Tezgâh, Endüstriyel Raf ve Kapıların Periyodik Kontrolü Kaç Yılda Bir?

Ders notu: Tezgâh, Endüstriyel Raf ve Kapıların Periyodik Kontrolü Kaç Yılda Bir?

“Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl” ne demek?

İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III’teki tablolarda süre sütununun başlığı “azami süre”. Tezgâhlar ve endüstriyel raf-kapı tablolarındaki her satırda aynı ifade yazıyor: standartlarda süre belirtilmemişse bir yıl. Bunu iki parçada okuyun. Birincisi: ilgili standart bir süre öngörüyorsa o süre saklı. İkincisi: standartta süre yoksa tablodaki bir yıl aşılamaz. Yani bir yıl bir üst sınır.

15 tezgâhı dört grupta ezberleyin

Tablo-4’te on beş tezgâh var ve hepsinin süresi aynı: standartta yoksa bir yıl. Ezberi kolaylaştırmak için ben dört gruba ayırdım; bu gruplama yönetmelikte yok, sadece hafıza için. Presler dört tane: mekanik, hidrolik, hidrolik abkant ve pnömatik. Torna-freze grubu beş: torna, freze, delme makinaları, işleme merkezleri ve transfer tipi ile özel amaçlı tezgâhlar. Kesme ve taşlama üç: soğuk metal testereleri, giyotin makaslar ve hareketsiz taşlama makineleri. Son grupta ağaç işleme tezgâhları ile iki ayrı şerit testere satırı var: biri ağaç işleme, biri gıda işleme makinaları için. Dikkat: konveyör ya da forklift bu tabloda değil; onlar kaldırma ve iletme ekipmanları tablosunda.

Endüstriyel raf ve kapılar: Tablo-5

Endüstriyel raflar ve endüstriyel kapılar ayrı bir tabloda, Tablo-5’te. Süre yine aynı: standartta yoksa bir yıl. Kontrol kriterleri rafta TS EN 15635 standardına, kapılarda ise TS EN 13241+A2, TS EN 12453 ve TS EN 12604+A1 standartlarına göre. Bir de şu ayrıntı: raf ve kapıların kontrolünde tahribatsız muayene yöntemleri kullanılabilir; bu muayenelerin raporları periyodik kontrol raporunun ekinde saklanır.

Ek-III’te her satır 1 yıl değildir

Şimdi sık yapılan bir hata: “Ek-III’te her şey bir yıl” diye ezberlemek. Tezgâhlar, raflar, kapılar bir yıl, doğru. Ama yapı iskelelerinde standartta süre yoksa azami süre altı ay. Atmosferik, dik, silindirik, yer üstü, çelik kaynaklı birleştirmeli, açık ya da kapalı tavanlı tehlikeli sıvı depolama tanklarında ise on yıl; bombeli ya da prizmatik tanklarda süre yine bir yıl. Yani on yıl her tanka değil, yalnız bu tarif edilen tanka ait. Bu iki sayı soruya çeldirici olarak gelebilir; tezgâh ve raf sorusunda gördüğünüzde elemeyi bilin.

1 yıl bir tavandır: kontrol daha sık da yapılır

Bir yıl bir tavan demiştik; kontrol daha sık da yapılabilir. Ek-III’e göre ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipmanın yaşı, önceki periyodik kontrol sonuçları gibi faktörlere bakılarak, risk değerlendirmesi sonucuna göre test ve muayenelerin sıklığı artırılabilir. Bir presi atölyenin öbür ucuna taşıdınız mı, bir yılın dolmasını beklemiyorsunuz.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. (RG 25.04.2013/28628), Ek-III (Değişik: RG 23.12.2025/33116) 2.4 ve Tablo-4 (tezgâhlar), 2.5 ve Tablo-5 (endüstriyel raf ve kapılar).
• Tablo-4 kriter standartları: mekanik pres TS EN ISO 16092-1; hidrolik pres TS EN ISO 16092-3; hidrolik abkant TS EN 12622+A1; pnömatik pres TS EN 16092-1 ve TS EN 16092-4; torna TS EN ISO 23125; ağaç işleme TS EN 847-3; freze, işleme merkezleri, transfer tipi ve özel amaçlı tezgâhlar TS EN 16090-1; soğuk metal testeresi TS EN ISO 16093; hareketsiz taşlama TS EN ISO 16089; şerit testere (ağaç) TS EN 1807-2; şerit testere (gıda) TS EN 12268; delme TS EN 12717+A1; giyotin makas TS EN 13985+A1.
• Tablo-4'teki gruplama: derste kullanılan dört “hafıza grubu” yönetmelikte yoktur; yalnız ezber kolaylığı içindir.
• Atmosferik tanklar (Tablo-1): iki ayrı satır var. Dik, silindirik, yer üstü, çelik kaynaklı birleştirmeli, açık ya da kapalı tavanlı tehlikeli sıvı depolama tankları (API 620, 650, 653, 2610): standartta süre yoksa 10 yıl. Bombeli yatay veya dikey silindirik, prizmatik, çelik veya termoplastik, açık veya kapalı tehlikeli sıvı depolama tankı (TS EN 12285-2, TS 8991, TS 712, TS EN 12573-1/-2/-3): standartta süre yoksa 1 yıl.
• “Bir kısım tezgâhlar”: Ek-III 2.4.1, Tablo-4'ün “bir kısım tezgâhların” kriter ve sürelerini verdiğini söyler. Tablolarda yer alan ekipman veya ekipman grupları periyodik kontrole tabidir (m.7/1); grubun kapsadığı ama tabloda standart karşılığı olmayan ekipmanda Ek-III 1.1 ve 1.4 hiyerarşisi uygulanır. Ek-III'te yer almadığı için zorunlu olmayan ekipmana kontrol yapılırsa raporda şekil ve sözleşme şartı aranmaz (m.7/6).
• Hiyerarşi (Ek-III 1.4): tabloda ya da standartta aralık ve kriter yoksa imalatçının öngördüğü; o da yoksa ortam koşulları, kullanım sıklığı ve süresine göre yapılacak risk değerlendirmesi sonucu. Standartta süre yoksa tablodaki azami süre aşılamaz.
• Standardın yılı (Ek-III 1.4.1): kontrolde imalat yılında yürürlükte olan standart esastır; yeni standarda uyumlaştırılabiliyorsa yeni standart da göz önünde bulundurulur.
• Tablolardaki standartlar örnektir (Ek-III 1.11): tabloda yazmayan ya da sonra yayımlanan ilgili standartlar da imal yılına göre dikkate alınır.

Sık sorulan sorular

Standartta süre yoksa torna tezgâhında azami kontrol süresi?

1 yıl (Ek-III Tablo-4, azami süre)

Hidrolik abkant pres hangi tabloda yer alır?

Tablo-4 Tezgâhlar; standartta süre yoksa 1 yıl

Şerit testere Tablo-4’te kaç ayrı satırda geçer?

İki: ağaç işleme makinaları ve gıda işleme makineleri

Endüstriyel raf ve kapılar hangi tabloda?

Tablo-5; standartta süre yoksa 1 yıl

Endüstriyel kapılarda kontrol kriterleri hangi standartlara göre?

TS EN 13241+A2, TS EN 12453, TS EN 12604+A1

Raf ve kapıda tahribatsız muayene raporu nerede saklanır?

Periyodik kontrol raporunun ekinde

Standartta süre yoksa yapı iskelelerinde azami süre?

6 ay

Risk değerlendirmesi sonucuna göre kontrol sıklığı ne olabilir?

Test ve muayene sıklığı artırılabilir (Ek-III 1.10)

Kaynaklar

• İş Ekipmanları Yön. Ek-III 2.4.1 ve Tablo-4