KKD Türleri Nelerdir? Baş, Kulak, Göz/Yüz ve Solunum Koruyucuları

Ders notu: KKD Türleri Nelerdir? Baş, Kulak, Göz/Yüz ve Solunum Koruyucuları

KKD listesi yönetmeliğin Ek-2'sinde

Önceki derslerde gördüğümüz gibi KKD, risk kontrolünde son çaredir; yönetmelik de işverenin toplu korunmaya öncelik vereceğini söylüyor. Peki hangi donanımlar KKD sayılıyor? Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin üç eki var. Ek-1, KKD kullanımına ilişkin risk belirleme tablosu örneği. Ek-2, kişisel koruyucu donanım listesi; dokuz gruptan oluşuyor. Ek-3 ise KKD kullanılmasının gerekli olabileceği işler ve sektörler. İşveren, Ek-2'deki donanımlardan gerekli olanları sağlıyor. Biz bugün bu listenin ilk dört grubuna bakacağız.

Baş koruyucuları: baret, saç, başlık

Birinci grup baş koruyucuları ve üç kalemi var. Birincisi koruyucu baret: madenlerde, inşaat sahalarında ve diğer endüstriyel alanlarda kullanılan baretler. İkincisi saçlı derinin korunması: kepler, boneler, siperlikli ya da siperliksiz saç fileleri. Üçüncüsü koruyucu başlık: kumaştan veya geçirimsiz kumaştan yapılmış boneler, kepler, gemici başlıkları. Yani saç filesi de, gemici başlığı da baş koruyucusudur; sınavda başka gruba kaydırılırsa yakalayın.

Kulak koruyucuları: 5 kalem

İkinci grup kulak koruyucuları, beş kalem: kulak tıkaçları ve benzeri cihazlar, tam akustik baretler, endüstriyel baretlere uyan kulaklıklar, düşük frekanslı kapalı devre haberleşme alıcısı olan kulak koruyucuları ve iç haberleşme donanımlı kulak koruyucuları. Dikkat: tam akustik baretin adında baret geçiyor ama listede kulak grubunda. Gürültü eşiklerini ve kulak koruyucu seçimini önceki derslerde görmüştük; burada sadece listeye odaklanıyoruz.

Göz ve yüz koruyucuları: gözlükten kaynak maskesine

Üçüncü grup göz ve yüz koruyucuları. Listede gözlükler; kapalı gözlük, yani dalgıç tipi gözlük; X-ışını, lazer ışını, ultraviyole, kızılötesi ve görünür radyasyon gözlükleri; yüz siperleri; ve ark kaynağı maskeleri ve baretleri var. Bu maskeler elle tutulan, koruyucu barete takılabilen ya da baş bantlı olabilir. Dalgıç tipi geçmesi sizi yanıltmasın: kapalı gözlük göz ve yüz grubunda.

Solunum sistemi koruyucuları: maskeden dalgıç donanımına

Dördüncü grup solunum sistemi koruyucuları. Gaz, toz ve radyoaktif toz filtreli maskeler; hava beslemeli solunum cihazları; takılıp çıkarılabilen kaynak maskesi bulunduran solunum cihazları; dalgıç donanımı ve dalgıç elbisesi. Dalgıç elbisesi giysi gibi görünüyor ama listede solunum grubunda; sınavın sevdiği bir ayrıntı.

Benzer ad, farklı grup

Şimdi karıştırılanları yan yana koyalım. Tam akustik baret: kulak. Kapalı, dalgıç tipi gözlük: göz ve yüz. Ark kaynağı maskeleri ve baretleri: göz ve yüz. Ama takılıp çıkarılabilen kaynak maskesi bulunduran solunum cihazı: solunum. Yani kaynak maskesi tek başınaysa göz-yüz, solunum cihazının parçasıysa solunum grubu.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.07.2013/28695), Ek-2 "Kişisel Koruyucu Donanım Listesi". Ek-2'nin 9 grubu: 1 baş, 2 kulak, 3 göz ve yüz, 4 solunum sistemi, 5 el ve kol, 6 ayak ve bacak, 7 cilt, 8 gövde ve karın bölgesi, 9 vücut koruyucuları.
• m.8/1: Riskler Ek-1'deki tabloya göre değerlendirilir; işveren Ek-2'deki KKD'lerden gerekli olanları sağlar; KKD'ler Ek-3'teki ve benzeri işlerde, toplu korunma ile riskin önlenemediği veya tam sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır.
• m.5: İşveren toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verir.
• m.6/1-a-5: Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamındaki ürünlerde uygun şekilde CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunur.
• m.6/1-e: KKD işveren tarafından ücretsiz verilir; bakım, onarım ve periyodik kontrolleri kullanım kılavuzuna uygun yapılır.
• m.6/1-g: İşveren KKD kullanımı konusunda uygulamalı eğitim verilmesini sağlar.
• m.8/3: KKD'ler her kullanımdan önce kontrol edilir; arızalı KKD, arıza giderilip kontrol yapılmadan kullanılmaz.
• m.2/2: Kapsam dışı: özel olarak koruma amaçlı yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar, afet ve acil durum birimlerinin müdahale ekipmanı, spor ekipmanı, kara taşımacılığında kullanılan koruyucular, nefsi müdafaa ekipmanı, riskleri saptayan ve ikaz eden taşınabilir cihazlar vb.

Sık sorulan sorular

KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hk. Yön.: KKD listesi hangi ekte?

Ek-2. Ek-1 risk belirleme tablosu, Ek-3 işler ve sektörler.

Saç fileleri hangi KKD grubunda?

Baş koruyucuları – saçlı derinin korunması.

Gemici başlığı hangi KKD grubunda?

Baş koruyucuları – koruyucu başlık.

Tam akustik baret hangi KKD grubunda?

Kulak koruyucuları.

Kapalı gözlük (dalgıç tipi) hangi KKD grubunda?

Göz ve yüz koruyucuları.

Ark kaynağı maskeleri ve baretleri hangi grupta?

Göz ve yüz koruyucuları.

Filtreli maskeler hangi etkenlere karşı listelenir?

Gaz, toz ve radyoaktif toz (solunum sistemi koruyucuları).

Dalgıç elbisesi hangi KKD grubunda?

Solunum sistemi koruyucuları (dalgıç donanımı ile birlikte).

Kaynaklar

• KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hk. Yön. ekleri
• KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hk. Yön. m.8/1
• Resmî Gazete 02.07.2013/28695 fihristi ve mevzuat.gov.tr güncel PDF