Biyolojik, Psikososyal Etmenler ve Ergonomi Dersleri

Biyolojik, Psikososyal Etmenler ve Ergonomi: konu özeti ve sınav notları

Biyolojik, Psikososyal Etmenler ve Ergonomi modülündeki 33 dersin kısa özeti aşağıda. Her başlık ilgili interaktif derse gider; dersin sonunda 4 soruluk test vardır. Modülü bitirdiğinde yukarıdaki 50 soruluk testle kendini yokla.

Biyolojik Etken Grupları Nelerdir? Grup 1, 2, 3 ve 4 Farkı

Üç tanım, dört ölçüt, dört grup. Sonunda 4 soruyla kendinizi test edeceksiniz.

• ⚠️ Metinde insan endoparazitleri yazar. Şıkta “ektoparazit” görürseniz tanımda yoktur.
• ⚠️ İlk kullanımda çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirim yalnız Grup 2, 3 ve 4 için; işe başlamadan en az 30 gün önce.

Biyolojik Etkenlerde Koruma Düzeyi Nedir? HEPA ve Kaza Bildirimi

Grup–koruma düzeyi eşleşmesi, HEPA'nın üç sayısı ve kazada kime bildirim yapılacağı.

• ⚠️ Belirsiz maddede gerekli olduğu biliniyor ya da şüpheleniliyorsa 3 veya 4 uygulanır; Bakanlık daha alt düzeyi yeterli sayabilir.
• ⚠️ Buradaki 2 bir grup; önceki slayttaki 2 ise koruma düzeyi.

Biyolojik Etken Maruziyet Kayıtları Kaç Yıl Saklanır?

Grup 3–4 maruziyet listesi: 15 mi, 40 mı? Bir de sarı üçgenin kuralı. Sonunda 4 soru var.

• ⚠️ İki süre de asgari süredir; şıklarda “en az” ifadesine dikkat.

Biyolojik Etkenlerde A, D, T, V Ne Demek? Bakanlığa Verilecek Bilgiler

Bakanlık isterse hangi altı bilgi verilir, listedeki dört harf ne anlatır? Sonda 4 soru var.

Şarbon, Bruselloz ve Erizipeloid: Hangi Meslekte Görülür?

Yün, ahır ve balık: üç işyeri, üç hastalık. Sonunda 4 soruyla kendinizi test edeceksiniz.

• ⚠️ Tekstil görünce bissinoza atlamayın: bissinoz pamuk, keten ve kendir tozuyla olur; keçi kılı ve yündeki spor şarbondur.
• ⚠️ Brusellozda insan aşısı yok; aşılanan hayvandır.

Leptospiroz, Veba ve Tetanoz Hangi Meslekte, Nasıl Bulaşır?

Üç hastalık, üç kaynak: hayvan idrarı, kemirgen piresi, toprak. Sonunda 4 soruyla kendinizi deneyin.

• ⚠️ Yabani hayvanı tutarken ya da derisini yüzerken eldiven.
• ⚠️ Tetanoz kişiden kişiye bulaşmaz.

Tüberküloz ve Tularemi Hangi Meslekte Görülür, Nasıl Bulaşır?

İki bakteri, iki farklı risk profili: kim risk altında, nasıl korunur, mevzuatta nerede geçer?

• ⚠️ Laboratuvar çalışanı iki listede de var; şıklarda tek başına ayırt ettirmez.

Biyolojik Etkenler Hangi Grupta? Grup 2, 3 ve 4 Örnekleri

Tüberküloz, tifo, Ebola, COVID-19: hangisi hangi grupta? Sonunda 4 soruyla kendinizi test edin.

• ⚠️ (**): Genel olarak hava yoluyla bulaşmadığından çalışanlar için sınırlı enfeksiyon riski taşır.

Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar: D Grubu D-1, D-2, D-3, D-4 Nedir?

Dört alt grup, hastalıklar, riskli işler ve süreler. Sonunda 4 soruyla kendinizi test edeceksiniz.

• ⚠️ D-1…D-4 meslek hastalıkları listesinin alt grupları; biyolojik etkenlerin Grup 1–4 risk sınıflandırmasıyla karıştırmayın.
• ⚠️ D-2'nin riskli işler sütununda “tropik bölgede çalışma” yazmaz; sağlık kurumu ve laboratuvar yazar.

Mesleki Viral Enfeksiyonlar: Hangi İşte Hangi Virüs?

Sağlıkta kanla, hayvancılıkta keneyle ve kesimle bulaşan virüsler: hangi işte hangisi, grubu, aşısı.

• ⚠️ Kuduzda V var, KKKA'da yok: DSÖ'ye göre insanda yaygın erişilebilir, güvenli ve etkili aşı yok.

Renk Çarkında Tamamlayıcı Renkler ve Psikososyal Tehlike–Risk Ayrımı

Renk çarkında karşı karşıya duran renkler ve psikososyal tehlikeyi riskten ayırmanın kısa yolu.

• ⚠️ Risk değerlendirmesinde fiziksel, kimyasal, biyolojik ve ergonomik kaynakların yanında psikososyal kaynaklardan doğan tehlikeler de belirlenip kayda alınır.
• ⚠️ Sınav tuzağı: fazla mesai, monotonluk, duygusal emek tehlike; stres, yıldırma, tükenmişlik risk sütunundadır.

Stres Nedir? Mühendislik, Fizyolojik ve Psikolojik Yaklaşım

Stresi üç gözle tanımlayan yaklaşımlar, Selye'nin üç evresi ve stres yönetiminin beş aşamalı döngüsü.

• ⚠️ Bazı notlarda geçen “dışa vurma” diye bir evre yok.

Stresin Belirtileri Nelerdir? Fiziksel, Duygusal, Zihinsel ve Sosyal

Hangi belirti hangi grupta? Birbirine karışanları ayıralım, sonra 4 soruyla test edin.

• ⚠️ Duygusal olarak tükendiğini hissetme de bu gruptadır, fiziksel değil.

Stres Yönetimi Nasıl Yapılır? Kişisel ve Örgütsel Yöntemler

Stresle baş etmek sizin mi, işverenin mi işi? İki düzey, DKBY modeli ve sonunda 4 soru.

• ⚠️ Bu, hedeflerin sırasıdır; kurumsal beş aşamalı döngünün ilk adımı ise teşhistir. Bireysel ve örgütsel yöntemler birlikte yürütülür.
• ⚠️ “Denetim” burada amirin gözetimi değil, çalışanın kendi işi üzerindeki kontrolüdür.

Mobbing Nedir, Hasta Bina Sendromu Nedir? Tanımlar ve Belirtiler

İki ayrı psikososyal ve çevresel sorun, iki net tanım. Sonunda 4 soruyla kendinizi deneyin.

• ⚠️ Mobbing yalnız amirden gelmez: asttan üste ve eşitler arasında da olur.
• ⚠️ Radon ve asbest yıllar sonra hastalık yaptığı için hasta bina etkeni sayılmaz.

Mobbingin Nedenleri Nelerdir? Bireysel ve Kurumsal Nedenler

ÇSGB'nin 2024 Psikososyal Faktörler Rehberi'ndeki 4 bireysel ve 10 kurumsal neden; sonunda 4 soru var.

• ⚠️ ÇSGB İSGGM Psikososyal Faktörler Rehberi (2024): yalnız bunlar değil, bireysel ve kurumsal nedenler de mobbing sebebidir.
• ⚠️ ÇSGB mobbing rehberi (2017): fesih maliyetinden kaçan kimi işverenler, çalışanı yıpratıp kendi isteğiyle ayrılmasını sağlamaya çalışabilir.

İş Stresi Faktörleri Nelerdir? Kaynağına Göre Sınıflandırma

Bir stres etkenini görünce hangi kaynaktan geldiğini söyleyebilecek misiniz? Sonda 4 soru var.

• ⚠️ “Sorumluluk” işin kendisine değil, iş görenin konumuna yazılır.

Maslach'a Göre Tükenmişliğin 3 Boyutu ve Psikolojik Yorgunluk Belirtileri

Mola kuralları, Schmidtke'nin psikolojik yorgunluk belirtileri, stresin akışı ve tükenmişliğin üç boyutu.

• ⚠️ Duyarsızlaşma bu listede yok; o, Maslach'ın tükenmişlik boyutudur.

Ergonominin Bileşenleri Nelerdir? Fiziksel, Bilişsel, Örgütsel Ergonomi

Fiziksel mi, bilişsel mi, örgütsel mi? Konuları doğru alana yerleştirin, sonunda 4 soruyla test edin.

• ⚠️ IEA, motor yanıtı zihinsel süreçler arasında sayar; fiziksel ergonomi sanmayın.

Ergonomik Çalışma Yeri Düzenleme Başlıkları Nelerdir? İşin Sınıflandırılması

Beş düzenleme başlığı, kas işi ile bilgi işinin ayrımı. Sonunda 4 soruyla kendinizi deneyeceksiniz.

• ⚠️ Karıştırmayın: %90'dan fazlası duyuların toplam payı; algılamanın %80-90'ını tek başına göz yapar.

Antropometride Ayakta Ölçümler Nelerdir? 12 Vücut Ölçüsü

Boydan apış arasına 12 ayakta ölçü, hafıza için dört ailede. Sonunda 4 soruyla kendinizi test edin.

• ⚠️ Kalça yüksekliği düşeydir, kalça genişliği yataydır: aynı bölge, farklı aile.
• ⚠️ Yukarı uzanma da yerden ölçülür ama ucu parmaktır, baş değil; boy yüksekliğiyle karıştırmayın.

Oturma Halinde Antropometrik Ölçüler Nelerdir? Koltuk ve Masa Tasarımı

Koltuk, masa ve ekran: hepsi oturarak alınan vücut ölçülerine dayanır. Sonda 4 soru var.

• ⚠️ Uluslararası tanımlarda bu iki bacak ölçüsü yerden, diğer yükseklikler oturaktan ölçülür.

Ayakta Çalışma Yüksekliği Neye Göre Belirlenir? Göz mü, Güç mü?

Tezgâh yüksekliğini işin istediği göz ve güç ile çalışanın boyu belirler. Sonunda 4 soru var.

• ⚠️ Çalışma yüksekliği her zaman masa yüksekliği değildir; tezgâhtaki iş parçasının yüksekliği de hesaba girer.
• ⚠️ Hassas işte dirsek desteği kullanılır; üst kol ve boyundaki gerilimi azaltır.

Ayakta Çalışma Tezgâh Yüksekliği: Hassas, Hafif ve Ağır İş Kaç cm?

Hassas, hafif ve ağır işte tezgâh kaç cm? Erkek ve kadın aralıkları; sonunda 4 soruluk test.

• ⚠️ Soruda cinsiyet yazıyorsa önce doğru sütuna bakın.
• ⚠️ Aynı 88 cm erkekte ağır işin aralığına (75–90) düşer.

Antropometride %5 ve %95 Yüzdelik Değer Nedir, Nerede Kullanılır?

Asgari ölçüde büyük kişi, azami ölçüde küçük kişi. Sonunda 4 soruyla kendinizi test edin.

• ⚠️ Bazı notlarda %95 “maksimum”, %5 “minimum” değer diye geçer: bu kişinin ölçüsüdür. Asgari/azami ise tasarlanan ölçüdür.
• ⚠️ Aşağıya uzanmakta zorlanan uzun kişidir.

Bir İşin Ergonomik Olma Şartları Nelerdir? 4 Şart ve Ergonominin Yararları

Yapılabilirlikten hoşnutluğa dört basamak ve ergonominin çalışana, işletmeye yararları.

• ⚠️ İnsan uygunsuz koşulda da iş çıkarabilir; ama bu insancıl çalışma sayılmaz.

Statik ve Dinamik İş Nedir? Kas İşinin Türleri ve Örnekleri

Konum, tutma, kontraksiyon, tek yönlü ve ağır dinamik iş. Sonunda 4 soruyla kendinizi deneyin.

• ⚠️ Kuvvet değil koordinasyon ağır basıyorsa bu, sensomotor iştir.

Kan Akışı, Yorgunluk, Kan Basıncı: Statik ve Dinamik Kas Çalışması Farkı

Aynı kas ritmik mi çalışıyor, kasılı mı kalıyor? Kan akışı, oksijen, yorgunluk farkı; sonunda 4 soru.

• ⚠️ Statik işte zorlanmayı değerlendirmede nabız pek uygun değil; kan basıncı ölçümü yararlı.

Yorgunluk Fıçısı Nedir? Yorgunluğun Nedenleri ve Dinlenme

Fıçıyı altı musluk doldurur, tek musluk boşaltır. Modeli kurup 4 soruyla kendinizi test edin.

• ⚠️ Dinlenmeyi ertesi akşama ertelemek ancak iyi oluş ve verim pahasına olur.

Yorgunluk Nasıl Ölçülür? Göstergeler, EEG ve Mola Kuralları

Yorgunluğun altı göstergesi ve molayı gerçekten dinlendirici yapan kurallar. Sonunda 4 soru.

• ⚠️ Sınavda “yorgunluğu doğrudan ölçen yöntem” ifadesine dikkat: kaynaklar yalnız gösterge sayar.

Ekranlı Araçlar Yönetmeliği Nerede Uygulanmaz? Eğitim ve Göz Muayenesi

6 istisna, 7 eğitim konusu, 3 muayene anı. Sonunda 4 soruyla kendinizi deneyin.

• ⚠️ “Görme zorluğu yaşandığında” ifadesi eğitime değil, göz muayenesine aittir.

Elle Taşımada Yükle İlgili Risk Faktörleri Nelerdir? Ek-1'deki 4 Grup

Yük, güç, ortam ve işin gerekleri: Ek-1'in dört grubunu ayırın, sonunda 4 soruyla kendinizi test edin.

• ⚠️ Yönetmelik ağırlık için kilogram sınırı vermez; yalnız “çok ağır” der.
• ⚠️ Dengesiz olan yük ise 1., vücut ise 2., zemin ise 3. grup.

Elle Taşımada Bireysel Risk Faktörleri; Hazırlama-Tamamlama İşi Kaç Saat?

Elle taşımada çalışandan doğan üç risk; hazırlama-tamamlama işinde 2 saat, %10 ve %50. Sonunda 4 soru.

• ⚠️ “Yük çok ağır, kaba, kavranması zor” gibi maddeler Ek-1'dedir: yükle ilgili, bireysel değil.
• ⚠️ Bu dinlenme çalışma süresinden sayılmaz.