Biyolojik Etkenlerde Koruma Düzeyi Nedir? HEPA ve Kaza Bildirimi

Ders notu: Biyolojik Etkenlerde Koruma Düzeyi Nedir? HEPA ve Kaza Bildirimi

Grup kaçsa koruma düzeyi en az o kadar

Laboratuvarda kural çok basit: grup numarası kaçsa, çalışma alanının koruma düzeyi en az o kadar. Grup 2 için en az 2, Grup 3 için en az 3, Grup 4 için en az 4. Buradaki koruma düzeyi, yönetmeliğin deyişiyle laboratuvarın fiziksel koruma düzeyi; birincil, ikincil koruma gibi önleme düzeyleriyle karıştırmayın. Düzeyin kendisini risk değerlendirmesinden sonra belirliyorsunuz; buradaki sayılar alt sınır. Aynı ilkeler, Grup 2, 3, 4 etkenlerin kullanıldığı sanayi proseslerine de uygulanıyor.

Etken belli değilse hangi düzey?

Peki etken belli değilse? İki durumu ayırın. Birincisi: asıl amacı biyolojik etkenle çalışmak olmayan, etken içerip içermediği belirsiz maddelerle yapılan laboratuvar çalışması. Burada en az koruma düzeyi 2. Ama gerekli olduğu biliniyor ya da şüpheleniliyorsa 3 veya 4 uygulanır; Bakanlık daha alt düzeyin yeterli olduğunu belirtebilir. İkincisi: çalışanlar için ciddi sağlık riski olabilecek ama kesin değerlendirme yapılamayan etkenler. Burada tüm işyerlerinde en az koruma düzeyi 3. 2 ile 3 kolayca karışır, dikkat.

Listede yok diye zararsız sayılmaz

Yönetmeliğin ekindeki listeye bakarken iki kuralı unutmayın. İnsanda yeni izole edilmiş, henüz değerlendirilmemiş ve listede olmayan bir virüs, hastalık yapmadığı kanıtlanana kadar en az Grup 2 sayılıyor. İkincisi, bir etkenin listede olmaması onun Grup 1 olduğu anlamına gelmiyor.

HEPA filtrenin üç sayısı

HEPA, High Efficiency Particulate Air'in kısaltması. Yönetmelikteki tanımda üç sayı var: 0,3 mikron büyüklüğündeki aerosolleri, en fazla dakikada 1,52 metre hava akım hızında, en az yüzde 99,97 oranında tutabilen filtre. Bir de türü: kuru tip ve değiştirilebilir.

Laboratuvarda HEPA hangi düzeyde zorunlu?

Laboratuvarlar için Ek-V tablosunda giren ve çıkan havanın HEPA veya benzeri filtrelerle filtre edilmesi şöyle: koruma düzeyi 2'de gerekmez. Düzey 3'te zorunlu ama yalnızca çıkan havada. Düzey 4'te hem giren hem çıkan havada zorunlu. Kısaca: 2'de yok, 3'te dışarı çıkan, 4'te iki yön.

Kaza olunca ve işletme kapanınca kime?

Şimdi bildirim. Etken ortama yayıldı ve insanda ciddi enfeksiyon ya da hastalık yapabilecek bir kaza oldu: işveren bunu derhal Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ve Sağlık Bakanlığına bildirir; aynı kazayı çalışanlara ve temsilcilerine de derhal bildirir. Mesleki maruziyetle oluşan her hastalık veya ölüm vakası Bakanlığa bildirilir. İşletme kapanırsa maruz kalan çalışanların listesi ve tüm tıbbi kayıtlar çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne verilir.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 15.06.2013/28678), m.9, m.12, m.16, m.18; Ek-III açıklamalar; Ek-V; Ek-VI.
• m.18/1: Koruma düzeyi kuralı teşhis laboratuvarları dahil laboratuvarlar ile Grup 2–4 etkenle enfekte (veya şüpheli) laboratuvar hayvanlarının barınaklarında uygulanır.
• m.18/2: Sanayi proseslerinde aynı koruma ilkeleri Ek-VI'ya göre uygulanır; sanayide alınacak önlemlere karar vermeye Bakanlık yetkilidir.
• Ek-VI (endüstriyel işlemler) farkı: kontrollü alana giren/çıkan havada HEPA düzey 2'de gerekmez, düzey 3'te isteğe bağlı, düzey 4'te zorunludur (Ek-V laboratuvar tablosundaki "3'te çıkan havada zorunlu" ile karıştırmayın).
• Ek-V diğer satırlar: çalışma yerindeki havanın negatif basınçta tutulması düzey 2 gerekmez / 3 önerilir / 4 zorunlu; özel dezenfeksiyon yöntemleri 2-3-4'te zorunlu.
• m.17/3: Grup 3 veya 4 etkenle enfekte (veya şüpheli) hasta insan/hayvan izolasyon yerlerinde Ek-V'in (A) sütunundaki önlemler alınır.
• m.2/2: Etken Grup 1 ise Ek-VI birinci paragrafına uyulmak kaydıyla m.9, m.15 ve m.18 uygulanmaz.
• m.12/2: Çalışan, biyolojik etken kullanımında olan kaza veya olayı iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, işveren veya işveren vekiline derhal bildirir.

Sık sorulan sorular

Grup 4 etkenle laboratuvar çalışması hangi koruma düzeyinde yapılır?

Koruma düzeyi en az 4 olan alanda (m.18/1-b).

Etken içerip içermediği belirsiz maddeyle laboratuvar çalışması?

En az koruma düzeyi 2; gerekli olduğu biliniyor/şüpheleniliyorsa 3 veya 4.

Ciddi risk olabilir ama kesin değerlendirme yapılamıyorsa?

Tüm işyerlerinde en az koruma düzeyi 3 (m.18/3).

Ekte olmayan, insanda yeni izole edilmiş virüs hangi grupta sayılır?

Hastalık yapmadığı kanıtlanmadıkça en az Grup 2.

HEPA tanımındaki üç sayı nedir?

0,3 mikron aerosol, en çok 1,52 m/dk hava akımı, en az %99,97 tutma.

Laboratuvarda HEPA veya benzeri filtre hangi düzeyde gerekmez?

Düzey 2'de gerekmez; 3'te çıkan havada, 4'te giren ve çıkan havada zorunlu.

İşletme kapanınca maruz kalanların listesi ve tıbbi kayıtlar kime?

Çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne verilir (m.9/3).

Kaynaklar

• Biyolojik Etkenler Yön. m.18/1-b
• Yönetmelik Ek-III Açıklamalar madde 7
• Resmî Gazete 15.06.2013/28678; Yön. m.20