Solunum Cihazı ve Kulak Koruyucusu Hangi İşlerde Kullanılır? KKD Ek-3

Ders notu: Solunum Cihazı ve Kulak Koruyucusu Hangi İşlerde Kullanılır? KKD Ek-3

Solunum ve kulak işleri Ek-3'ün 4. ve 5. başlığında

Önceki derslerde Ek-3'ün baret, ayakkabı ve gözlük listelerini gördük. Solunum sistemi koruyucuları 4. başlıkta: 4.1 respiratörler ve solunum cihazları, on bent. İşitme duyusunun korunması 5. başlıkta: 5.1 kulak koruyucuları, beş bent. Unutmayın, bu liste örnektir: Ek-3'teki ve benzeri işlerde, toplu korunma riski önleyemiyorsa KKD kullanılır; bu 8. maddenin birinci fıkrası.

Respiratör: gaz, fırın ve kapalı alan

Respiratör listesinin ilk beş bendi gaz ve fırın etrafında dönüyor. 4.1.1: yetersiz oksijen veya zararlı gaz bulunabilecek konteynırlar, kapalı alanlar ve gaz yakan endüstriyel fırınlar. Sonra üç bent yüksek fırın: yükleme yapılan alanlar, gaz boruları ve gaz konvertörlerinin civarı, ağır metal dumanlarının bulunabileceği fırın kapaklarının civarı. 4.1.5: toz bulunması muhtemel fırın içi döşeme işleri ve kepçelerle yapılan çalışmalar.

Respiratör: toz, yer altı, soğutucu gaz, biyolojik

Kalan beş bent: toz oluşumunu önlemenin yetersiz olduğu sprey boyama; kuyular, kanalizasyon ve kanalizasyonla bağlantılı yer altı sahaları; sağlık ve güvenlik riski meydana getirebilecek düzeyde toz oluşan işler; soğutucu gaz kaçağı tehlikesi olan soğutma tesisleri ve son olarak biyolojik ajanların olduğu işler. Sprey boyamadaki koşula dikkat: toz oluşumunu önlemek yetersizse. Toplam on bent.

Kulak koruyucusu: Ek-3'te 5 iş

Kulak koruyucusu listesi kısa, beş bent: metal şekillendirme presleriyle çalışma, pnömatik matkaplarla çalışma, havalimanlarının yer işletmelerinde çalışanların işleri, kazık çakma işleri ve ağaç ve tekstil işleri. Ama liste tek ölçüt değil; listede olsun olmasın gürültü ölçümü belirleyicidir. Gürültü derslerinde gördüğümüz gibi en düşük eylem değeri olan 80 dB(A) aşılınca kulak koruyucusu hazır tutulur, 85'e ulaşınca ya da aşılınca kullandırılır.

Aynı iş, Ek-3'te birden çok listede

Bazı işler Ek-3'te birden çok listede geçiyor. Kuyu ve kanalizasyon çalışmaları hem solunum cihazında, 4.1.7, hem güvenlik halatında, 10.4; kuyular ayrıca baret listesinde. Biyolojik ajanlar solunum, gözlük ve eldiven listesinde. Yüksek fırınlar solunumun yanında baret ve ayakkabı listelerinde; konteynırlar da baret ve ayakkabı listelerinde geçiyor.

Pres geçen üç ifade, farklı KKD listeleri

Dikkat edilecek kelime pres: Ek-3'te üç ayrı ifadede geçiyor. Kulak listesindeki ifade metal şekillendirme presleriyle çalışma. Presle sıcak demir işleme ise gözlük ve yüz siperi ile baret listesinde. Presle demire şekil verme ve sıcak presleme de delinmez taban gerektirmeyen emniyet ayakkabısı bendinde. Sorudaki ifadeyi kelimesi kelimesine okuyun.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.07.2013/28695, mevzuatNo 18540), m.8/1 ve Ek-3 madde 4.1 (4.1.1–4.1.10) ile 5.1 (5.1.1–5.1.5). Güncel metinde değişiklik notu yok; 01.09.2026 itibarıyla yürürlükte.
• Başlık adları: Ek-3'te 4. başlık "SOLUNUM SİSTEMİ KORUYUCULARI" (alt başlık 4.1 "Respiratörler/Solunum cihazları"), 5. başlık "İŞİTME DUYUSUNUN KORUNMASI" (alt başlık 5.1 "Kulak koruyucuları").
• Bentlerin tam metni (4.1): 4.1.1 yetersiz oksijen veya zararlı bir gazın bulunabileceği konteynırlar, kapalı alanlar veya gaz yakan endüstriyel fırınlarda yapılan çalışmalar · 4.1.2 yüksek fırınlara yükleme yapılan alanlardaki çalışmalar · 4.1.3 yüksek fırınların gaz boruları ve gaz konvertörleri civarındaki çalışmalar · 4.1.4 ağır metal dumanlarının bulunabileceği yüksek fırın kapakları civarındaki çalışmalar · 4.1.5 toz bulunması muhtemel, fırın içi döşeme işlerinde ve kepçelerle yapılan çalışmalar · 4.1.6 toz oluşumunu önlemenin yetersiz olduğu sprey boyama işleri · 4.1.7 kuyularda, kanalizasyon ve kanalizasyonla bağlantılı diğer yer altı sahalarında yapılan çalışmalar · 4.1.8 sağlık ve güvenlik riski meydana getirebilecek düzeyde toz oluşan işler · 4.1.9 soğutucu gaz kaçağı tehlikesinin olduğu soğutma tesislerinde yapılan çalışmalar · 4.1.10 biyolojik ajanların olduğu işler.
• Bentlerin tam metni (5.1): 5.1.1 metal şekillendirme presleriyle çalışma · 5.1.2 pnömatik matkaplarla çalışma · 5.1.3 havalimanlarının yer işletmelerinde çalışanların yaptığı işler · 5.1.4 kazık çakma işleri · 5.1.5 ağaç ve tekstil işleri.
• Ek-2 bağlantısı (donanım listesi): 2. başlık Kulak koruyucuları: 2.1 kulak tıkaçları ve benzeri cihazlar, 2.2 tam akustik baretler, 2.3 endüstriyel baretlere uyan kulaklıklar, 2.4 düşük frekanslı kapalı devre haberleşme alıcısı olan kulak koruyucuları, 2.5 iç haberleşme donanımlı kulak koruyucuları. 4. başlık Solunum sistemi koruyucuları: 4.1 gaz, toz ve radyoaktif toz filtreli maskeler, 4.2 hava beslemeli solunum cihazları, 4.3 takılıp çıkarılabilen kaynak maskesi bulunduran solunum cihazları, 4.4 dalgıç donanımı, 4.5 dalgıç elbisesi.
• Karıştırılan ifadeler: derin dondurucu odalarda çalışma 6.1.5 (koruyucu giysi), soğutma tesisi değil; sprey boyama yalnız 4.1.6'da, sıvı spreylerle çalışma 3.1.10 (gözlük); kazık çakma, pnömatik matkap, havalimanı yer işletmeleri, ağaç ve tekstil işleri Ek-3'te yalnız 5.1 altında geçer; çatı işleri 2.1.6, 2.3.1 ve 9.4'te geçer.
• Gürültü bağlantısı: Gürültü Yön. m.5/1: en düşük maruziyet eylem değeri 80 dB(A), en yüksek 85 dB(A), sınır değer 87 dB(A) (LEX,8saat); m.9/1-a: 80 aşılınca kulak koruyucu kullanıma hazır bulundurulur; m.9/1-b: 85'e ulaşılınca ya da aşılınca kullanılması sağlanır ve denetlenir; m.9/2-a: kulak koruyucular KKD Kullanılması Yönetmeliğine uygun olur.
• Genel kurallar: KKD, toplu korunmayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle riskler önlenemediğinde kullanılır (m.5/1); KKD işveren tarafından ücretsiz verilir (m.6/1-e); kullanılacak KKD risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlenir (m.7/1).

Sık sorulan sorular

Ek-3'te respiratör / solunum cihazı listesi kaç bent?

10 bent: 4.1.1 – 4.1.10

Ek-3'te kulak koruyucusu listesi kaç bent?

5 bent: 5.1.1 – 5.1.5

Pnömatik matkaplarla çalışma Ek-3'te hangi KKD listesinde?

Kulak koruyucuları (5.1.2)

Soğutucu gaz kaçağı tehlikesi olan soğutma tesisleri hangi listede?

Respiratör / solunum cihazı (4.1.9)

Havalimanında kulak listesine giren işler kimin işleri?

Yer işletmelerinde çalışanların yaptığı işler (5.1.3)

Sprey boyama, respiratör listesine hangi koşulla girer?

Toz oluşumunu önlemenin yetersiz olduğu durumda (4.1.6)

Kuyu ve kanalizasyon çalışmaları hangi KKD listelerinde?

Solunum 4.1.7 ve güvenlik halatı 10.4; kuyular ayrıca baret 1.1.3

Metal şekillendirme presleriyle çalışma hangi listede?

Kulak koruyucuları (5.1.1)

Kaynaklar

• RG 2 Temmuz 2013 sayı 28695 yönetmelik sayfası; ayrıca Gürültü Yön. m.9/2-a atfı
• mevzuat.gov.tr güncel metni
• KKD Kullanılması Yön. Ek-3, 4 ve 5
• Gürültü Yön. m.5/1-a, b