Ergonominin Bileşenleri Nelerdir? Fiziksel, Bilişsel, Örgütsel Ergonomi

Ders notu: Ergonominin Bileşenleri Nelerdir? Fiziksel, Bilişsel, Örgütsel Ergonomi

Ergonomi: işin bilimi

Sözcük Yunancadan geliyor: ergon iş, nomos yasa; yani işin bilimi. IEA'nın 2000 yılında kabul ettiği tanıma göre ergonomi, insan ile sistemin diğer öğeleri arasındaki etkileşimi anlamaya çalışan bir bilim dalı; aynı zamanda insanın iyiliğini ve sistemin genel performansını tasarım yoluyla optimize eden bir meslek. İki ayağı var: bilim ve meslek.

IEA ergonomiyi üç alana ayırır

IEA aynı yıl ergonominin uzmanlık alanlarını da tanımladı. Fiziksel ergonomi bedenle ilgilenir: anatomik, antropometrik, fizyolojik ve biyomekanik özellikler. Bilişsel ergonomi zihinle: algı, bellek, akıl yürütme, motor yanıt. Örgütsel ergonomi ise organizasyonla: sosyo-teknik sistemler, yapılar, politikalar, süreçler. Sırayı şöyle tutun: beden, zihin, organizasyon.

Fiziksel ergonomi: beden ve fiziksel aktivite

Fiziksel ergonominin konuları: çalışma duruşları, malzeme taşıma, tekrarlı hareketler, işe bağlı kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, işyeri yerleşimi, fiziksel güvenlik ve sağlık. Soruda duruş, yük, tekrar ya da kas-iskelet görüyorsanız cevap fiziksel ergonomi.

Bilişsel ergonomi: zihin ve karar

Bilişsel ergonomi zihinsel süreçlerin insan ile sistem arasındaki etkileşimi nasıl etkilediğine bakar. Konuları: zihinsel iş yükü, karar verme, nitelikli performans, insan-bilgisayar etkileşimi, insan güvenilirliği, iş stresi ve eğitim. Dikkat: motor yanıt kulağa fiziksel gelir ama IEA onu algı ve bellekle birlikte zihinsel süreçler arasında sayar.

Örgütsel ergonomi: sistem ve organizasyon

Örgütsel ergonominin listesi en uzunu: iletişim, ekip kaynak yönetimi, iş tasarımı, çalışma sürelerinin tasarımı, ekip çalışması, katılımcı tasarım, topluluk ergonomisi, işbirlikli çalışma, yeni çalışma biçimleri, sanal organizasyonlar, tele-çalışma ve kalite yönetimi. Ekip, süre, uzaktan çalışma, kalite: hepsi örgütsel.

Hangi konu hangi alanda?

Sık karıştırılan dört konu: motor yanıt bilişsel, fiziksel değil. İş stresi IEA listesinde bilişsel, örgütsel değil. Çalışma sürelerinin tasarımı örgütsel. Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları fiziksel.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Ergonominin tanımı ve alanları bir mevzuat hükmü değil, Uluslararası Ergonomi Derneği'nin (IEA) 2000 yılında kabul ettiği tanımdır (iea.cc, "What Is Ergonomics (HFE)?").
• Ergonomi = insan faktörleri: IEA, "ergonomics" ve "human factors" terimlerini eş anlamlı ya da birlikte (HFE) kullanır.
• Bilişsel listenin son ifadesi: IEA, bilişsel konuları "insan-sistem tasarımıyla ilişkileri bakımından" sayar; bu ayrı bir konu değildir.
• Bütüncül yaklaşım: IEA'ya göre ergonomi tek bir sektöre özgü değildir; fiziksel, bilişsel, sosyo-teknik, örgütsel ve çevresel etkenleri sistem yaklaşımıyla birlikte ele alır.
• Mikro / makro ergonomi: IEA, işin araç-gereç ve prosedür tasarımını mikroergonomi; iş organizasyonu, iş türleri, roller ve iletişimi makroergonomi yönü olarak anar.
• Temel değerler (IEA): insan bir değerdir, teknoloji insana yardım eden araçtır, yaşam kalitesinin geliştirilmesi, bireysel farklılıklara saygı, tüm paydaşlara karşı sorumluluk.

Sık sorulan sorular

“Ergonomi” sözcüğü hangi iki Yunanca kökten gelir?

ergon (iş) + nomos (yasa): işin bilimi.

IEA'nın ergonomi tanımı hangi yıl kabul edildi?

2000 yılında; üç alan da aynı yıl tanımlandı.

Antropometrik ve biyomekanik özellikler hangi alanın konusu?

Fiziksel ergonomi.

Algı, bellek, akıl yürütme ve motor yanıt hangi alana girer?

Bilişsel ergonomi: zihinsel süreçler.

Sosyo-teknik sistemlerin optimizasyonu hangi alanın işidir?

Örgütsel ergonomi: yapılar, politikalar, süreçler.

Çalışma sürelerinin tasarımı hangi alanda yer alır?

Örgütsel ergonomi (iş tasarımı ve ekip çalışmasıyla birlikte).

Tele-çalışma ve sanal organizasyonlar hangi alanda?

Örgütsel ergonomi.

Tekrarlı hareketler ve malzeme taşıma hangi alanda?

Fiziksel ergonomi.

Kaynaklar

• IEA, What Is Ergonomics