Sabit ve Kalıcı İşaretler Nelerdir? İşaretlerin Birlikte Kullanılması

Ders notu: Sabit ve Kalıcı İşaretler Nelerdir? İşaretlerin Birlikte Kullanılması

İşaretler Yön. Ek-1: sabit-kalıcı mı, geçici mi?

Önceki derslerde işaret türlerinin tanımlarını görmüştük: levha, güvenlik rengi, ışıklı işaret, sesli sinyal, sözlü iletişim, el işareti. Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'nin Ek-1'i bunları iki başlıkta topluyor. Birincisi sabit ve kalıcı işaretler: işaret levhası, güvenlik rengi, konteynır ve boru işaretleri. İkincisi geçici işaretler: ışıklı işaret, sesli sinyal, sözlü iletişim ve el işaretleri. Kısacası levha ve renk yerinde durur; ışık, ses, söz ve el işareti gerekli hallerde verilir.

Nerelerde kalıcı işaretleme gerekir?

Kalıcı işaretleme nerede gerekiyor? Bir: işaret levhaları yasakları, uyarıları, yapılması zorunlu işleri, acil kaçış yollarını ve ilk yardım yerlerini gösterir. Yangınla mücadele ekipmanının bulunduğu yerler ise levha ve kırmızı renkle kalıcı olarak işaretlenir. İki: konteynır ve borulardaki işaretler Ek-3'e göre yapılır. Üç: engele çarpma ya da düşme riski olan yerler levha ve güvenlik rengiyle belirlenir. Dört: trafik yolları güvenlik rengiyle kalıcı olarak işaretlenir.

Geçici işaretler amaca göre seçilir

Geçici işaretlerde amaca bakıyoruz. Tehlike sinyali vermek, gerekli önlem için ilgili kişiyi çağırmak ve çalışanları acil tahliye etmek için ışıklı işaret, sesli sinyal ve/veya sözlü iletişim kullanılır. Tehlikeli manevra yapan birini yönlendirmek içinse el işaretleri ve/veya sözlü iletişim. Dikkat edin: sözlü iletişim iki satırda da var, el işaretleri ise yalnızca manevra yönlendirmede.

Aynı derecede etkiliyse herhangi biri yeter

Şimdi Ek-1'in 3. maddesine geliyoruz. Aynı derecede etkiliyse şu işaretlerden herhangi biri kullanılabilir: engel ya da düşme tehlikesi olan yerde işaret levhası veya güvenlik rengi; ışıklı işaret, sesli sinyal veya sözlü iletişim; el işaretleri veya sözlü iletişim. Buradaki anahtar kelime 'veya'. Şart da tek: aynı derecede etkili olmaları.

Bu üç çift birlikte kullanılabilir

Birlikte kullanılabilecek işaretler için yönetmelik üç çift sayıyor: ışıklı işaret ve sesli sinyal, ışıklı işaret ve sözlü iletişim, el işaretleri ve sözlü iletişim. Bu kez anahtar kelime 've'. Kolay hatırlamak için: üç çiftin ikisinde ışıklı işaret, ikisinde sözlü iletişim var.

Hangi çift hangi listede?

Sınavda iki liste birbirine karıştırılıyor. Işıklı işaret ile sesli sinyal, el işaretleri ile sözlü iletişim iki listede de geçiyor. Ama sesli sinyal ile sözlü iletişim yalnızca birbirinin yerine kullanılabilecekler listesinde; birlikte kullanım listesinde yok. Işıklı işaret ile el işaretleri ise hiçbir listede çift olarak sayılmıyor. Şıklarda bu ikisini görürseniz durun ve tabloyu hatırlayın. Baştaki forklift sorusuna dönelim: siren ile ışık birlikte kullanım listesinde var; siren ile sözlü uyarı ise yalnız birbirinin yerine kullanılabilecekler listesinde.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (RG 11.09.2013/28762, mevzuatNo 18829) Ek-1, bölüm 2 (işaret çeşitleri) ve bölüm 3 (işaretlerin birlikte ve birbirinin yerine kullanılması). mevzuat.gov.tr güncel metninde değişiklik notu yok; 01.09.2026 itibarıyla yürürlükte.
• İşaret ne zaman kullanılır: İşveren, riskler ortadan kaldırılamadığı veya toplu koruma teknikleri ya da iş organizasyonu önlemleriyle yeterince azaltılamadığı durumlarda işaretleri bulundurur ve uygun yerlerde kullanılmasını sağlar (m.5/1).
• Tek amaç: Sağlık ve güvenlik işaretleri sadece yönetmelikte belirlenen mesaj veya bilgiyi iletmek üzere kullanılır (Ek-1, bölüm 1).
• Ve / veya ayrıntısı: Engel ve düşme riski olan yerler 2.1.3'te 'işaret levhası ve güvenlik rengi' ile kalıcı belirlenir; 3.1 ise aynı derecede etkiliyse bu yerlerde levha veya güvenlik renginden birinin kullanılabileceğini söyler.
• Etkinliği bozan durumlar (Ek-1, 5.1): çok sayıda işaret birbirine çok yakın yerleştirilmez; karıştırılabilecek iki ışıklı işaret aynı anda kullanılmaz; ışıklı işaret başka bir ışıklı işaretin çok yakınında kullanılmaz; birden fazla sesli sinyal aynı anda kullanılmaz; çok fazla ortam gürültüsü olan yerde sesli sinyal kullanılmaz.
• Yedek enerji (Ek-1, 8): enerjiyle çalışan işaretler, enerji kesildiğinde ve tehlike başka şekilde önlenemiyorsa yedek kaynakla derhal çalışır.
• KKD ve görme/işitme (Ek-1, 11): KKD kullanımı dahil, görmeyi veya işitmeyi engelleyen bir durum varsa işaretler güçlendirilir veya değiştirilir.
• Aynı kodlama (Ek-6, 2.2): yanıp sönen ışıklı işaret sesli sinyal yerine ya da onunla birlikte kullanılıyorsa aynı kodlama kullanılır.

Sık sorulan sorular

Sabit ve kalıcı işaret levhaları hangi amaçlarla kullanılır?

Yasak, uyarı, zorunlu işler; acil kaçış yolu ve ilk yardım yerlerini belirtmek.

Yangınla mücadele ekipmanının yeri nasıl işaretlenir?

İşaret levhası ve kırmızı renkle, kalıcı şekilde (Ek-1, 2.1.1).

Trafik yolları neyle işaretlenir?

Güvenlik rengiyle, kalıcı olarak (Ek-1, 2.1.4).

Acil tahliye için hangi işaretler kullanılır?

Işıklı işaretler, sesli sinyaller ve/veya sözlü iletişim (Ek-1, 2.2.1).

Işıklı işaret, sesli sinyal, sözlü iletişim: biri tek başına yeter mi?

Evet; aynı derecede etkiliyse herhangi biri kullanılabilir (Ek-1, 3.1).

Birlikte kullanılabilecek üç çift hangileridir?

Işıklı + sesli, ışıklı + sözlü, el işaretleri + sözlü (Ek-1, 3.2).

Sesli sinyal ile sözlü iletişim birlikte kullanım listesinde var mı?

Hayır. Yalnız 3.1'de, birbirinin yerine kullanılabilecekler arasında sayılır.

Kaynaklar

• RG 11.09.2013/28762 yönetmelik sayfası
• mevzuat.gov.tr güncel metni
• Ek-1, 2.1 ve 2.2 başlıkları