Leptospiroz, Veba ve Tetanoz Hangi Meslekte, Nasıl Bulaşır?

Ders notu: Leptospiroz, Veba ve Tetanoz Hangi Meslekte, Nasıl Bulaşır?

Leptospiroz: hayvan idrarı bulaşmış su ve toprak

İlk hastalığımız leptospiroz. Etkeni Leptospira cinsi bakteriler; yönetmeliğin listesinde Leptospira interrogans adıyla geçiyor. Kaynak, enfekte bir hayvanın idrarıyla kirlenmiş su ya da toprak. Bakteri deri kesiklerinden ya da göz, burun, ağız mukozasından giriyor. Taşıyıcılar arasında sığır, domuz, at, köpek ve kemirgenler var. Salgınlar çoğunlukla sel suyu gibi kirli suya maruziyetle görülüyor. Anahtar kelime: su ve hayvan idrarı.

Leptospirozda kim risk altında, nasıl korunur?

Peki kim risk altında? Çiftçiler, mezbaha çalışanları, kanalizasyon ve maden işçileri, veterinerler ve hayvan bakıcıları, balıkçılar. Yani suyla, toprakla ya da hayvanla iç içe çalışanlar. Korunma önlemleri ise bu grupların hepsi için ortak: koruyucu kıyafet ve ayakkabı, çıplak ayakla toprağa basmamak, hasta hayvanla temasta eldiven ve maske, ellerin sık yıkanması.

Veba: kemirgen piresi ve av hayvanı

İkinci hastalık veba. Etkeni Yersinia pestis. Öncelikle vahşi kemirgenleri etkiliyor ve insana pirelerle yayılıyor. En sık yol enfekte pirenin ısırması; enfekte hayvanın sıvı ve dokusuyla doğrudan temas da bulaştırıyor. Vebada öne çıkan mesleki risk grubu avcılar ve tuzak kuranlar. Yabani hayvanı tutarken ya da derisini yüzerken eldiven şart.

Tetanoz: toprak ve kirli yara

Üçüncüsü tetanoz. Etkeni Clostridium tetani. Sporları toz, toprak ve gübrede bulunuyor ve yıllarca canlı kalabiliyor. Çivi, iğne gibi kirli bir cisimle oluşan kesikten ya da toprakla kirlenmiş bir yaradan vücuda giriyor. Bu yüzden inşaat ve tarım çalışanları risk altında. Korunmanın temeli aşı; hatırlatma dozları hayat boyu sürüyor. Bir tuzak: tetanoz kişiden kişiye bulaşmaz.

Biyolojik Etkenler Yönetmeliği Ek-III'teki yerleri

Önceki derslerde biyolojik etken gruplarını ve harf notlarını görmüştük; burada yalnızca kısaca hatırlayalım. Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik Ek-III'te Leptospira interrogans grup 2, Yersinia pestis grup 3 ve V notlu, Clostridium tetani grup 2, T ve V notlu. T toksin üretimi olan, V etkili aşısı bulunan demek. Küçük bir not: yönetmelik veba etkenine V notu veriyor; Sağlık Bakanlığı ise veba için aşı çalışmalarının sürdüğünü belirtiyor. Mevzuat sorusunda yönetmelikteki not esas alınır.

Üç hastalık, üç kaynak

Şimdi hepsini tek tabloda toplayalım. Leptospiroz: hayvan idrarı bulaşmış su ve toprak; kanalizasyon ve mezbaha. Veba: kemirgen piresi ve av hayvanı dokusu; avcı ve tuzak kuran. Tetanoz: toprakla kirlenmiş yara; inşaat ve tarım. Bu eşleştirmeyi aklınızda tutun.

Sık sorulan sorular

Leptospiroz insana hangi yolla bulaşır?

Enfekte hayvan idrarıyla kirlenmiş su veya toprak; deri kesiği ya da mukozadan girer.

Leptospirozda risk altındaki meslekler hangileri?

Çiftçi, mezbaha, kanalizasyon ve maden işçisi, veteriner, hayvan bakıcısı, balıkçı.

Vebanın etkeni ve insana en sık bulaş yolu nedir?

Yersinia pestis; enfekte kemirgen piresinin ısırması.

Vebada risk altındaki meslek grubu hangisi?

Avcılar ve tuzak kuranlar; yabani hayvanı tutarken ya da derisini yüzerken eldiven.

Tetanoz sporları nerede bulunur?

Toz, toprak ve gübrede; yıllarca canlı kalabilir.

Tetanoz kişiden kişiye bulaşır mı?

Hayır. Kirli yaradan girer; korunmada temel yol aşıdır.

Ek-III'te üç etken hangi gruplarda?

Leptospira interrogans ve Clostridium tetani grup 2; Yersinia pestis grup 3.

Leptospirozdan korunmada başlıca önlemler?

Koruyucu kıyafet ve ayakkabı, çıplak ayakla toprağa basmamak, eldiven, sık el yıkama.

Kaynaklar

• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı, Leptospiroz sayfası
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı, Veba sayfası
• İkincil-bilimsel: CDC Emerging Infectious Diseases 25
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı, Tetanoz; Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı, Tetanos
• Dünya Sağlık Örgütü, Tetanus fact sheet
• İkincil-bilimsel: PMC5136613