KES, HIZLI, YAVAŞ El İşaretleri: Sağ, Sol ve Yatay Mesafe Nasıl Verilir?

Ders notu: KES, HIZLI, YAVAŞ El İşaretleri: Sağ, Sol ve Yatay Mesafe Nasıl Verilir?

Ek-9'da kodlanmış işaretler dört grupta

Önce haritayı görelim. Ek-9'un adı “El işaretleri için asgari gerekler” ve kodlanmış işaretler dört grupta toplanıyor: A genel işaretler, B dikey hareketler, C yatay hareketler, D tehlike. Başlat, dur, tamam ile kaldır, indir, düşey mesafe ve ileri, geri işaretlerini önceki derslerde gördük. Bugün C grubunun kalan üç işareti, yani sağ, sol, yatay mesafe ile D grubunun tamamı, yani kes, hızlı, yavaş var.

Sağ ve sol: işaretçinin sağı ve solu

Sağ işaretinde sağ kol kullanılır: avuç içi yere bakıyor, kol yere paralel sağa uzatılmış ve sağa doğru yavaşça küçük hareketler yapılıyor. Sol işareti bunun aynası: sol kol, avuç içi yere, kol sola uzatılmış, sola doğru yavaşça küçük hareketler. Asıl püf noktası başlıkta: yön, işaretçinin sağı ve solu. Operatörün değil, işaretçinin.

Yatay mesafe: eller arasındaki boşluk

Yatay mesafenin tarifi yönetmelikte tek cümle: eller arasındaki boşluk mesafeyi ifade eder. İkisini grupları ayırıyor: düşey mesafe dikey hareketlerde, yatay mesafe yatay hareketlerde.

KES acil durdurur: iki kol yukarıda

Gelelim DUR ile KES farkına. Önceki derslerde gördüğümüz DUR işaretinde yalnız sağ kol yukarı kalkık; anlamı kesinti ya da ara, yani hareketi durdur. KES ise acil dur demek ve her iki kol yukarı kalkık. İkisinde de avuç içleri öne bakıyor. Grupları da farklı: DUR genel işaretlerde, KES tehlike grubunda. Kısacası, kollar yukarıda ve sabitse: tek kol dur, iki kol kes. Sağ kol yukarıda daire çiziyorsa o artık kaldır işareti.

Hızlı ve yavaş: bütün hareketler değişir

Hızlı ve yavaş için yönetmelik ayrı bir kol duruşu tarif etmiyor. Tarif şu: hızlıda bütün hareketler daha hızlı, yavaşta bütün hareketler daha yavaş. Bu ikisi, kes ile birlikte tehlike grubunda yer alıyor; yatay hareketlerle karıştırmayın.

El işareti mi, sözlü komut mu?

Son olarak tuzak tablosu: hangisi el işareti, hangisi sözlü komut? Sağ ve sol ikisi de; Ek-8'e göre sözlü sağ ve sol komutları uygun el hareketleriyle eşgüdümlü kullanılır. Hızlı bir el işareti; sözlü komut listesinde hızlı diye bir komut yok. Bir hareketi güvenlik nedeniyle hızlandırmak için çabuk komutu var, o da Ek-8'de. Yavaş ise el işareti olarak var ama Ek-8'deki sözlü komut listesinde yok. Kes ise hem el işareti hem sözlü komut; ikisinde de anlamı acil durdurma.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (RG 11.09.2013/28762), Ek-9 “El işaretleri için asgari gerekler”, 3. Kodlanmış işaretler: C. Yatay hareketler (sağ, sol, yatay mesafe), D. Tehlike (kes, hızlı, yavaş).
• Ek-9/1 Özellikler: el işaretleri kesin, yalın, yapılması ve anlaşılması kolay, benzer işaretlerden belirgin şekilde farklı olur; iki kol birden kullanılıyorsa simetrik hareket ettirilir ve bir harekette sadece bir işaret verilir; aynı anlamı vermek ve anlaşılır olmak kaydıyla 3. bölümdekilerden biraz farklı veya daha detaylı işaretler kullanılabilir.
• Ek-9/2.2–2.4: işaretçi, kendisi tehlikeye düşmeden bütün manevraları görsel olarak izleyebilmelidir; izleyemiyorsa ek olarak bir veya daha fazla işaretçi konuşlandırılır. İşaretçinin esas görevi manevraları yönlendirmek ve manevra alanındaki çalışanların güvenliğini sağlamaktır (2.3).
• Ek-9/2.5: operatör, emirleri güvenlik içinde yerine getiremeyecekse manevrayı durdurur ve yeni talimat ister.
• Ek-9/2.6: işaretçi ceket, baret, kolluk veya kol bandı gibi ayırt edici eşyalardan en az birini giyer ya da uygun bir işaret aracı taşır; bu eşyalar parlak renkli, tercihen aynı renkte ve yalnız işaretçilere özeldir.
• Ek-9, 3-B/3-C: düşey mesafe “mesafe her iki elin arasındaki boşlukla ifade edilir”, yatay mesafe “eller arasındaki boşluk mesafeyi ifade eder”; tarifler neredeyse aynı, gruplar farklı.
• Ek-10: bir kaldırma makinasında birden çok çalışan görevliyse operatör yalnız birinden işaret alır ve işaretçi, operatörün kolayca görebileceği yerde durur; operatör, her kim verirse versin her dur işaretini daima yerine getirir.
• Ek-8/2.2: sözlü iletişimde “kes” acil olarak durdurmak, “çabuk” güvenlik nedeniyle bir hareketi hızlandırmak için kullanılır; “ileri – geri – sağ – sol” komutları uygun el hareketleriyle eşgüdümlü kullanılır; listede “hızlı” ve “yavaş” komutu yoktur.

Sık sorulan sorular

SAĞ işareti hangi kolla verilir?

Sağ kol; avuç içi yere bakar, kol yere paralel sağa uzatılır.

Sözlü komut listesinde “hızlı” diye bir komut var mı?

Yok; güvenlik nedeniyle bir hareketi hızlandırmak için “çabuk” var (Ek-8).

Sağ ve sol işaretlerinde kol nasıl hareket eder?

Uzatıldığı yöne doğru yavaşça küçük hareketler yapar.

Yatay mesafe nasıl gösterilir?

Eller arasındaki boşlukla.

KES işaretinin anlamı nedir?

Acil dur.

KES işareti nasıl verilir?

Avuç içleri öne bakacak şekilde her iki kol yukarı kalkık.

HIZLI ve YAVAŞ Ek-9'un hangi grubundadır?

D. Tehlike grubunda, KES ile birlikte.

YAVAŞ işaretinin Ek-9'daki tarifi nedir?

Bütün hareketler daha yavaş.

Kaynaklar

• RG yönetmelik sayfası
• mevzuat.gov.tr güncel metni, mevzuatNo 18829
• Ek-9, 3. Kodlanmış işaretler