KKD Yönetmeliği 2026 — Kişisel Koruyucu Donanım Detaylı Rehber
3 kategori sistemi (I/II/III), CE işareti + AB Uygunluk Beyanı, EN standartları (EN 397 baret, EN ISO 20345 ayakkabı, EN 361 kemer), işveren yükümlülükleri, teslim tutanağı ve interaktif KKD kategori seçici.
TL;DR — Kısaca
Yönetmelik: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik — RG 02.07.2013 / 28695.
Kategori sistemi: I (düşük), II (orta), III (yüksek/ölümcül) risk.
Zorunlu: CE işareti + AB Uygunluk Beyanı. Kategori II/III için Onaylanmış Kuruluş.
İşveren: KKD'yi ücretsiz sağlar, eğitim verir, teslim tutanağı düzenler, muayene eder.
KKD Nedir?
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD); çalışanı bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik riskine karşı korumak amacıyla kişi tarafından giyilen, takılan veya tutulan tüm alet, araç, gereç ve cihazlardır.
KKD, iş yerindeki risk kontrol hiyerarşisinin son basamağıdır. Öncelik sırası:
- Ortadan kaldırma (elimination)
- İkame (substitution — daha az riskli ile değiştirme)
- Mühendislik önlemleri (havalandırma, koruma, kapatma)
- İdari önlemler (prosedür, eğitim, çalışma süreleri)
- KKD — son çare
3 Kategori Sistemi
KKD, tasarım karmaşıklığı ve koruma sağlanan riskin ciddiyetine göre 3 kategoriye ayrılır (AB 2016/425 ve uyumlaştırılmış Türk mevzuatı):
KATEGORİ I Basit Tasarım — Düşük Risk
Risk: Yüzeysel mekanik yaralanma, hafif sıcaklık, güneş, hafif temizlik ürünleri, hafif titreşim.
Örnekler: Bahçe/temizlik eldiveni, güneş gözlüğü, hafif önlük, gündelik iş kıyafeti (görünürlüğü olmayan).
Uygunluk değerlendirme: Üretici öz beyanı yeterlidir. Onaylanmış Kuruluş gerekmez.
Belge: AB Uygunluk Beyanı + CE işareti.
KATEGORİ II Orta Risk
Risk: Kategori I dışı ve Kategori III kapsamında olmayan tüm orta düzey riskler.
Örnekler: Baret (EN 397), güvenlik ayakkabısı (EN ISO 20345), koruyucu gözlük, kaynak maskesi, işitme koruyucu (kulaklık, kulak tıkacı), yüksek görünürlük kıyafeti, kimyasala karşı olmayan eldiven.
Uygunluk değerlendirme: AT tip incelemesi (Modül B) — Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) tarafından.
Belge: AT Tip İnceleme Belgesi + AB Uygunluk Beyanı + CE işareti (Onaylanmış Kuruluş numarası ile).
KATEGORİ III Karmaşık Tasarım — Yüksek/Ölümcül Risk
Risk: Ölümcül veya geri dönüşü olmayan sağlık zararı riski.
Örnekler: Düşmeyi durdurma sistemi (paraşütçü kemeri EN 361), solunum koruyucu cihaz (SCBA), kimyasala karşı geçirimsiz koruyucu giysi (biyolojik, kimyasal), yüksek voltaj koruyucu, aşırı sıcak/soğuk giysi, gaz maskesi, kulak koruyucular (belli desibel üstü).
Uygunluk değerlendirme: AT tip incelemesi (Modül B) + Modül C2 (üretim gözetimi) veya Modül D (üretim kalite güvence).
Ek zorunluluk: Kullanıcı eğitimi zorunlu.
Belge: AT Tip İnceleme + Üretim gözetim belgesi + AB Uygunluk Beyanı + CE işareti (4 haneli Onaylanmış Kuruluş numarası ile).
CE İşareti ve AB Uygunluk Beyanı
CE işareti; KKD'nin ilgili AB uyumlaştırma mevzuatının temel sağlık ve güvenlik gereksinimlerini karşıladığını gösteren üretici beyanıdır. Türkiye'de piyasaya arz edilen tüm KKD üzerinde bulunmak zorundadır.
- Kategori I: Sadece "CE" işareti.
- Kategori II ve III: "CE + 4 haneli Onaylanmış Kuruluş numarası" (örn: CE 0123).
AB Uygunluk Beyanı: Üretici tarafından düzenlenir. Ürün ile birlikte veya üreticinin internet sitesinde erişilebilir olmalıdır. İçerik: ürün tanımı, üretici bilgisi, uyulan direktif/regülasyon, uygulanan uyumlaştırılmış standartlar, Onaylanmış Kuruluş bilgisi (varsa).
İşveren Yükümlülükleri
KKD'nin İşyerinde Kullanımı Yönetmeliği kapsamında işveren:
- Risk değerlendirmesi sonucu belirlenen KKD'yi ücretsiz sağlamak.
- KKD'nin CE işaretli ve iş yerinde tespit edilen riske uygun olduğunu doğrulamak.
- Çalışanın vücut yapısına ve iş türüne uygun doğru beden/model temin etmek.
- Kullanım eğitimi vermek (Kategori III için uygulamalı zorunlu).
- Teslim tutanağı düzenlemek (imzalı).
- KKD'nin periyodik muayenesi, temizliği ve gerektiğinde yenilenmesini sağlamak.
- Kullanım talimatnamelerini Türkçe olarak çalışana sunmak.
- Aşınmış / arızalı KKD'yi derhal değiştirmek.
- KKD kullanımını denetlemek ve süreklilikte tutmak.
KKD Teslim Tutanağı
Teslim tutanağı iş kazası davasında delil niteliği taşır. Asgari içerik:
- Çalışan adı-soyadı, TC No, görevi
- KKD adı, marka, model, seri no
- Standart numarası (örn: EN 397)
- Teslim tarihi
- Kullanım eğitimi verildiğine dair beyan
- Çalışan imzası
- Teslim eden İSG uzmanı/işveren vekili imzası
Yaygın KKD Standart Numaraları
| KKD Tipi | EN Standardı | Kategori |
|---|---|---|
| Endüstriyel baret | EN 397 | II |
| Güvenlik ayakkabısı | EN ISO 20345 | II |
| Koruyucu gözlük | EN 166 | II |
| Yüksek görünürlük kıyafeti | EN ISO 20471 | II |
| Mekanik risk eldiveni | EN 388 | II |
| Kimyasal koruyucu eldiven | EN 374 | III |
| Isıya karşı eldiven | EN 407 | II |
| İşitme koruyucu (kulaklık/kulaklık) | EN 352 | II veya III |
| Solunum koruyucu (yarım maske/tam yüz) | EN 140 / EN 136 | III |
| Partikül filtresi (P1/P2/P3) | EN 143 | III |
| FFP maskesi | EN 149 (FFP1/FFP2/FFP3) | III |
| Emniyet kemeri (paraşütçü tipi) | EN 361 | III |
| Şok emici lanyard | EN 355 | III |
| Sıcaklık koruyucu giysi | EN ISO 11612 | III |
| Kimyasala karşı giysi | EN 14605 / EN 943 | III |
| Elektrik yalıtımı ayakkabı | EN 50321 | III |
Kategori III için Kullanıcı Eğitimi
• KKD'nin fonksiyonu ve koruma sağladığı risk
• Doğru takma-çıkarma (özellikle solunum, kemer)
• Sızdırmazlık ve fit-test (solunum için)
• Kullanım sırasında kontrol noktaları
• Depolama ve temizleme kuralları
• Muayene ve arıza tespiti
• Tazeleme eğitimleri (yıllık önerilir)
Yaygın Hatalar
2. Beden uyumsuzluğu: Yanlış beden (özellikle solunum maskesi, kemer) koruma sağlamaz.
3. Muayenesiz kullanım: Düşme durdurma sistemi (kemer/lanyard) her kullanım öncesi görsel kontrol + yıllık uzman muayenesi gerektirir.
4. Süresi geçmiş KKD kullanımı: Baret, kemer, filtreli maskede raf ömrü/kullanım ömrü aşımı büyük risktir.
5. Eğitimsiz Kategori III kullanımı: Solunum cihazı fit-test'siz kullanılırsa koruma sağlamaz.
6. Teslim tutanağı eksikliği: KKD verildi ancak imzalı tutanak yok — denetim ve dava riski.
Interaktif KKD Kategori Seçici
Tehlike ve iş türüne göre uygun KKD kategorisi ve standart öner
KKD Modülü ile Sınavda Fark Yarat — İSG Akademi
KKD yönetmeliği, kategori sistemi ve EN standartları için 200+ kategorize soru. AI destekli KKD Seçici (Beta) uygulamada.
App Store'dan İndir Google Play'den İndirSıkça Sorulan Sorular (SSS)
KKD kaç kategoriye ayrılır?
3 kategoriye: I (basit/düşük risk), II (orta risk), III (karmaşık/yüksek risk).
CE işareti neden zorunlu?
KKD'nin AB uyumlaştırılmış standartlarını karşıladığını gösterir. Kat. II ve III için Onaylanmış Kuruluş numarası (4 haneli) eşliğinde bulunur.
İşveren KKD sağlamak zorunda mı?
Evet, 6331 Md. 4 ve KKD Kullanımı Yönetmeliği kapsamında ücretsiz sağlar, eğitim verir, tutanakla teslim eder.
KKD teslim tutanağı zorunlu mu?
Evet. İmzalı tutanak; denetim ve iş kazası davasında delil niteliği taşır.
Baret standardı nedir?
EN 397. Elektrik yalıtımı gerektiği durumda EN 50365 ek standardı.
Kategori III KKD eğitimi zorunlu mu?
Evet, uygulamalı eğitim zorunludur. Kayıt tutulmalı; tazeleme periyodik.
KKD sağlanmadığında ceza var mı?
Evet, 6331 Madde 26 uyarınca çalışan başına idari para cezası uygulanır. Madde 26 detayları.
Son güncelleme: 4 Temmuz 2026 · Kaynak: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG: 02.07.2013 / 28695); 6331 sayılı İSG Kanunu; AB 2016/425 KKD Regülasyonu (uyumlaştırılmış); ilgili EN standartları. Güncel yönetmelik metnini araştırılmalı olarak resmi kaynaklardan doğrulayın.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG: 30.06.2012 / 28339)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — mevzuat ve duyurular
- Resmî Gazete
İçerik editöryal kontrolden geçirilmiştir. Gördüğünüz bir hatayı iletişim sayfasından bildirebilirsiniz.
