Biyolojik Etken Maruziyet Kayıtları Kaç Yıl Saklanır?

Ders notu: Biyolojik Etken Maruziyet Kayıtları Kaç Yıl Saklanır?

Liste grup 3 ve/veya grup 4 için tutulur

Daha önce grupları görmüştük: grup 3 ve grup 4, insanda ağır hastalığa yol açan ve çalışan için ciddi tehlike oluşturan etkenlerdi. İşte kayıt yükümlülüğü tam olarak bu iki grup için var. İşveren, grup 3 ve/veya grup 4 etkene maruz kalan çalışanların listesini tutar. Yanına yapılan işin türünü, mümkünse hangi etkene maruz kalındığını ve maruziyet, kaza, olay kayıtlarını ekler. “Mümkünse” kelimesine dikkat: etkenin adı her zaman bilinmeyebilir, ama liste her durumda tutulur.

Genel kural: en az 15 yıl

Genel kural: bu liste ve kayıtlar maruziyet sona erdikten sonra en az on beş yıl saklanır. Bazı özel enfeksiyonlarda ise liste, bilinen son maruziyetten sonra en az kırk yıl saklanır. Yani iki şeyi birlikte ezberleyin: süre ve başlangıç anı. Bir de “en az” ifadesi var; iki süre de asgari süredir.

Hangi enfeksiyonlarda 40 yıl?

Kırk yıl hangi durumlarda? Yönetmelik beş tür sayıyor. Bir: kalıcı ya da gizli enfeksiyon yapan etkenler. İki: hastalık yıllar sonra ortaya çıkana kadar teşhis edilemeyenler. Üç: uzun kuluçka dönemi olanlar. Dört: tedaviye rağmen uzun süre tekrarlayanlar. Beş: uzun süreli ciddi hasar bırakabilenler. Hepsinin ortak noktası şu: hastalık ya geç görünüyor ya da uzun sürüyor. Kayıt da bu yüzden uzun tutuluyor diye aklınızda tutabilirsiniz.

Tıbbi kayıtlar ve listeye erişim

Aynı takvim sağlık gözetimi kayıtlarında da var. Kişisel tıbbi kayıtlar maruziyet bittikten sonra en az on beş yıl, az önceki beş özel durumda ise bilinen son maruziyetten itibaren kırk yıl saklanır. Peki listeyi kimler görebilir? İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve konuyla ilgili diğer sorumlu kişilerin listeye ulaşabilmesi sağlanır. Çalışan da listede kendisini ilgilendiren bilgilere ulaşma hakkına sahiptir.

Biyolojik risk işareti: sarı üçgen

Dersin ikinci kısmı: biyolojik risk işareti. Bu işaret, Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğinde uyarı işaretleri arasında yer alıyor. Uyarı işaretinin temel nitelikleri şöyle: üçgen şekil, sarı zemin, siyah piktogram ve siyah çerçeve. Sarı kısımlar işaret alanının en az yüzde ellisini kaplar.

Sarı %50 ile kırmızı %35 karışmasın

Sınavda yüzdeler birbirine karıştırılıyor. Yasak işareti daire biçiminde ve kırmızı kısımlar en az yüzde otuz beş. Emredici işaret yine daire, mavi kısımlar en az yüzde elli. Biyolojik risk ise üçgen, sarı, en az yüzde elli. Kısacası biyolojik risk bir uyarı işaretidir; şıklarda yüzde otuz beşi görürseniz, o kırmızı yasak işaretine ait.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hk. Yön. (RG 15.06.2013/28678) m.13 (liste, 15/40 yıl, erişim), m.16/5 (kişisel tıbbi kayıtlar 15/40 yıl), m.12/4 (çalışanın kendisini ilgilendiren bilgilere ulaşma hakkı), m.8/1-b-5 ve Ek-II (biyolojik risk işareti).
• m.13/2 ayrımı: 15 yıl "bu liste ve kayıtlar" için; 40 yıl yalnızca "bu liste" için yazılmıştır. Kişisel tıbbi kayıtların 40 yılı ayrı hükümdür (m.16/5).
• Faaliyet sona erince (m.9/3): m.13'e göre düzenlenen maruz kalan çalışanlar listesi ile m.16'ya göre tutulan tüm tıbbi kayıtlar il müdürlüğüne verilir (yönetmelik metni: "çalışma ve iş kurumu il müdürlüğü").
• Ek-II: başlık "Biyolojik tehlike işareti (sarı zemin üzerine siyah sembol)", işaretin altındaki yazı "BİYOLOJİK RİSK".
• m.8/1-b-5: Ek-II'deki biyolojik risk işareti, işaret yönetmeliğindeki ilgili diğer uyarı işaretleriyle birlikte kullanılır. Madde metni 2003 tarihli Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yön.'e atıf yapar; o yönetmelik, RG 11.09.2013/28762'deki Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. m.8 ile yürürlükten kaldırılmıştır.
• Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. Ek-2 bölüm 3: yasak (daire, kırmızı ≥ %35), uyarı (üçgen, sarı ≥ %50), emredici (daire, mavi ≥ %50); "Biyolojik risk" uyarı işaretleri listesindedir. İşaret türleri (uyarı, yasak, emredici, bilgilendirme) m.4/1'de tanımlıdır.
• m.12/2: çalışan, biyolojik etkenlerle ilgili kaza veya olayı iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya işveren/işveren vekiline derhal bildirir.

Sık sorulan sorular

Maruz kalanlar listesi hangi gruplar için tutulur?

Grup 3 ve/veya grup 4 biyolojik etkenler için.

Listenin genel saklama süresi ve başlangıcı?

En az 15 yıl; maruziyet sona erdikten sonra.

40 yıllık süre ne zamandan itibaren işler?

Bilinen son maruziyetten sonra en az 40 yıl.

Uzun kuluçka dönemli enfeksiyonda maruziyet listesi kaç yıl saklanır?

En az 40 yıl; beş özel enfeksiyon türünden biridir.

Kişisel tıbbi kayıtlar kaç yıl saklanır?

En az 15 yıl; 40 yıllık özel durumlarda 40 yıl.

Listeye kimlerin ulaşabilmesi sağlanır?

İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve konuyla ilgili diğer sorumlular.

Biyolojik risk işaretinin şekli ve renkleri?

Üçgen; sarı zemin, siyah piktogram, siyah çerçeve.

Biyolojik risk işaretinde sarı kısımlar alanın en az ne kadarı?

En az %50'si.

Kaynaklar

• Biyolojik Etkenler Yön. m.13/1
• Biyolojik Etkenler Yön. Ek-II
• Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön.
• Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. m.4/1