Traktör Kullanmadan Önce Nelere Bakılır? 5 Dakikalık Kontrol Listesi

Ders notu: Traktör Kullanmadan Önce Nelere Bakılır? 5 Dakikalık Kontrol Listesi

Bakanlığın 5 dakika uyarısı

Bu dersin kaynağı Bakanlığın Güvenli Tarım yayınları arasındaki traktör broşürü. Başlığı çok net: traktör kullanmadan önce beş dakika. Bu bir broşür ama arkasındaki fikir yönetmelikte de var: İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III'e göre iş ekipmanı her çalışmaya başlamadan önce operatörü tarafından kontrol edilir. Gözle muayeneyi önceki derslerde görmüştük; bugün bunun traktördeki karşılığına bakıyoruz.

Frende üç kontrol: pedal, el freni, kilit

İlk grup frenler. Fren pedallarını kontrol edin, el freninin çalışıp çalışmadığına bakın. Üçüncüsü sınavlık: yolda ilerlerken iki fren pedalı her zaman birbirine bağlanmış, kilitlenmiş olarak kullanılmalı. Şıkta “yolda pedallar ayrı ayrı kullanılır” görürseniz eleyin.

Temizlenecekler: lambalar, aynalar, pencereler

İkinci grup görüş. Broşür iyi bir görüş için tüm lambaları ve aynaları temizlemenizi söylüyor. Pencereler ise ayrı bir uyarı: bütün pencerelerin temiz olduğundan emin olun. Yani lamba, ayna, pencere; üçü de temiz olmalı.

Hangi kontrol hangi tehlikeyi önler?

Şimdi en çok soru çıkabilecek eşleştirmeler. Radyatör neden? Aşırı ısınmayı önlemek için. Hidrolikler neden? Ekipman çöküşünü engellemek için. Makine yağı da kontrol listesinde; broşür onun için ayrıca bir gerekçe yazmıyor. Radyatör ısınma, hidrolik çöküş: bu ikisini karıştırmayın.

İyi lastik, iyi traktör hâkimiyeti

Lastikte broşürün cümlesi şu: iyi lastik iyi traktör hâkimiyeti sağlar. Aşınmış lastik kullanılmaz. Ve dikkat: toprak işledikten sonra lastik basıncını ayarlamadan hareket etmiyoruz. Yani toprak işleme bittiyse önce basınç, sonra hareket.

Merdiven, kabin tabanı ve yolcu

Son grup biniş ve kabin. Merdivenleri kontrol ediyoruz ki kayma ve düşme olmasın. Kabin tabanını temizliyoruz; çünkü gaz, fren ve debriyaj pedalının altında çamur birikirse pedal sıkışabilir. Son uyarı: traktörü ulaşım aracı olarak kullanmayın. Broşür bu uyarıya gerekçe yazmıyor. Arka yüzde ise ayrı bir kural var: sürücüden başka kimseyi traktöre bindirmeyin, traktörde ve römorkta yolcu taşımayın.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak (broşür): Bakanlık İSGGM Güvenli Tarım portalı, “Traktör Kullanmadan Önce 5 DK!!!” broşürü (logoda dönemin adı: T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı). Ön yüzdeki uyarılar: fren pedalları, el freni, yolda iki fren pedalı bağlı-kilitli; lamba ve aynalar; radyatör; makine yağı; lastik (aşınmış lastik yok, toprak işleme sonrası basınç ayarı); pencereler; ulaşım aracı olarak kullanmama; hidrolikler; merdivenler; kabin tabanı.
• Broşür arka yüzü: “Sürücünün dışındaki herhangi bir kişinin traktöre binmesine izin vermeyin (Traktör üzerinde ve römorkta yolcu taşımayın).”
• İş Ekipmanları Yön. EK-III 1.3: iş ekipmanları her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrole tabi tutulur; 1.3.1 günlük muayene (çatlak, gevşemiş bağlantı, deformasyon, aşınma, korozyon) ve fonksiyon denemesi; 1.3.2 operatör veya ekipmanı bilen personel yapar, kayda alır; çatlak/aşırı aşınma varsa ekipman kullanım dışı bırakılır ve derhal periyodik kontrole tabi tutulur (EK-III RG 23.12.2025/33116 ile değişik).
• EK-I 3.1.6: kendinden hareketli iş ekipmanı hareket halindeyken kişiler için risk oluşturuyorsa (c) frenleme ve durdurma donanımı, (ç) sürücünün görüş alanı kısıtlıysa görüşü iyileştiren uygun yardımcı araçlar, (d) gece veya karanlık yerlerde kullanılmak üzere tasarlanmışsa uygun aydınlatma sistemi bulunur.
• EK-II 2.1: kendinden hareketli iş ekipmanını güvenli kullanım eğitimi almış çalışanlar kullanır. EK-II 2.4: mekanik olarak hareket ettirilen seyyar iş ekipmanında, üretim standardı veya kullanım kılavuzu insan kaldırılabileceğini açıkça belirtmedikçe ve güvenlik tam sağlanamıyorsa insan taşınmasına izin verilmez. Broşür yolcuyu kesin yasaklar; yönetmelikte kural koşulludur.
• Bakanlık rehberi (Tarım Makineleri ile Sağlıklı ve Güvenli Çalışma, Temmuz 2019, Revizyon 2024) kontrol listesi: el freni ve diğer frenler; aynalar, lambalar, göstergeler ve silecekler çalışır, temiz ve görünür mü; kabin zemini frenler ve debriyajın güvenli kullanımı için temiz tutuluyor mu.

Sık sorulan sorular

Bakanlık broşürüne göre traktörü kullanmadan önce ne kadar ayrılır?

5 dakika: “Traktör kullanmadan önce 5 dk!”

Yolda ilerlerken iki fren pedalı nasıl kullanılır?

Birbirine bağlanmış-kilitlenmiş olarak.

Radyatör neden kontrol edilir?

Aşırı ısınmayı önlemek için.

Hidrolikler neden kontrol edilir?

Ekipman çöküşünü engellemek için.

Toprak işleme sonrası hareket etmeden önce ne ayarlanır?

Lastik basıncı. Aşınmış lastik de kullanılmaz.

Merdivenler neden kontrol edilir?

Kayma ve düşme olmaması için.

Kabin tabanı neden temizlenir?

Gaz, fren, debriyaj pedalı altında çamur birikip pedal sıkışmasın diye.

Yönetmeliğe göre iş ekipmanını kullanmadan önce kim kontrol eder?

Operatörü; her çalışmaya başlamadan önce (İş Ekipmanları Yön. EK-III 1.3).

Kaynaklar

• ÇSGB İSGGM Güvenli Tarım, traktör broşürü, ön yüz başlığı
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. EK-III 1.3
• ÇSGB İSGGM, Tarım Makineleri ile Sağlıklı ve Güvenli Çalışma, s.15–16