KKD Risk Kategorileri Nelerdir? Kategori I, II ve III

Ders notu: KKD Risk Kategorileri Nelerdir? Kategori I, II ve III

Kategoriler piyasa yönetmeliğinde

Önce adres. Önceki derslerde gördüğünüz Ek-2 ve Ek-3 listeleri, KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik'teydi; o yönetmelik işyerinde KKD'nin temini ve kullanımıyla ilgilenir. Risk kategorileri ise başka bir metinde: 1 Mayıs 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği. Bu yönetmelik KKD'nin tasarımını, üretimini ve piyasada bulunmasını düzenler. Madde 19 der ki: KKD'ler Ek-1'deki risk kategorilerine göre sınıflandırılır. Ek-1'in ilk cümlesi şöyle: 'Bu ek, KKD'lerin kullanıcıları koruması amaçlanan risklerin kategorilerini gösterir.' Yani kategoriyi, KKD'nin korumayı amaçladığı risk belirler.

Kategori I: sadece bu beş asgari risk

Kategori bir, en hafif olanı. Metin burada 'sadece' kelimesini kullanıyor ve beş risk sayıyor: yüzeysel mekanik yaralanmalar; zayıf etkili temizlik malzemesiyle temas ya da suyla uzun süreli temas; elli dereceyi geçmeyen sıcak yüzeylerle temas; güneş ışığının gözde yaptığı hasar, ama güneşe doğrudan bakmak hariç; ve aşırı olmayan atmosferik şartlar. Bu beşi dışında kalan hiçbir risk Kategori bir değil.

Kategori III: çok ciddi, II: dışarıda kalan

Numaralar bir, iki, üç diye gidiyor; ama tanımı anlamak için üçten başlamak lazım. Kategori üç, ölüm ya da sağlığa geri dönüşü olmayan zarar gibi çok ciddi sonuçlara yol açan riskler. Ek-1 bunları a'dan m'ye on üç bentte sayıyor. Kategori iki ise kendi başına tanımlanmıyor: bir ve üçün dışında kalan her risk iki. Kategori bir'e de bir kez daha dönelim: metin 'sadece' diyor. Yani az önce saydığımız beşin dışındaki bir risk Kategori bir olamaz.

Kategori III: madde, ortam, ışın, sıcaklık

Kategori üçün ilk altı bendi: sağlığa zararlı maddeler ve karışımlar, yetersiz oksijen bulunan ortamlar, zararlı biyolojik ajanlar, iyonize radyasyon. Sonra iki sıcaklık bendi: etkisi en az yüz derecelik havayla karşılaştırılabilen sıcak ortamlar ve eksi elli derece ya da daha soğuk havayla karşılaştırılabilen soğuk ortamlar. En çok karıştırılan nokta burada: elli derece Kategori bir'de ve sıcak bir yüzeye temastan bahsediyor; yüz derece Kategori üç'te ve sıcak bir ortamdan bahsediyor.

Kategori III: kaza ve enerji riskleri

Kalan yedi bent kazalar ve enerji üzerine: yüksekten düşme; elektrik şoku ve enerji hatlarında çalışmalar; boğulma; elde taşınan elektrikli testerenin neden olduğu kesilmeler; yüksek basınçlı püskürtme; kurşun yaralanmaları veya bıçak batmaları; ve listenin sonunda zararlı gürültü. Gürültüyü özellikle aklınızda tutun: zararlı gürültü, Ek-1'de Kategori üç riskleri arasında sayılıyor.

Kategori, uygunluk yolunu belirler

Kategori neden önemli? Çünkü uygunluk değerlendirmesini, yani KKD'nin yönetmelikteki temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşılayıp karşılamadığını gösteren süreci kategori belirliyor; madde 20. Kategori birde Modül A: üretimin dâhili kontrolü. Kategori ikide önce Modül B, yani AB tip incelemesi; ardından Modül C, üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluk. Kategori üçte yine önce Modül B; ardından iki yoldan biri: Modül C2, yani üretimin dâhili kontrolüne ek olarak ürünün rastgele aralıklarla denetimli muayenesi; ya da Modül D, üretim sürecinin kalite güvencesine dayalı tipe uygunluk. Peki onaylanmış kuruluş ne? Bakanlığın bu yönetmelik kapsamında görevlendirdiği ve Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Avrupa Komisyonu ile AB üye ülkelerine bildirdiği uygunluk değerlendirme kuruluşu. Kimlik kayıt numarasını Komisyon tahsis ediyor. Madde 18'e göre Kategori üç KKD'de CE işaretinin yanına, sürece katılan onaylanmış kuruluşun bu numarası konur.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (RG 01.05.2019/30761) m.19 (KKD'ler Ek-1'deki risk kategorilerine göre sınıflandırılır) ve Ek-1 (Kişisel Koruyucu Donanımların Risk Kategorileri). Yönetmelik (AB) 2016/425 sayılı Tüzük dikkate alınarak hazırlandı (m.45) ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (m.47).
• İki yönetmelik ilişkisi (m.7): KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hk. Yön. (RG 02.07.2013/28695) hükümleri, bu yönetmeliğe uygun piyasaya arz edilen KKD'lerin tasarım gerekliliklerine aykırı olmayacak şekilde uygulanır.
• Kategori III istisnası (m.20/2): tek bir kullanıcıya uyacak şekilde tek birim olarak imal edilen Kategori III KKD, Kategori II yöntemine (Modül B + Modül C) tabidir.
• Modüllerin ekleri (m.20/1): Modül A Ek-4, Modül B Ek-5, Modül C Ek-6, Modül C2 Ek-7, Modül D Ek-8. Temel sağlık ve güvenlik gerekleri Ek-2 (m.6), teknik dosya Ek-3 (m.9/2).
• Onaylanmış kuruluş (m.29, m.30): Bakanlık yalnızca m.25'teki gereklilikleri sağlayan kuruluşları görevlendirir; itiraz olmazsa aday, bildirimden sonraki iki hafta içinde onaylanmış kuruluş olarak atanır (m.29/4). Birden fazla mevzuatta görevlendirilse de tek kimlik kayıt numarasıyla çalışır (m.30/2).
• CE işareti (m.18): KKD piyasaya arz edilmeden önce iliştirilir (m.18/2); CE ve gerekiyorsa onaylanmış kuruluş numarasını takiben KKD'nin koruma sağlamayı amaçladığı riski gösteren piktogram konur (m.18/4).
• Saklama süresi (m.9/3): imalatçı teknik dosya ve AB Uygunluk Beyanını piyasaya arz tarihinden itibaren 10 yıl muhafaza eder.
• Kapsam dışı (m.2/2): kolluk/kamu düzeni için özel tasarlananlar; sportif hariç nefsi müdafaa amaçlılar; özel kullanım amaçlı olup aşırı olmayan atmosferik koşullara ya da bulaşık yıkamada su ve neme karşı tasarlananlar; uluslararası antlaşmaların uygulandığı deniz ve hava taşımacılığında münhasıran kullanılanlar; BM AEK 22 sayılı düzenleme kapsamındaki motosiklet/moped baş, yüz ve göz koruyucuları.

Sık sorulan sorular

Ek-1, Kategori I'de kaç risk sayar?

Beş (a–e). Metin “sadece” der; bu beşin dışındaki risk Kategori I olamaz.

50 °C'yi geçmeyen sıcak yüzeyle temas hangi kategoride?

Kategori I. Etkisi en az 100 °C hava gibi sıcak ortam ise Kategori III.

Zararlı gürültü hangi kategoride?

Kategori III (Ek-1, Kategori III-m).

Yüksekten düşme hangi kategoride?

Kategori III (Ek-1, Kategori III-g).

Güneşi doğrudan gözlemenin göze verdiği hasar Kategori I midir?

Hayır. Kategori I'deki güneş ışığı maddesi bu durumu açıkça hariç tutar.

Kategori III riskleri Ek-1'de kaç bentte sayılır?

13 bentte, a'dan m'ye.

Kategori I KKD hangi uygunluk yöntemine tabidir?

Modül A: üretimin dâhili kontrolü (m.20/1-a).

Hangi kategoride CE yanına onaylanmış kuruluş numarası konur?

Kategori III (m.18/3).

Kaynaklar

• KKD Yönetmeliği m.19/1
• Resmî Gazete 01.05.2019/30761
• KKD Kullanılması Yön. m.1/1
• KKD Yönetmeliği Ek-1 giriş cümlesi