Pense, Faz Kontrol Kalemi ve Tornavida Nasıl Kullanılır?

Ders notu: Pense, Faz Kontrol Kalemi ve Tornavida Nasıl Kullanılır?

Pense: iki simetrik parça, yaklaşık 30° açılır

Önceki derslerde iş ekipmanının tanımını görmüştük: işte kullanılan her makine, alet ve cihaz bu tanıma giriyor, el aletleri de. Önce pense. Pense, birbirinin simetriği olan iki parçanın sabit bir noktada birleştirilmesiyle yapılır ve yaklaşık otuz dereceye kadar açılır. İki çalışma bölgesi var: uçtaki paralel dişler kabloyu tutar, çeker ve büker; ortadaki kesiciler kabloyu soyar ve keser. Sapı da kazaya karşı elektriksel olarak yalıtılmıştır. Dikkat: pense cıvata ve vida sökmek için kullanılmaz. Dişler aşınmışsa ya da sapın yalıtkanlığı kalmamışsa yenisiyle değiştirilir.

Faz kalemi nasıl yanar? Devreyi siz tamamlarsınız

Gelelim faz kontrol kalemine. İlk bakışta tornavidaya benziyor ama saydam sapının içinde bir neon lamba ve ona seri bağlı bir direnç var. Metal ucu gerilim aradığınız noktaya değdiriyorsunuz; ama akımın toprağa ulaşacak bir yolu henüz yok. Siz sapın üstündeki metal parçaya dokununca devreyi tamamlıyorsunuz: akım direnç ve lambadan geçip sizin üzerinizden toprağa gidiyor ve lamba yanıyor. Peki bu bize zarar vermez mi? Seri direnç akımı sınırlıyor; vücudun hissetmeyeceği düzeyde kalıyor.

Faz kalemi bir vida sıkma aleti değildir

Sınavda en çok sorulan kısım burası. Faz kalemi bir test aletidir, vida sıkma aleti değildir; özellikle güç gerektiren vida sıkma işlerinde kullanılmaz. Kullanırken yalıtılmış kısımlar ve üstteki iletken parça dışında kalan yerlere dokunmazsınız. Bir de şu: ucu test noktasına tam değdirin, temas yüzeyini azaltmayın. Şıklarda 'güç gerektiren vida sıkmada kullanılabilir' görürseniz yanlış ifade odur.

İki uçlu dijital kalemde kırmızı uç faza, siyah uç toprağa

Tek uçlu olanlar normal faz kalemiyle aynı prensiple çalışır; toprak bağlantısını yine kullanıcı sağlar, sadece ölçüm ve gösterim elektroniktir. Kırmızı ve siyah uç ise yalnız iki uçlu tiplerde var; renkleri karıştırmayın: kırmızı uç canlı noktaya, yani faza; siyah uç toprak bağlantısına dokundurulur.

Düz uç 2, yıldız uç 4 noktadan kuvvet uygular

Tornavida iki kısımdan oluşur: elle tutulan sap ve kuvveti vidaya ileten metal uç. Sap önceleri tahtadan yapılırdı; bugün tutma kolaylığı ve daha iyi elektriksel yalıtım için sert plastikten yapılıyor. Düz uç, kafasında tek yarık olan vidalar içindir ve kuvveti iki noktadan uygular. Yıldız uç, birbirini doksan derecede kesen iki yarıklı vidalar içindir ve kuvveti dört noktadan uygular; bu yüzden ucu daha geç aşınır. İki ve dört: bu iki sayıyı aklınızda tutun.

Tornavida cepte taşınmaz, sapından uzatılır

Tornavidada dört kural: işe ve vida boyutuna uygun tornavida seçin. Elbise ya da önlük cebinde taşımayın. Birine verirken önce tutma kısmını uzatın. Ve tornavidayı levye ya da başka bir el aleti yerine kullanmayın.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Kaynak türü: Pense, faz kontrol kalemi ve tornavida bilgileri bir mevzuat maddesine değil, MEB'in mesleki eğitim modülüne dayanır: MEB MEGEP "El ve Güç Aletleri" modülü (Elektrik Elektronik Teknolojisi, 522EE0016, Ankara 2011), Öğrenme Faaliyeti-1 (kontrol ve vida sıkma aletleri) ve Öğrenme Faaliyeti-2 (basit kesici ve şekillendirici aletler). Sayfa numaraları modülün basılı sayfalarıdır; PDF görüntüleyicide 6 sayfa ileridedir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. m.4(1)(f): iş ekipmanı, işin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet, cihaz, teçhizat, tesis ve tesisattır; el aletleri de bu tanıma girer.
• Pense (MEB El ve Güç Aletleri modülü, 2.1, s.14 / PDF s.20): çalışırken metal uç kısmına parmaklar yaklaştırılmaz.
• Faz kalemi yapısı (MEB El ve Güç Aletleri modülü, 1.1, s.3 / PDF s.9): tutma kısmı saydamdır; metal kısım, ucunda çok az açıklık kalacak şekilde yalıtılmıştır; tutma kısmının üst tarafında metal bir parça vardır.
• Dijital kalem (MEB El ve Güç Aletleri modülü, 1.2, s.4 / PDF s.10): gerilim büyüklüğünü 12 V, 24 V, 50 V, 120 V, 230 V, 400 V gibi kademelerle led ya da LCD üzerinde gösterir.
• Diğer tornavida tipleri (MEB El ve Güç Aletleri modülü, 1.5–1.6, s.6–7 / PDF s.12–13): iki ağızlı tornavida tek gövdede iki farklı uç taşır; saatçi tornavidası minyatür vidalar içindir, düz ve yıldız uçlu tipleri vardır, boyu birkaç santimetredir, sap ve uç aynı mil üzerinde birbirinden bağımsız dönebilir.

Sık sorulan sorular

Pense kaç dereceye kadar açılabilir?

Yaklaşık 30 dereceye kadar

Pensenin uçtaki paralel dişleri ne işe yarar?

Kablo tutma, çekme ve bükme

Pensenin ortadaki kesicileri ne işe yarar?

Kablo soyma ve kesme

Faz kaleminde neon lamba ne zaman yanar?

Uç gerilimli noktadayken üstteki metal parçaya dokununca; akım kullanıcıdan toprağa geçer

Faz kalemindeki akım kullanıcıya neden zarar vermez?

Lambaya seri bağlı direnç akımı hissedilmeyecek düzeye sınırlar

İki uçlu dijital kalemde kırmızı ve siyah uç nereye?

Kırmızı uç canlı noktaya (faz), siyah uç toprak bağlantısına

Yıldız uç, düz uca göre neden daha uzun ömürlü?

Kuvveti 2 değil 4 noktadan uygular; uç daha geç aşınır

Tornavida başkasına nasıl verilir?

Önce tutma (sap) kısmı uzatılarak

Kaynaklar

• MEB MEGEP 'El ve Güç Aletleri' modülü
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. m.4