Uyarı İşaretleri Nelerdir? Sarı Üçgen Levhalar ve Anlamları

Ders notu: Uyarı İşaretleri Nelerdir? Sarı Üçgen Levhalar ve Anlamları

Uyarı işareti tehlikeyi haber verir

İşaret tanımlarını daha önce görmüştük. Uyarı işareti, bir tehlike kaynağı veya tehlike hakkında uyarıda bulunan işarettir. Renk tablosunda sarıya karşılık gelir ve talimatı üç ifadedir: dikkatli ol, önlem al, kontrol et. Yani uyarı işareti belirli bir davranışı yasaklamaz ya da zorunlu kılmaz; tehlikeye karşı dikkat ister. Levhanın kuralları yönetmeliğin Ek-2'sinde, 3.2 numaralı başlıktadır.

Üçgen, sarı zemin, siyah piktogram

Ek-2, 3.2'ye göre uyarı işareti üçgen şeklindedir. Sarı zemin üzerine siyah piktogram ve siyah çerçeve kullanılır. Bir de oran var: sarı kısımlar işaret alanının en az yüzde ellisini kapsamalıdır. Yasaklayıcı işarette kırmızı kısımlar için bu oranın yüzde otuz beş olduğunu hatırlayın; bu iki sayıyı birbirine karıştırmayın.

18 işaretin 6'sı kimyasal madde tehlikesi

Yönetmelik on sekiz uyarı işaretini tek bir liste olarak verir. Ben hatırlamanız kolay olsun diye gruplara ayırdım; bu gruplar yönetmelikte yok. İlk grup kimyasal maddeler, altı tane: parlayıcı madde veya yüksek ısı, patlayıcı madde, toksik yani zehirli madde, aşındırıcı madde, oksitleyici madde ve zararlı veya tahriş edici madde.

Işın, enerji, hareket: 12 işaret daha

Kalan on iki işaret: Işın tarafında radyoaktif madde, lazer ışını ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyon. Enerji ve alan tarafında elektrik tehlikesi ve kuvvetli manyetik alan. Hareket ve ortamda asılı yük, iş makinası, engel ve düşme tehlikesi. Son olarak biyolojik risk, düşük sıcaklık ve adı yalnızca “Tehlike” olan işaret. Altı artı on iki, on sekiz eder.

Kapta ve depoda uyarı işareti nasıl kullanılır?

Uyarı işaretleri boru ve kaplarda da karşınıza çıkar. Tehlikeli madde içeren kapların ve görünür boruların etiketleri, aynı piktogram veya semboller kullanılarak Ek-2'deki uyarı işaretleriyle değiştirilebilir. Önemli miktarda tehlikeli madde içeren kaplar uygun şekilde etiketlenmemişse depolama alanı, Ek-2, 3.2'deki uygun uyarı işaretiyle belirtilir ya da Ek-3'ün birinci bölümüne göre işaretlenir. Depoda değişik tehlikeli maddeler varsa genel tehlikeyi belirten uyarı işareti kullanılabilir. İşaret, depolama bölgesinin yakınına ya da depo odasının giriş kapısına konur.

Bu levha uyarı mı, başka tür mü?

Karıştırılmaya açık bir nokta var: levhanın adından türünü bulmak. Biyolojik risk ve kuvvetli manyetik alan Ek-2'nin uyarı listesindedir, yani sarı üçgendir. Maske kullan emredici listededir, mavi dairedir. Dokunma ise yasaklayıcı listededir, kırmızı çerçeveli dairedir. Bir levhanın uyarı işareti olup olmadığını anlamak için az önceki on sekizlik listeyi hatırlayın.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (RG 11.09.2013/28762, mevzuatNo 18829), m.4/1-l (uyarı işareti tanımı), Ek-1 bölüm 4 (sarı: uyarı işareti; dikkatli ol, önlem al, kontrol et), Ek-2, 3.2 (biçim, renk, en az %50 sarı, 18 işaret). mevzuat.gov.tr güncel metninde değişiklik notu yok; 01.09.2026 itibarıyla yürürlükte.
• Tanım farkı (m.4/1): yasak işareti tehlikeye neden olabilecek bir davranışı yasaklar (m), emredici işaret uyulması zorunlu bir davranışı belirler (d), uyarı işareti tehlike hakkında uyarır (l).
• 18 işaretin resmî adları (Ek-2, 3.2): parlayıcı madde veya yüksek ısı; patlayıcı madde; toksik (zehirli) madde; aşındırıcı madde; radyoaktif madde; asılı yük; iş makinası; elektrik tehlikesi; tehlike; lazer ışını; oksitleyici madde; iyonlaştırıcı olmayan radyasyon; kuvvetli manyetik alan; engel; düşme tehlikesi; biyolojik risk; düşük sıcaklık; zararlı veya tahriş edici madde. Derste kullanılan gruplama (6 + 12) yönetmelikte yoktur.
• “Tehlike” adlı işaret: Ek-2, 3.2'de adı yalnızca “Tehlike”dir. Ek-3, 7'deki “genel tehlikeyi belirten uyarı işareti” ifadesinin bu işaretle aynı olduğu yönetmelik metninde açıkça yazmaz; iki ifadeyi eşleştiren bir hüküm yoktur.
• Depolama: Önemli miktarda tehlikeli madde depolanan yerlerde kap etiketleri güvenlik önlemlerini ikaz için yeterli değilse Ek-2, 3.2 ve Ek-3 bölüm 1'e uygun ikaz işareti bulundurulur (Ek-1, 12). Paket veya konteynerler Ek-2, 1.5'teki şartlara göre etiketlenmemişse depolandığı alan Ek-2, 3.2'deki uygun ikaz işaretiyle belirtilir veya Ek-3, 1'deki şekilde işaretlenir (Ek-3, 6). Değişik maddelerin deposunda genel tehlike uyarı işareti kullanılabilir (Ek-3, 7); işaret depolama bölgesinin yakınına ya da depo odasının giriş kapısına konur (Ek-3, 8).
• Boru ve kaplar (Ek-3): etiketler tehlikeli maddenin adı/formülü ve tehlikesi hakkında ek bilgi de içerebilir (1); tehlikeli madde taşıyan borular, vanalar ve ilgili parçalar taşıdıkları maddeye göre ayrı renklerde boyanır (2); işaretler katlanmaz, kendinden yapışkanlı ya da boyama biçiminde yapılır (3); borulardaki işaretler vana ve bağlantı yerleri gibi tehlikeli noktaların yakınına uygun aralıklarla konur (5).
• Levhaların genel kuralları: piktogramlar mümkün olduğunca yalın olur (Ek-2, 1.2); aynı anlamı veriyorsa piktogram biraz farklı ya da daha ayrıntılı olabilir (Ek-2, 1.3); levhalar darbeye ve hava koşullarına dayanıklı malzemeden yapılır (Ek-2, 1.4); özel tehlike olan yerlerin hemen yakınına, genel tehlike olan yerlerin girişine, görüş seviyesine uygun yükseklikte yerleştirilir (Ek-2, 2.1); gösterdiği durum ortadan kalkınca levha da kaldırılır (Ek-2, 2.2).
• Karşılaştırma: yasaklayıcı işaret daire, beyaz zemin, siyah piktogram, kırmızı çerçeve ve diyagonal çizgi, kırmızı kısımlar en az %35 (Ek-2, 3.1); emredici işaret daire, mavi zemin, beyaz piktogram, mavi kısımlar en az %50 (Ek-2, 3.3). Benzer adlar: “İş makinası” uyarı (3.2), “İş makinası giremez” yasaklayıcı (3.1).

Sık sorulan sorular

Uyarı işaretinin biçimi nedir?

Üçgen (Ek-2, 3.2).

Uyarı işaretinde zemin, piktogram ve çerçeve hangi renktir?

Sarı zemin, siyah piktogram, siyah çerçeve.

Sarı kısımlar işaret alanının en az ne kadarını kapsar?

En az %50 (Ek-2, 3.2).

Ek-2, 3.2'de kaç uyarı işareti sayılır?

18 işaret; “Tehlike” adlı işaret de bunlardan biri.

Farklı tehlikeli maddelerin deposunda hangi işaret kullanılabilir?

Genel tehlikeyi belirten uyarı işareti (Ek-3, 7).

Kap ve boru etiketi uyarı işaretiyle değiştirilebilir mi?

Evet; aynı piktogram veya semboller kullanılarak (Ek-3, 1).

Uyarı işaretinin renk tablosundaki talimatı nedir?

Dikkatli ol, önlem al, kontrol et (Ek-1, bölüm 4).

Kaynaklar

• RG 11.09.2013/28762 yönetmelik sayfası
• Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. m.4/1-l
• Ek-1, bölüm 4 renk tablosu, Sarı satırı
• Ek-2, 3.2 ve Ek-3, 7; Directive 92/58/EEC Annex III 7