Kaldır, İndir, Düşey Mesafe, İleri, Geri El-Kol İşaretleri Nasıl Verilir?

Ders notu: Kaldır, İndir, Düşey Mesafe, İleri, Geri El-Kol İşaretleri Nasıl Verilir?

Kodlanmış el işaretleri dört grupta

El işaretleri Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğinin Ek-9'unda, dört grup halinde: genel işaretler, dikey hareketler, yatay hareketler ve tehlike. Bugün dikey hareketlerin tamamı, yani kaldır, indir, düşey mesafe; bir de yatay hareketlerden ileri ve geri.

Kaldır ve indir: aynı daire, kol yukarıda ya da aşağıda

Kaldır ve indir ikiz işaretler. İkisinde de tek kol kullanılıyor, sağ kol, ve kol yavaşça daire çiziyor. Fark iki yerde: kaldırda kol yukarı kalkık ve avuç içi öne bakıyor; indirde kol yere doğru indirilmiş ve avuç içi içeri bakıyor. Kol yukarıdaysa kaldır, aşağıdaysa indir.

KALDIR mı, DUR mu? Fark daire çizmekte

Şimdi en çok karıştırılan çift. Yani yazılı tarifte kol ve avuç aynı. Fark hareket: kol sabit duruyorsa DUR, yavaşça daire çiziyorsa KALDIR. Yönetmelikteki şekilde de fark görünüyor: DUR'da açık avuç var, KALDIR'da işaret parmağı yukarıyı gösteriyor ve üstünde daire oku var. Şıklarda 'daire çizer' ifadesini arayın.

Düşey mesafe: iki el arasındaki boşluk

Düşey mesafe işaretinde daire yok. Mesafe, her iki elin arasındaki boşlukla ifade ediliyor. Yönetmelikteki şekilde kollar öne uzanmış, eller üst üste; yani boşluk dikey.

İleri ve geri: iki kol, avuç yönü ters

İleri ve geride iki kol birden kullanılıyor ve Ek-9'a göre iki kol aynı anda kullanılırsa simetrik hareket eder. İleride avuçlar yukarı bakar, kollar bel hizasında bükülüdür ve dirsekten kırılarak yukarı hareket eder. Geride avuçlar aşağı bakar, kollar göğüs önünde bükülüdür ve dirsekten kırılarak yavaşça gövdeden uzaklaşır. Kısaca: avuç yukarı ileri, avuç aşağı geri.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (RG 11.09.2013/28762, mevzuatNo 18829) Ek-9 "El işaretleri için asgari gerekler". Güncel metinde değişiklik notu yok; 01.09.2026 itibarıyla yürürlükte.
• Tanım (m.4/1-ç): El işareti; çalışanlar için tehlike oluşturabilecek manevra yapan operatörleri yönlendirmek üzere ellerin ve/veya kolların önceden anlamları belirlenmiş hareket ve/veya pozisyonlarıdır.
• Ek-9, 1 Özellikler: el işaretleri kesin, yalın, yapılması ve anlaşılması kolay ve benzer işaretlerden belirgin şekilde farklı olur; iki kol birden kullanılıyorsa simetrik hareket ettirilir ve bir harekette sadece bir işaret verilir. Bu şartlara uymak, aynı anlamı vermek ve anlaşılabilir olmak kaydıyla 3. bölümdekilerden biraz farklı veya daha detaylı işaretler kullanılabilir.
• Ek-9, 3 şekil sütunu: KALDIR, işaret parmağı yukarıyı gösterirken daire çizilerek verilir (şekilde daire oku var); DUR açık avuçla gösterilir. DÜŞEY MESAFE şeklinde kollar öne uzanmış, eller üst üste tutulur ve daire oku yoktur; YATAY MESAFE şeklinde eller göğüs önünde yan yana durur.
• Ek-9, 2.2–2.5: işaretçi kendisi tehlikeye düşmeden bütün manevraları görsel olarak izleyebilmelidir; bu sağlanamıyorsa bir veya daha fazla ek işaretçi konuşlandırılır; işaretçinin esas görevi manevraları yönlendirmek ve manevra alanındaki çalışanların güvenliğini sağlamaktır; operatör, emri güvenle yerine getiremeyecekse manevrayı durdurup yeni talimat ister.
• Ek-9, 2.6: işaretçi ceket, baret, kolluk veya kol bandı gibi ayırt edici eşyalardan bir veya daha fazlasını giyer ya da uygun bir işaret aracı taşır; bu eşyalar parlak renkli, tercihen hepsi aynı renkte ve sadece işaretçilere özeldir.
• Ek-8, 2.2 sözlü karşılıklar: sözlü komut listesinde "kaldır" ve "indir" kelimeleri yoktur; yükü yukarı kaldırmak için "yukarı", aşağı indirmek için "aşağı" komutu kullanılır; "ileri – geri – sağ – sol" komutları uygun el hareketleriyle eşgüdümlü kullanılır.
• Ek-1, 2.2.2 ve 3.2: tehlikeli manevra yapanları yönlendirmek için el işaretleri ve/veya sözlü iletişim kullanılır; el işaretleri ile sözlü iletişim birlikte kullanılabilir.

Sık sorulan sorular

KALDIR işaretinde hangi kol, nerede?

Sağ kol yukarı kalkık; avuç içi öne bakar ve kol yavaşça daire çizer.

İNDİR işaretinde avuç içi nereye bakar?

İçeri bakar; sağ kol yere doğru indirilmişken yavaşça daire çizer.

Sağ kol yukarıda, avuç öne, kol sabit: hangi işaret?

DUR (genel işaret). Kol yavaşça daire çizseydi KALDIR olurdu.

Düşey mesafe nasıl gösterilir?

Her iki elin arasındaki boşlukla (Ek-9, 3-B).

İLERİ işaretinde avuçlar ve kollar nasıldır?

İki kol bel hizasında bükülü, avuçlar yukarı; kollar dirsekten yukarı hareket eder.

GERİ işaretinde kollar nasıl hareket eder?

Göğüs önünde bükülü, avuçlar aşağı; dirsekten kırılıp yavaşça gövdeden uzaklaşır.

Kaldır, indir ve düşey mesafe Ek-9'da hangi grupta?

Dikey hareketler grubunda. İleri ve geri ise Yatay hareketler grubunda.

Kaynaklar

• RG yönetmelik sayfası
• Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. m.4/1-ç
• Ek-9, 3