Forklift, Vinç ve İskele Periyodik Kontrolü Kaç Ayda Bir Yapılır?

Ders notu: Forklift, Vinç ve İskele Periyodik Kontrolü Kaç Ayda Bir Yapılır?

Kaldırma ve iletmede azami süre: 1 yıl

Şimdi soru şu: bu kontroller ne sıklıkla yapılır? İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III'teki Tablo-2'ye bakıyoruz. Kural çok basit: standartlarda süre belirtilmemişse azami bir yıl. Dikkat edin, bu bir varsayılan süre değil, aşılamayacak üst sınır. Yapı iskeleleri dışında tablodaki bütün kaldırma ve iletme ekipmanları bu süreye bağlı. Yani önce kuralı, sonra tek istisnayı ezberleyeceğiz.

Krenden asansöre: 1 yıllık kaldırma ekipmanları

Tabloda neler var, gruplayarak bakalım. Krenler: köprülü, portal, mobil, kule krenler ve benzerleri; monoray gibi vinçler. Endüstriyel araçlar: forklift, transpalet, sipariş toplayıcı. Platformlar ve liftler: araç kaldırma lifti, kaldırma tablası, sütunlu ve seyyar iş platformları. Asansör türleri: inşaat, servis, kren ve yük asansörleri. Hepsinde süre aynı: azami bir yıl.

Merdivenden sapana: iletme ve aksesuarlar da 1 yıl

İletme tarafında da tablo aynı süreyi veriyor: yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar, konveyörler, kablolu taşıma tesisatları, manipülatörler ve asılı erişim donanımları. Bunların her biri tabloda ayrı bir satır. Çok sorulan bir nokta: tabloda bir de “kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar” satırı var; sapan, kıskaç, vakum ve manyetik kaldırıcı bu satırda. Yani aksesuarlar da periyodik kontrole tabi ve süreleri yine bir yıl. Bir de güncel bir satır var: rüzgar türbinlerindeki kaldırma donanımları. Bu satır 1 Şubat 2026'dan beri uygulanıyor, süresi de bir yıl.

Tek istisna: yapı iskelesi 6 ay

Şimdi tek istisna: yapı iskeleleri. Standartta süre yoksa azami altı ay. Tuzak şurada: seyyar iskeleler, yani mobil erişim ve çalışma kuleleri, altı ay değil, bir yıl. Sınavda “iskele” kelimesini görünce hemen altı aya atlamayın; yapı iskelesi mi, seyyar iskele mi, ona bakın. Bir de iskeleler taşıyabilecekleri azami yük görünecek şekilde işaretlenir.

1 yıl bir üst sınırdır, hedef değil

Bu bir yıl bir hedef değil, üst sınır. Tablonun başlığında da yazıyor: ilgili standardın öngördüğü süreler saklı. Standart kendi süresini veriyorsa o uygulanır. Standartta süre yoksa tablodaki süre aşılamaz. Ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipmanın yaşı gibi etkenlere göre yapılan risk değerlendirmesiyle test ve muayene sıklığı artırılabilir. Kısacası: sıklık artırılabilir, azami süre uzatılamaz.

Asansörlerin hepsi bu tabloda değil

Son tuzak asansörlerde. Tablo-2'deki yük asansörü, taşıyıcısında insan seyri bulunmayan, yalnız yük taşınan asansördür ve süresi bir yıldır. İnşaat, servis ve kren asansörleri de bu tabloda, onlar da azami bir yıl. Ama Asansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörler bu tabloya göre değil, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine göre kontrol edilir. Yani “asansör” kelimesini görünce hangi asansör olduğuna bakın.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628; mevzuatNo 18318). EK-III, RG 23.12.2025/33116 ile baştan değişti; değişiklik yönetmeliği yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (değişiklik yön. m.7–8).
• m.7/1: EK-III tablolarında yer alan ekipman veya ekipman grupları periyodik kontrole tabidir. Ekipman grubunun kapsadığı ama tabloda standart karşılığı olmayan ekipmanlarda EK-III 1.1 ve 1.4'teki hiyerarşi uygulanır.
• EK-III 1.4: Aralık ve kriter tablolarda ya da standartlarda yoksa imalatçının öngördüğü aralık; imalatçı da belirlememişse ortam koşulları, kullanım sıklığı ve süresi gibi etkenlere göre risk değerlendirmesi. Standartlarda süre belirtilmemişse sıklık tablolardaki azami süreleri aşamaz.
• EK-III 1.4.1: Periyodik kontrolde esas, imalat yılında yürürlükteki standarttır; imal tarihinde standart yoksa ekipmanla ilgili yayımlanmış ilk standart dikkate alınır.
• EK-III 1.5: Birden fazla iş için imal edilen ekipman, yaptığı işler göz önünde bulundurularak ayrı ayrı periyodik kontrole tabi tutulur.
• EK-III 1.10: Ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipmanın yaşı, bakım faaliyetleri ve sıklığı, atmosferik koşullar, revizyon/kaza, önceki periyodik kontrol sonuçları ve kullanım süresine göre yapılan risk değerlendirmesiyle test ve muayene sıklığı artırılabilir.
• Tablo-2'nin tam listesi (hepsi, standartlarda süre yoksa azami 1 yıl): kablolu taşıma tesisatları; krenler (köprülü, portal, mobil, yükleyici, kule, kıyı ötesi, döner kollu ve benzeri); vinçler ve kaldırma teçhizatları (monoray, traksiyonel, çektirme, gerdirme ve benzeri); endüstriyel araçlar (forklift, transpalet, yük ve personel taşıyıcı, değişken erişimli araç, sipariş toplayıcı ve benzeri); araç kaldırma liftleri; kaldırma tablaları; sütunlu çalışma platformları; asılı erişim donanımları; yükseltilebilen seyyar iş platformları; inşaat asansörleri; eğimli yük taşıma tertibatları; hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları; servis asansörleri; kren asansörleri; rüzgar türbinlerindeki kaldırma donanımları; yük asansörleri; manipülatörler; uçak yer destek donanımları; yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar; mobil erişim ve çalışma kuleleri (seyyar iskeleler); sürekli taşıma donanımları (konveyörler); kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar (sapanlar, kıskaçlar, vakum kaldırıcı, manyetik kaldırıcı ve benzeri). Yapı iskeleleri: azami 6 ay.
• Tablo-2 dipnotları: (1) yük asansörü: yükleme amaçlı erişilebilen, taşıyıcısında (kabin veya platform) insan seyri bulunmayan, yalnız yük taşınan asansör; (2) uçak yer destek donanımlarında kapsam yalnız kaldırma iletme ekipmanları ve aksesuarlarıdır; (3) iskeleler taşıyabilecekleri azami yük görünecek şekilde işaretlenir; (4) TS EN 81-44 yürürlüğe girmeden önce üretilmiş rüzgar türbini kaldırma donanımlarında kriter olarak imalatçının şartları kullanılır.

Sık sorulan sorular

Standartta süre yoksa forklift en geç ne zaman kontrol edilir?

1 yıl: endüstriyel araçlar satırı (Ek-III Tablo-2).

Yapı iskelesinin azami periyodik kontrol süresi nedir?

6 ay: Tablo-2'deki tek 6 aylık satır.

Seyyar iskele (mobil erişim ve çalışma kulesi) için azami süre?

1 yıl. Yapı iskelesiyle karıştırmayın.

Sapan, kıskaç, vakum kaldırıcı periyodik kontrole tabi mi?

Evet: kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar satırı, azami 1 yıl.

Standart kendi süresini veriyorsa hangisi uygulanır?

Standardın süresi. Tablodaki süre, standartta süre yoksa geçerli üst sınırdır.

Tablo-2'deki yük asansörünün ayırt edici özelliği nedir?

Taşıyıcısında insan seyri yoktur; yalnız yük taşınır.

İskelelerde hangi bilgi görünür şekilde işaretlenir?

Taşıyabilecekleri azami yük.

Rüzgar türbini kaldırma donanımı satırı ne zamandan beri uygulanıyor?

1 Şubat 2026'dan beri; azami süre 1 yıl.

Kaynaklar

• İş Ekipmanları Yön. yürürlük/değişiklik tablosu
• İş Ekipmanları Yön. Geçici m.7