluşları ekipman muayene kuruluşu kabul edilir.

Sık sorulan sorular

İskeleler hariç kaldırma-iletmede hangi mühendisler yetkili?

Makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat mühendisleri

İskelelerin periyodik kontrolünde hangi mühendisler yetkili?

İnşaat ve makine; gemi işlerinde gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisleri

İki listede de yer alan mühendis hangisi?

Makine mühendisi

İskele kontrolünde hangi tekniker / yüksek tekniker yetkili?

İnşaat tekniker/yüksek teknikeri; gemi işlerinde gemi teknikerleri

Gemi bakım ve onarım işlerinde iskeleyi kim kontrol eder?

Gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisleri ile gemi teknikerleri

Kule krenin periyodik kontrolünü kim yapar?

Ekipman muayene kuruluşunda çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi

OSGB periyodik kontrol hizmeti verebilir mi?

Hayır; OSGB'ler ve orada çalışanlar veremez (m.14/A-3)

Yetkisiz kişinin yaptığı periyodik kontrolün sonucu ne olur?

Geçersizdir; kişinin başvuruları 10 yıl askıya alınır

Kaynaklar

• İş Ekipmanları Yön. Ek-III 2.2.2 birinci cümle
• RG 18.02.2022/31754 eki, s.6, Ek-III 2.2.2
• RG 04.02.2024/32450 m.7: 'Aynı Yönetmeliğin Ek-III'ünün 1.13 üncü maddesi yürürlükten kald
• RG 23.12.2025/33116 m.7