Elektrik ve Yangın Tesisatının Periyodik Kontrolünü Kim Yapar?

Ders notu: Elektrik ve Yangın Tesisatının Periyodik Kontrolünü Kim Yapar?

Tablo-3 iki gruba ayrılır: 2.3.2 ve 2.3.3

İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III'teki Tablo-3, periyodik kontrole tabi tesisatları sayıyor. Sürelerini daha önceki bir derste görmüştük; şimdi soru şu: kim kontrol eder? Yönetmelik bunu iki maddeyle çözüyor. 2.3.2 elektrikle ilgili tesisatı sayıyor: elektrik ve topraklama, yıldırımdan korunma, transformatör, jeneratör, akümülatör, katodik koruma; ayrıca yangın algılama ve uyarı sistemleri de bu maddede geçiyor. 2.3.3 ise diyor ki: 2.3.2'de sayılmayan, Tablo-3'teki bütün tesisatlar makine grubunun işi. Yani yangın söndürme sistemleri, portatif söndürücüler, kaçış yolu basınçlandırma, duman tahliye, havalandırma ve klima.

Elektrikle ilgili tesisatı kim kontrol eder?

Elektrik grubunda kimler var? Elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik teknikerleri ve yüksek teknikerleri. Bir de şuna dikkat: yönetmelik her seferinde 'yetkili olan' diyor. Tanım maddesine göre periyodik kontrol yetkilisi, EKİPNET'e kayıtlı ilgili branştaki kişidir. Diploma tek başına yetmiyor.

Elektronik mühendisi: 1 kV ve altı + yangın algılama

Birinci istisna elektronik mühendisi. Bu meslek ana listede yok; ama iki alanda ek olarak yetkili: 1 kilovolt ve daha düşük gerilimli tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemleri. Şıklarda 'elektronik mühendisi' ile 'elektrik-elektronik mühendisi'ni karıştırmayın: elektrik-elektronik mühendisi bütün elektrik grubunda yetkili, elektronik mühendisi yalnız bu ikisinde.

Akümülatör ve katodik korumada kimya mühendisi

İkinci istisna kimya mühendisi. Akümülatör ve katodik koruma tesisatlarında, elektrik grubunun yanı sıra yetkili kimya mühendisleri de kontrol yapabiliyor. Bu yetki yönetmeliğe 23 Aralık 2025 değişikliğiyle eklendi. Kısaca: elektronik mühendisi bir kilovolt ve altı ile yangın algılama, kimya mühendisi akü ve katodik koruma.

Geri kalan tesisatlar makine grubunda

Geri kalan tesisatlar makine grubunda: makine, metalürji ve malzeme, mekatronik ve imalat mühendisleri; makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri ve yüksek teknikerleri. Basınçlı kap ve tesisatlarda kimya ve uçak mühendisleri de sayılır; tesisatlarda makine grubunda ikisi de yok. Bir de güncel metne dikkat: metalürji ve malzeme, mekatronik ve imalat mühendisleri bu listeye 23 Aralık 2025 değişikliğiyle girdi. Eski notlarda yalnız makine mühendisini görürseniz, sınavda bu üç şıkkı çeldirici sanmayın. Kimya mühendisi tesisatta yalnızca akü ve katodik korumada karşımıza çıkıyor.

Yangın: algılama elektrik, söndürme makine

En çok karıştırılan yer yangın tesisatı. Algılama ve uyarı sistemi elektrik tarafında: elektrik grubu artı elektronik mühendisi. Söndürme sistemleri, yani sprinkler, yangın dolapları, hidrant, pompa dairesi ve portatif söndürücüler ise makine grubunda. Kısaca: algılayan elektrik, söndüren makine.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III (Değişik: RG 23.12.2025/33116, m.7; yayımı tarihinde yürürlükte, m.8) m.2.3.2 (elektrik grubu + elektronik ve kimya mühendisi istisnaları), m.2.3.3 (geri kalan tesisatlar: makine grubu).
• Süre: İlgili standartlarda aksi belirtilmedikçe tesisatların periyodik kontrolü yılda bir yapılır (Ek-III 2.3.1); kriter ve süreler Tablo-3'te (2.3.4).
• Proje şartı: Yangın mekanik tesisatı ile yangın algılama ve uyarı sistemlerinde (2.3.5), havalandırma ve klimada (2.3.6), elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunmada (2.3.7) periyodik kontrolde tesisat projesi aranır; projesi yoksa işveren projelendirme yaptırmak zorundadır.
• Birden fazla branş: Ekipman birden fazla branştan yetkili gerektiriyorsa ortak raporu müştereken imzalarlar ya da her branş kendi kısmının raporunu ayrı düzenler (Ek-III 1.8).
• Rapor: Yetkilinin adı soyadı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası yazılır; yetkilinin imzası olmayan rapor geçersizdir (Ek-III 1.7.9).
• Yasaklar: Ekipmanın bakımını yapan kişi aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz (m.14/A-2); OSGB'ler ve bu birimlerde çalışanlar periyodik kontrol hizmeti veremez (m.14/A-3). Aykırılıkta yetki 1 yıl askıya alınır (m.14/A-4); yetkisiz kişilerce yapılan kontrol geçersizdir, bu kişilerin yetki başvuruları 10 yıl askıya alınır (m.14/A-5).
• Güncel metin: 23.12.2025 değişikliğiyle 2.3.2'ye kimya mühendisi, 2.3.3'e metalürji ve malzeme, mekatronik ve imalat mühendisleri eklendi; 2022 metninde makine grubunda mühendis olarak yalnız makine mühendisi vardı.
• Kıyas: Basınçlı kap ve tesisatlarda kimya, imalat ve uçak mühendisleri de sayılır (Ek-III 2.1.6); tesisat makine grubunda (2.3.3) kimya ve uçak mühendisi yoktur.

Sık sorulan sorular

Topraklama tesisatının periyodik kontrolünü hangi grup yapar?

Elektrik grubu: elektrik, elektrik-elektronik müh., elektrik eğitimi öğretmeni, teknikeri

Elektronik mühendisi hangi tesisatları kontrol edebilir?

1 kV ve daha düşük gerilimli tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemleri

Tablo-3 tesisatlarında kimya mühendisi nerede yetkilidir?

Akümülatör ve katodik koruma tesisatlarında (elektrik grubunun yanı sıra)

Sprinkler ve hidrant sistemini hangi grup kontrol eder?

Makine grubu: yangın söndürme sistemleri Ek-III 2.3.3 kapsamındadır

Havalandırma ve klima tesisatı hangi gruba girer?

Makine grubu: makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, imalat müh. ve diğerleri

Tesisat kontrolü için unvan tek başına yeter mi?

Hayır; kişi EKİPNET'e kayıtlı periyodik kontrol yetkilisi olmalı (m.4)

Kaynaklar

• İş Ekipmanları Yön. EK-III m.2.3.2
• RG 23.12.2025/33116, İş Ekipmanları Yön. değişikliği m.7, m.8