Loder, Greyder ve Mobil Vinç Nedir? Motor Gücü ve Güncel Tanımlar

Ders notu: Loder, Greyder ve Mobil Vinç Nedir? Motor Gücü ve Güncel Tanımlar

Loder: önünde kepçe, üç iş

İlk makinemiz loder. Önünde bir kepçesi var ve bu kepçeyle üç iş yapıyor: yükleme, kazıma ve tesviye. Lastik tekerli de olabilir, paletli de. Yönergedeki eğitim-sınav aracında motor gücü en az yirmi kilovat ya da yirmi yedi beygir; tescil belgesi de olmalı.

Greyder: tesviye ve şev düzeltme

İkinci makine greyder. Tanımı kısa: zemin tesviyesi ve şev düzeltme işlerinde kullanılan makine. Eğitim-sınav aracında motor gücü en az kırk kilovat ya da elli üç beygir. Dikkat: dozerin eşiği de kırk kilovat. Yani bir şıkta kırkı gördüğünüzde soruya bakın; şev düzeltme ve tesviye diyorsa cevap greyder.

Mobil vinç: kaldır, dön, aktar

Üçüncü makine mobil vinç. Yükü kaldırıyor, dönerek ya da hareket ederek başka yere aktarıyor; yer değiştirme, yükleme ve indirme işlerinde kullanılıyor. Güncel tanımdaki ölçüt: eğitim-sınav aracının zeminden altı metre yüksekliğe yük kaldırabilmesi. Lastik tekerli veya paletli olabilir; motor gücü en az yirmi beş kilovat ya da otuz üç beygir. Diğer ikisi gibi tescil belgesine sahip olmalı.

Üç makine, üç eşik

Şimdi üçünü yan yana koyalım. Loder yirmi, mobil vinç yirmi beş, greyder kırk kilovat. Küçükten büyüğe yirmi, yirmi beş, kırk. Beygir karşılıkları da yirmi yedi, otuz üç, elli üç. Unutmayın, bu eşikler yönergede eğitim-sınav aracı için konmuş. Şıklarda kilovatla beygir değeri karışabilir, birimine mutlaka bakın.

Mobil vinçte “2 ton” güncel tanımda yok

Gelelim tuzağa. Eski, iki bin on altı tarihli metinde mobil vinç için 'bom uzunluğu en az altı metre, kapasite en az iki ton' yazıyordu. İki bin yirmi üç değişikliğinden sonraki güncel metinde ton şartı yok; ölçüt zeminden altı metre yüksekliğe yük kaldırabilmek. Motor gücü ise değişmedi: yirmi beş kilovat, otuz üç beygir. Eski notlarla çalışıyorsanız bu satırı düzeltin.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: MEB İş Makineleri Sürücü Eğitimi (Operatörlük) Kursları Yönergesi m.4/1-ç (eğitim ve sınav araçları; Değişik: Makam Oluru 28.09.2023-85561775): bent 57 loder, bent 21 greyder, bent 60 mobil vinç. Bu tanımlar kursta eğitim ve sınavda kullanılacak aracın asgari özellikleridir; makinenin genel tanımı değildir (ör. 20 kW altındaki kompakt yükleyiciler de loderdir).
• Kapsam (m.2): 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m.42 kapsamında, 5580 s. Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na göre açılan özel kurslar ile 3308 s. Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında MEB'in açtığı resmî kurslar.
• Dayanak (m.3): 2918 s. Kanun, 5580 s. Kanun ve 1 s. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.301, 310 ve 326.
• Operatörlük belgesi (m.4/1-g): kursta verilen eğitim sonunda yapılan teorik ve uygulama sınavında başarılı olanlara verilen, millî eğitim müdürlüğünce onaylı belge.
• Ayrı tanım: Mobil vinç (MHC, sahil/yüzer ve gemi vinci) eğitim-sınav aracı için motor gücü en az 40 kW (m.4/1-ç-61); kara mobil vinciyle karıştırmayın.
• Aynı eşikler: dozer 40 kW / 53 hp (ç-15); ekskavatör ve beko-loder 20 kW / 27 hp (ç-16, ç-43); finişer 25 kW / 33 hp (ç-18).
• Eski metin (2016, m.4/f-4, f-5, g-2): loder "malzemeyi bir yerden alıp başka bir yere yüklemek için kullanılan"; greyder "tesviye, hendek açma, genellikle yol yapımında"; mobil vinç "bom uzunluğu en az 6 m, kapasite en az 2 ton". Güncel metinde bu ifadeler yok.
• Periyodik kontrol (İş Ekipmanları Yön. Ek-III): Tablo-6'da yükleyiciler (TS EN 474-3) ve greyderler (TS EN 474-8), standartta süre yoksa en fazla 1 yıl; mobil krenler kaldırma ekipmanları tablosunda, standartta süre yoksa 1 yıl. İş makinelerinin periyodik kontrolünü yapabilecek meslekler Ek-III 2.6.1'de sayılır.

Sık sorulan sorular

Loder eğitim-sınav aracının motor gücü en az kaç kW?

20 kW veya 27 hp

Loder önündeki kepçeyle hangi işleri yapar?

Yükleme, kazıma ve tesviye

Greyder hangi işlerde kullanılır?

Zemin tesviyesi ve şev düzeltme

Greyder eğitim-sınav aracının motor gücü en az kaç kW?

40 kW veya 53 hp (dozerle aynı eşik)

Mobil vinç eğitim-sınav aracı zeminden kaç metreye yük kaldırmalı?

6 metre

Mobil vinç eğitim-sınav aracının motor gücü en az kaç kW?

25 kW veya 33 hp

Güncel mobil vinç tanımında ton şartı var mı?

Yok. “En az 2 ton” eski (2016) metinde kaldı.

Eski (2016) metinde mobil vincin bom uzunluğu ölçütü neydi?

En az 6 m (ve en az 2 ton). Güncel metinde bom yok; zeminden 6 m kaldırma var.

Kaynaklar

• MEB İş Makineleri Sürücü Eğitimi
• İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönerge m.4/1-f-4, f-5, g-2
• MEB ÖÖKGM Yönergeler sayfası; güncel PDF'teki 'Değişik: Makam Oluru 28/09/2023-85561775' ş
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. Ek-III 2.6.1, 2.6.3 Tablo-