Geri Sarmalı Düşmeyi Durdurucu Kuralları: Bağlantı Halatı Neden Yasak?

Ders notu: Geri Sarmalı Düşmeyi Durdurucu Kuralları: Bağlantı Halatı Neden Yasak?

Kurallar Ek-5 (Ç) m.30–35'te

Önce adres. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, Ek-5, Ç bölümü. Bu bölüm önce yaşam hatlarını anlatıyor, 30 ile 35. maddeler arası da geri sarmalı durduruculara ayrılmış. İlk kural: makara ile çalışan arasındaki hat mümkün olduğu kadar kısa tutulur. Ve kullanırken üretici talimatlarına uyulur.

Yatay düzlem ve yatay hat: test ve izin yoksa yasak

İki durumda bu cihaz kullanılamaz: yatay düzlemlerde ve yatay yaşam hattına bağlanarak. Ama dikkat, cümlenin başı şöyle: üretici tarafından test edilmedikçe ve izin verilmedikçe. Yani yasak mutlak değil. Şıklarda 'hiçbir durumda yatay düzlemde kullanılamaz' görürseniz o şık yanlış.

Kemerle arasına bağlantı halatı girmez

Geri sarmalı durdurucu ile tam vücut emniyet kemeri arasına bağlantı halatı konmaz. Gerekçeyi yönetmelik kendisi yazıyor: düşme mesafesini artırır. Sınavda 'neden' diye sorulursa cevap bu.

Uzatma yok, değişiklik yok, ikili bağlama yok

Üç yasak daha. Ekleme yapılarak uzatılamaz. Mekanizması üzerinde değişiklik yapılamaz. Ve hiçbir durumda iki durdurucu birbirine bağlanamaz. Burada üretici izni istisnası yok; bunu yatay düzlem kuralıyla karıştırmayın. Bir de 34. madde: aynı durdurucuya birden fazla çalışan bağlanamaz. Kısaca: bir durdurucu, bir çalışan.

Zemine çarpmamak için: üç kalem + en az 1 m

Düşen çalışan zemine çarpmasın diye bir boşluk bırakıyoruz. Hesaba katılan üç kalem var: serbest düşme mesafesi, frenlemenin devreye girdiği mesafe ve tam vücut kemerinin esnemesi. Bunların üstüne üreticinin önerdiği ilave güvenlik mesafesi eklenir; bu mesafe en az bir metre. Ve bu boşluk, çalışanın bulunduğu seviye ile zemin arasında bırakılır.

Dikey yaşam hattından farkı: neler sayılmaz?

Dikey yaşam hattında, 22. maddeye göre, açıklık mesafesi hat seviyesi ile zemin arasında ölçülür ve kullanılmışsa açılmış enerji sönümleyicinin uzunluğu da hesaba girer. Geri sarmalıda ölçü çalışanın seviyesinden alınıyor ve 35. maddenin listesinde enerji sönümleyici yok. Ortak nokta: ikisinde de en az bir metre ilave pay.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği (RG 05.10.2013/28786) Ek-5 (Ç) "Yaşam Hatları (Ankraj Hatları) için Asgari Şartlar", "Geri sarmalı düşmeyi durdurucular" ara başlığı, m.30–35. Ek-5, RG 31.12.2018/30642 (4. Mük.) değişikliğiyle eklendi; Ek-5'in bir yıl ertelenen hükümleri yalnız (B) ve (C) bölümlerindedir, (Ç) bölümü ertelenenler arasında sayılmaz (Ek-5 dipnot 1).
• İşverenin yükümlülüğü (m.14/3): işveren, iş ekipmanlarının asgari sağlık ve güvenlik şartlarına ilişkin Ek-5 hükümlerine uymakla yükümlüdür. m.14/4: Ek-5'teki ekipmanların standartlara uygunluk belgelendirmesini yapacak kuruluşlara akreditasyon zorunluluğu getirmeye Bakanlık yetkilidir.
• Şekil 6 (Ek-5 Ç): "Geri sarmalı düşmeyi durdurucu açıklık mesafesi örneği"; şekilde ankraj, geri sarmalı düşmeyi durdurucu, çalışılan zemin ve zemin seviyesi gösterilir; A = m.35/a, B = m.35/b.
• Yatay yaşam hattıyla kıyas (Ç m.29): yatay hatta açıklık mesafesinde bağlantı halatı uzunluğu, açılmış enerji sönümleyici, esnek hattaki "V" sehim, kemer esnemesi, kemerdeki bağlantı noktası–ayak mesafesi ve en az 1 m ilave pay sayılır. Geri sarmalıda bağlantı halatı zaten kullanılmaz (m.32).
• (Ç) genel esaslarından: m.6 tüm düşmeye karşı koruma sistemlerinde bağlantı noktası olarak kullanılmayacak yerleri sayar (kenar korkulukları, balkon/kat merdiveni korkulukları, taşınabilir merdivenler, tesisat boruları, çatı olukları ve kanallar, diğer bağlantı halatları, çatı bacaları, televizyon antenleri, dayanımı yetersiz noktalar); m.10–11 yaşam hattı ankraj noktaları için yazılmıştır: uygulanabildiği sürece baş seviyesinin üstünde, mümkün olduğunca ayak seviyesinde değil; sarkaç etkisi dikkate alınır.

Sık sorulan sorular

Geri sarmalı durdurucular yönetmelikte nerede düzenlenir?

Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5 (Ç), m.30–35

Makara ile çalışan arasındaki hat nasıl olmalı?

Mümkün olduğu kadar kısa (m.30)

Üretici izni yoksa hangi iki durumda kullanılamaz?

Yatay düzlemlerde ve yatay yaşam hattına bağlanarak (m.31)

Kemerle arasına bağlantı halatı neden konmaz?

Düşme mesafesini artırır (m.32)

İki geri sarmalı durdurucu birbirine bağlanabilir mi?

Hiçbir durumda bağlanamaz; ekleme yapılarak uzatılamaz da (m.33)

Bir geri sarmalı durdurucuya kaç çalışan bağlanabilir?

Yalnız bir; birden fazla çalışan bağlanamaz (m.34)

Geri sarmalıda açıklık mesafesinin (a) bendindeki üç kalem?

Serbest düşme, frenlemenin devreye girdiği mesafe, kemerin esnemesi

İlave güvenlik mesafesi en az ne kadar?

En az 1 m; miktarı üretici önerir (m.35/b)

Kaynaklar

• Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5
• Yapı İşlerinde İSG Yön. Değişiklik Yönetmeliği
• Yapı İşlerinde İSG Yön. m.14/3–4