Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar: D Grubu D-1, D-2, D-3, D-4 Nedir?

Ders notu: Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar: D Grubu D-1, D-2, D-3, D-4 Nedir?

D grubu dört alt başlığa ayrılır

Önceki bir derste meslek hastalıkları listesinin beş grubunu ve yükümlülük süresini görmüştük; D grubu bulaşıcı hastalıklardı. Bugün içine giriyoruz. D grubu dört alt başlıktan oluşuyor: D-1 helminthiasis, D-2 tropik hastalıklar, D-3 hayvanlardan insana bulaşan hastalıklar, D-4 de meslek gereği enfeksiyon hastalıklarına özellikle maruz kişilerdeki enfeksiyon hastalıkları. Bir uyarı: bu bir'den dört'e numaralar, biyolojik etkenlerin Grup 1'den Grup 4'e risk sınıflandırmasıyla aynı şey değil. Biri meslek hastalıkları listesi, diğeri biyolojik etkenler yönetmeliği.

D-1: helminthiasis, yani kurt enfeksiyonları

D-1'de iki hastalık var: ankilostomiasis ve necatoriasis. İkisi de kancalı kurt enfeksiyonu; Dünya Sağlık Örgütü, insanların kancalı kurda başlıca kirli toprakta çıplak ayakla yürüyerek yakalandığını söylüyor. Listede ikisinin de yükümlülük süresi 3 ay. Riskli işler: tünel ve yeraltı maden işleri, pirinç tarlaları, killi ve nemli toprak zeminde çalışmalar. Kısacası D-1 deyince ayağı toprakta olan işi düşünün.

D-2: listede riskli iş tropikte çalışma değil

D-2 tropik hastalıklar: malarya, amobiasis, sarı humma, veba, dank, leishmanioz, lepra ve birkaç tane daha. Burada sınavın sevdiği bir tuzak var. Listede D-2'nin riskli işleri arasında tropik bir ülkede çalışmak yazmıyor. Listede yazan şu: bu hastalıkların saptandığı ve tedavi edildiği sağlık kurumları ve bu hastalıkların etkenleriyle çalışılan laboratuvarlar. Yani listede D-2 için yazan riskli iş, sağlık ve laboratuvar işi.

D-3: hayvandan insana bulaşanlar

D-3 listede en çok satırı olan alt grup: hayvanlardan insana bulaşan hastalıklar. Bruselloz, şarbon, tetanoz, salmonella enfeksiyonları, kuduz, bovin tipi tüberküloz ve daha fazlası. Brusellozun yükümlülük süresi 6 ay, kuduzunki 2 yıl. Riskli işler hayvanla ya da hayvan ürünüyle yakın temas: hayvan gütme ve bakma, veterinerlik, ahır, mezbaha, kasap, sakatatçı, süt ve süt mamullerinin işlenmesi. Bir de bu etkenlerle çalışılan laboratuvarlar.

D-4: sağlık kurumunda çalışanların enfeksiyonları

D-4'te yalnız iki hastalık var: viral hepatit, yükümlülük süresi 6 ay; tüberküloz, 1 yıl. Riskli işler hastane, dispanser, poliklinik, araştırma laboratuvarı gibi sağlık kurumlarında çalışmalar. Hastanede çalışan bir hemşirede viral hepatit dendiğinde aklınıza D-4 gelsin.

Süreler: en uzunu lepra, tüberküloz iki yerde

Sürelerde iki şeye dikkat. Birincisi, D grubunun en uzun süresi lepra: 25 yıl. Diğerleri gün, ay ya da en fazla 2 yıl düzeyinde; 2 yıl kuduz. İkincisi, tüberküloz D grubunda iki kez geçiyor: D-3'te bovin tipi tüberküloz, hayvan temasıyla; D-4'te tüberküloz, sağlık kurumunda. İkisinin süresi de 1 yıl. Ayırt edici olan süre değil, işin kendisi.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• D grubunun şartı (m.19/1): D grubundaki hastalığın görülen işin gereği olarak veya işyerinin özel koşullarının etkisiyle oluşması ve enfeksiyonun laboratuvar bulgularıyla da kanıtlanması gerekir.
• Liste dışı bulaşıcı hastalık (m.19/2): iş ve görev gereği bulaştığı kesin saptanan diğer bulaşıcı hastalıklar da meslek hastalığı sayılır; teşhis laboratuvar deneyleriyle kanıtlanır; hastalığın en uzun kuluçka süresi yükümlülük süresi olarak alınır.
• D-2'nin tam listesi ve süreleri: malarya 40 gün, amobiasis 30 gün, sarı humma 10 gün, veba 10 gün, rekürrent ateş 12 gün, dank 10 gün, leishmanioz 7 ay, frambosie 7 hafta, lepra 25 yıl, lekeli humma 20 gün, riketsiöz 20 gün.
• D-3'ün tam listesi ve süreleri: bruselloz 6 ay, tetanoz 30 gün, şarbon 30 gün, salmonella enfeksiyonları 30 gün, Weil hastalığı 14 gün, kuduz 2 yıl, ornithozlar/psittakoz 30 gün, rekürrent ateş 12 gün, şap hastalığı 10 gün, çiçek 12 gün, Q humması 30 gün, lekeli humma 20 gün, ekinokok humması 1 yıl, ruam 1 ay, bovin tipi tüberküloz 1 yıl.
• D-3 riskli işlerin ayrıntısı: hayvan gütme, bakma, terbiye etme, veterinerlik hizmetleri; hayvanlardan elde edilen materyal veya hayvan artıklarıyla yakın temas, bunların işlenmesi, saklanması, taşınması (ahır, mezbaha, hayvan taşımacılığı, veteriner hastaneleri, kasap, sakatatçı, sucukçu, et ve balık konserveciliği, süt ve süt mamullerinin işlenmesi, mutfak işleri, hayvan derisi, kılı, yelesi, yünü, kemiği vb.nin işlendiği, toplandığı, yok edildiği yerler); bu etkenlerle veya hastalanmış hayvanlardan alınmış biyolojik materyalle laboratuvar çalışmaları.
• Rekürrent ateş ve lekeli humma hem D-2'de hem D-3'te geçer (12 gün ve 20 gün, iki yerde de aynı).
• Yükümlülük süresi aşılırsa (m.17/2): klinik ve laboratuvar bulgularıyla kesinleşen, etkeni işyeri incelemesiyle kanıtlanan hastalık, süre aşılmış olsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla meslek hastalığı sayılabilir.
• Biyolojik etkenler risk grupları (Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yön. m.5/1): biyolojik etkenler enfeksiyon risk düzeyine göre Grup 1–4 olarak sınıflandırılır; bu, meslek hastalıkları listesinin D-1…D-4 alt gruplarından ayrı bir sınıflandırmadır.

Sık sorulan sorular

Biyolojik etkenlerin Grup 1–4'ü ile D-1…D-4 aynı şey mi?

Hayır. D-1…D-4 meslek hastalıkları listesinin alt grupları; Grup 1–4 risk grupları.

D-2'deki tropik hastalıklara örnekler nelerdir?

Malarya, amobiasis, sarı humma, veba, dank, leishmanioz, lepra.

D grubunda yükümlülük süresi en uzun hastalık hangisidir?

Lepra (D-2): 25 yıl.

D-3'te laboratuvar çalışmaları da riskli iş sayılır mı?

Evet; bu hastalıkların etkenleriyle çalışılan laboratuvarlar da D-3'te yer alır.

Kuduzun yükümlülük süresi ne kadardır?

2 yıl (D-3).

D-4'te hangi iki hastalık yer alır?

Viral hepatit (6 ay) ve tüberküloz (1 yıl); sağlık kurumlarında çalışma.

Tüberküloz D grubunda hangi iki alt grupta geçer?

D-3'te bovin tipi tüberküloz (hayvan teması), D-4'te tüberküloz (sağlık kurumu).

Kaynaklar

• Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yön. m.18/1 ve Ek-2 D g
• Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yön. Ek-2 D grubu alt b
• mevzuat.gov.tr derlenmiş metin
• Dünya Sağlık Örgütü, Soil-transmitted helminth infections bilgi notu
• Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yön. m.5/1