Ayakta Çalışma Tezgâh Yüksekliği: Hassas, Hafif ve Ağır İş Kaç cm?

Ders notu: Ayakta Çalışma Tezgâh Yüksekliği: Hassas, Hafif ve Ağır İş Kaç cm?

Üç iş türü, iki sütun: erkek ve kadın

Santimetre değerlerini Grandjean'ın tablosundan alıyoruz. Hassas, yani dirsekten destekli işte erkek için 100 ila 110, kadın için 95 ila 105 santim. Hafif işte, yani küçük parçalarla beceri gerektiren işte erkek 90 ila 95, kadın 85 ila 90. Ağır, aşırı güç gerektiren işte erkek 75 ila 90, kadın 70 ila 85. En alçak ve en geniş aralık ağır işte.

Kadında her aralık 5 cm aşağıda

Ezberi yarıya indirelim: üç satırın üçünde de kadın aralığı erkeğinkinin tam 5 santim altında. 100–110 olur 95–105; 90–95 olur 85–90; 75–90 olur 70–85. Yani yalnızca erkek sütununu ezberleyin, kadın için 5 çıkarın.

95 cm'lik tezgâh hangi iş için?

Şimdi bir tuzak: 95 santim. Erkek için bu, hafif işin üst sınırı. Kadın için ise hassas işin alt sınırı. Soruda cinsiyet yazıyorsa önce doğru sütuna bakın, sonra işi seçin.

Santimetreden işe: tabloyu tersten okuyun

Soru bazen santimetreyi verip işi sorar; o zaman tabloyu tersten okuyun. Kadın çalışan, 80 santim: kadının ağır iş aralığı 70 ila 85, yani ağır iş. Kadın, 88 santim: 85 ila 90 arası, hafif iş. Erkek, 105 santim: 100 ila 110 arası, hassas iş. Dikkat: aynı 88 santim erkekte ağır işin aralığına düşer. Yine önce cinsiyet, sonra iş.

Tek tezgâh, farklı iş ve çalışan: ayarlanabilir

Tabloya bütün olarak bakın: aynı cinsiyette en alçak ağır iş ile en yüksek hassas iş arasında 35 santim fark var. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan bir derleme de şunu söylüyor: tezgâhı hem kadın hem erkek kullanıyorsa, iş bazen hassas bazen büyük kuvvet istiyorsa tek çözüm yüksekliği ayarlanabilir tezgâh. Tezgâh sabitse en uzun kullanıcıya göre kurulur, kısa boylular ayaklarının altına konan platformla yükseltilir.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Mevzuat: Ayakta çalışma tezgâh yüksekliği için sayısal değer veren bir Türk mevzuatı hükmü yok; değerler ergonomi literatüründen gelir.
• Grandjean (1975), Fitting the Task to the Man: ÇSGB uzmanlık tezinde (B. Ayan, 2015) Tablo 2 olarak aktarılır: dirsekten destekli 100–110/95–105; küçük parçalarla beceri gerektiren 90–95/85–90; aşırı güç gerektiren 75–90/70–85 (erkek/kadın, cm). Ankara Üniversitesi Açık Ders ZTM311 Ergonomi notlarındaki 'Ayakta Çalışma Yüksekliği' şekli aynı değerleri Hassas iş / Hafif iş / Ağır iş adlarıyla verir.
• CCOHS, Working in a Standing Position (rev. 30.11.2022): iş yüksekliğini vücut ölçülerine göre, dirsek yüksekliğini rehber alarak ayarlayın.
• Yapıcı G. (İnönü Üniv. Tıp Fak. Derg. 2011;18(3):194-8): iş gören hem kadın hem erkek, iş bazen hassas bazen büyük kuvvet isteyen nitelikteyse tek çözüm yüksekliği ayarlanabilir tezgâhtır; sabit tezgâh en uzun kullanıcıya göre ayarlanır, kısa boylular platformla yükseltilir.

Sık sorulan sorular

Ayakta tezgâh yüksekliği hangi ölçü rehber alınarak ayarlanır?

Dirsek yüksekliği; cm aralıkları işin türüne ve cinsiyete göre değişir.

Hassas iş: erkek ve kadın için tezgâh aralığı?

Erkek 100–110 cm, kadın 95–105 cm; dirsekten destekli iş.

Hafif iş: erkek ve kadın için tezgâh aralığı?

Erkek 90–95 cm, kadın 85–90 cm.

Ağır (aşırı güç gerektiren) iş: erkek ve kadın aralığı?

Erkek 75–90 cm, kadın 70–85 cm.

Kadın aralıkları erkeğinkinden ne kadar farklı?

Üç iş türünde de 5 cm aşağıda.

95 cm'lik tezgâh erkekte ve kadında hangi işe düşer?

Erkekte hafif işin üst sınırı, kadında hassas işin alt sınırı.

Tezgâhta hem kadın hem erkek, hem hassas hem ağır iş yapılıyorsa?

Tek çözüm yüksekliği ayarlanabilir tezgâh.

Kaynaklar

• CCOHS OSH Answers – Working in a Standing Position: Basic Information
• Ankara Üniv. Açık Ders ZTM311 Ergonomi
• ÇSGB ÇASGEM uzmanlık tezi, B. Ayan
• Yapıcı G. Ayakta Çalışma ve Sağlık Etkileri