Biyolojik Etkenler Hangi Grupta? Grup 2, 3 ve 4 Örnekleri

Ders notu: Biyolojik Etkenler Hangi Grupta? Grup 2, 3 ve 4 Örnekleri

Grubu ağırlık, yayılma ve tedavi belirler

Grup 2 hastalık yapabilir ama topluma yayılma olasılığı yoktur; genellikle korunma ya da tedavi imkânı vardır. Grup 3 ağır hastalık yapar, topluma yayılabilir, ama genellikle korunma ya da tedavi imkânı vardır. Grup 4'te yayılma riski yüksektir ve etkili korunma ve tedavi yöntemi yoktur. Grup 1 ise insanda hastalık yapma ihtimali olmayan etkenler. Yani grubu tek başına tedavi değil; hastalığın ağırlığı, yayılma ve korunma ya da tedavi imkânı birlikte belirler.

Grup 2: hastalık yapabilir, tanıma göre topluma yayılmaz

Grup 2'den başlayalım. Bakterilerde Lejyonella, leptospiroz etkeni Leptospira, Typhi dışındaki Salmonella kayıtları, difteri ve tetanos etkenleri burada. Virüslerde kızamık, kabakulak, Orf virüsü ve suçiçeği ile zonaya yol açan varisella-zoster virüsü var. Küçük bir ipucu: kızamık, kabakulak, difteri ve tetanos etkenlerinin hepsi Grup 2 ve listede yanlarında V harfi, yani etkili aşısı var işareti bulunuyor.

Grup 3: ağır ama genellikle korunma/tedavisi olan

Grup 3'te sınavın sevdiği isimler toplanıyor: tüberküloz ve cüzzam etkenleri, bruselloz etkeni Brucella, şarbon etkeni Bacillus anthracis ve veba etkeni Yersinia pestis. Virüslerden Hepatit B burada; yanında çift yıldız var. Tifo etkeni Salmonella Typhi de Grup 3, o da çift yıldızlı. Çift yıldızın ne demek olduğunu birazdan göreceğiz.

Grup 4: listedekilerin hepsi virüs

Grup 4 kısa bir liste ve ezberlemesi kolay. Arenavirüslerden Lassa, Junin, Machupo, Guanarito ve Sabia; Kırım-Kongo kanamalı ateşi virüsü; Ebola ve Marburg; bir de çiçek hastalığının etkeni Variola virüsü. Dikkat edin: Türk listesinde Grup 4'te bakteri, mantar ya da parazit yok, hepsi virüs. Şıklarda Grup 4 diye bir bakteri görürseniz eleyin.

Salmonella'nın hepsi aynı grupta değil

Salmonella deyince hepsini aynı gruba koymayın. Tifo etkeni Salmonella Typhi Grup 3 ve çift yıldızlı. Paratyphi A, B, C ile Enteritidis, Typhimurium ve diğer serovarların tamamı Grup 2; listedeki tek istisna Typhi. Çift yıldız şu demek: bu Grup 3 etkenleri genel olarak hava yoluyla bulaşmadığı için çalışanlar açısından sınırlı enfeksiyon riski taşır.

COVID-19 etkeni Türk listesinde ayrı satır değil

Bazı ders notlarında COVID-19 etkeni SARS-CoV-2, SARS ve MERS virüsleri Grup 3 diye geçer; Türk yönetmeliğinin listesine baktığımızda durum farklı. Ek-III'te bu üç virüs ayrı satır olarak yok; listede yalnızca Coronaviridae ailesi var ve o da Grup 2. Avrupa Birliği 2020'de SARS-CoV-2'yi kendi listesinde Grup 3'e aldı, ama bizim Ek-III'te bu değişiklik yapılmadı. Bir de şunu unutmayın: listede yer almayan bir etken otomatik olarak Grup 1 sayılmaz.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 15.06.2013/28678) m.5 (dört risk grubu) ve Ek-III (Sınıflandırılmış Biyolojik Etkenler Listesi). Yönetmelik AB 2000/54/EC Direktifine paralel hazırlanmıştır (m.3/1-b).
• Ek-III açıklama 3: Bir etkenin Grup 2, 3 veya 4'te sınıflandırılmamış olması ve listede yer almaması, Grup 1'de olduğu anlamına gelmez.
• Ek-III açıklama 7: İnsanda yeni izole edilen, henüz değerlendirilmemiş ve ekte yer almayan virüsler, hastalığa neden olmadığı kanıtlanmadıkça en az Grup 2'de sınıflandırılmış sayılır.
• Ek-III açıklama 8: Grup 3'te çift yıldızla işaretli etkenler genel olarak hava yoluyla bulaşıcı olmadıklarından çalışanlar için sınırlı enfeksiyon riski taşır.
• Grup 4'ün tamamı (11 etken): Lassa, Junin, Machupo, Guanarito, Sabia, Kırım-Kongo kanamalı ateşi, Ebola, Marburg, Variola, Whitepox ("Variola virüsü") ve Equine morbillivirüsü.
• Diğer çift yıldızlı Grup 3 örnekleri: Hepatit C, Hepatit D (Delta), Hepatit E, HIV, HTLV Tip 1 ve 2, kuduz virüsü, Creutzfeldt-Jakob etkenleri; verotoksijenik E. coli (ör. O157:H7) ve Shigella dysenteriae Tip 1 (ikisi de T).
• İşaretsiz Grup 3 örnekleri: Mycobacterium bovis (BCG suşu hariç) ve M. africanum (V), Monkeypox virüsü (V), sarı humma (Yellow fever, V), Dengue, West Nile.
• Grup 2 örnekleri: Hepatit A, polio ve kızamıkçık (rubella) virüsleri (V); influenza virüsleri Tip A, B ve C (V yalnız A ve B tipleri için, Ek-III dipnot c); Herpes simplex, Cytomegalo ve Epstein-Barr virüsleri.

Sık sorulan sorular

Mycobacterium tuberculosis (tüberküloz) hangi grupta?

Grup 3

Tifo etkeni Salmonella Typhi hangi grupta?

Grup 3 (**); Paratyphi A, B, C ve diğer tüm serovarlar Grup 2

Ebola ve Marburg virüsleri hangi grupta?

Grup 4

Kızamık ve kabakulak virüsleri hangi grupta?

Grup 2; ikisinin de yanında V (etkili aşısı var) işareti var

Hepatit B virüsü hangi grupta?

Grup 3 (**)

Lejyonella ve Leptospira hangi grupta?

Grup 2

Türk Ek-III'te Coronaviridae ailesi hangi grupta?

Grup 2; SARS-CoV-2, SARS ve MERS virüsleri ayrı satır olarak yer almaz

Türk listesinde Grup 4'teki etkenlerin ortak özelliği nedir?

Hepsi virüstür; bakteri, mantar ya da parazit yoktur

Kaynaklar

• Biyolojik Etkenler Yön. m.5/1
• Resmî Gazete 15.06.2013, sayı 28678
• Ek-III, Bakteriler ve benzer organizmalar
• Commission Directive
• WHO Plague fact sheet
• WHO Tetanus fact sheet