Sütunlu Çalışma Platformu Şartları: 0,5 m/s Fren, 2,5 m İkaz, 110 cm Korkuluk

Ders notu: Sütunlu Çalışma Platformu Şartları: 0,5 m/s Fren, 2,5 m İkaz, 110 cm Korkuluk

Sütunlu platform = cephe platformu

Önce dayanak. Bu kurallar Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin Ek-5'inde, C bölümünde. Yönetmelik bu ekipmana parantez içinde cephe platformu da diyor; iki ismi de duyabilirsiniz. Platformun TS EN 1495+A2 standardına uygunluk belgesi olacak. Belgenin üretici onaylı sureti ve üreticinin talimat el kitabı yapı alanında bulunacak. Kaç kişinin, ne kadar malzemenin binebileceğini gösteren yük diyagramı da platformun üzerinde, açıkça görünecek. Ve her kullanımdan önce gözle muayene yapılacak.

Açıklıklar: 1,5 cm, 0,5 m; erişimde 50/30 cm

Şimdi açıklıklar. Platform zemini ile topuk levhası ya da giriş kapısı arasındaki açıklık en fazla 1,5 santimetre. Yan yana iki sütunlu platform varsa aralarındaki açıklık en az 0,5 metre. Platformun zeminine erişim mesafesi 50 santimi aşıyorsa erişim merdiveni şart; bu merdivenin basamak yükseklikleri eşit ve 30 santimden az olacak. Dikkat: 1,5 santim bir üst sınır, 0,5 metre bir alt sınır. Birimleri karıştırmayın.

Kenar koruması: 110 – 50 – 15 ve 2 m kafes

Yapıya bakan kenar hariç bütün kenarlarda en az 110 santim yüksekliğinde ana korkuluk var. Ana korkuluk ile topuk levhası arasında 50 santimden büyük boşluk kalmayacak şekilde ara korkuluk konuyor. Topuk levhası 15 santim. Sütuna bitişik kenarlar ise ayrı bir kural: orada el ve kol sütuna sıkışmasın diye en az 2 metre yüksekliğinde koruyucu kafes kullanılıyor. 110, 50, 15 ve 2 metre.

Yapıya bakan kenarda açıklık belirler

Peki yapıya bakan kenar ne olacak? Burada ölçüyü yapı yüzeyi ile platform arasındaki yatay açıklık belirliyor. Açıklık 25 santim veya daha azsa yalnızca 15 santimlik topuk levhası yeterli. 25 ile 40 santim arasındaysa 70 santimlik korkuluk ve 15 santimlik topuk levhası. 40 santimden fazlaysa diğer kenarlardaki düzen geçerli, yani 110 santimlik ana korkuluk, ara korkuluk ve topuk levhası. Açıklık büyüdükçe koruma büyüyor.

Güvenlik freni 0,5 m/s, ikaz 2,5 m

Gelelim güvenlik donanımlarına. Güvenlik freni, herhangi bir arızada platformun düşmesini önlüyor ve 0,5 metre bölü saniye hız aşılmadan devreye girip platformu otomatik durduruyor. Ana ya da kumanda devresinin gücü kesilirse fren otomatik devreye giriyor; iki ya da daha fazla sütun varsa her sütunun ayrı freni oluyor. Sesli ikaz sistemi platform hareket ederken kendiliğinden, kesik kesik çalıyor. Şasi ile platform arasında güvenli açıklık bırakılamıyor ya da bölge korunamıyorsa, platform şasiye 2,5 metreden fazla yaklaştığında ikaz sürekli uyarıya geçiyor.

Sık karıştırılan ikililer

Sınavda kolay karıştırılan ikililer şunlar. Kesik kesik ikaz hareket sırasında. Sürekli ikaz ise şasi ile platform arasında açıklık ya da koruma sağlanamıyorsa, platform şasiye 2,5 metreden fazla yaklaşınca. 70 santimlik korkuluk sadece yapıya bakan kenarda ve açıklık 25 ile 40 santim arasındaysa geçerli; diğer kenarlarda ölçü 110. Halat ve zincir ise ne korkuluk ne de giriş kapısı olarak kullanılabilir.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği (RG 05.10.2013/28786) Ek-5 "Yapı İşlerinde Kullanılan İş Ekipmanlarının Asgari Sağlık ve Güvenlik Şartları", (C) Sütunlu Çalışma Platformları (Cephe Platformları). Ek-5'e atıf yapan m.14/3, RG 31.12.2018/30642 (4. Mükerrer) değişikliğiyle eklendi; işveren Ek-5'e uymakla yükümlüdür (m.14/3).
• Her kullanımdan önce gözle muayene (C/4): temizlik ve genel hasar; kumandalar ve güvenlik donanımları; kapı, korkuluklar, topuk levhaları ve zemin; acil indirme araçları; hareket sınırlama anahtarları; sabit koruyucular; kılavuz makaralar; kremayer-pinyon ya da hidrolik tahrik; elektrik kabloları; sütun–yapı bağlantıları; bilgi levhaları; destek ayakları ve zemindeki destek malzemeleri.
• Genel esaslar: enerji nakil hatlarıyla güvenli mesafe (C/9); branda, kaplama, levha ve tabela üretici onayı olmadan kullanılamaz (C/12); olumsuz hava koşullarında güvenli ortam sağlanamıyorsa çalışma yapılmaz (C/13).
• Kurulum ve söküm: üretici talimatlarına göre (C/17); seçim ve kurulum planlamasında saha araştırması (C/18).
• Diğer güvenlik donanımları: yetkisiz müdahaleyi önleyen kilitli devre dışı bırakma tertibatı (C/23); acil durumda elle indirme araçları, platformun güvenli hareketinin mümkün olmadığı mekanik arızalarda kullanılmaz (C/32); aşırı yük/moment sensörü hareket kontrollerini devre dışı bırakır, gösterge görsel ve sesli sürekli uyarır (C/33–34) — bunu şasiye yaklaşma ikazıyla (C/25) karıştırmayın; alt sınırda esnek tamponlar (C/35); üst ve alt son sınırlama anahtarları ile uç (terminal) durdurma anahtarları (C/36–37); üzerinde kremayer dişli bulunmayan, ana sütundan farklı renkte son sütun (C/38); TS EN 60204-1'e uygun acil durdurma kumandası (C/40).
• Çevre: alan halkın erişimine açıksa zemin seviyesinden en az 2 m yüksekliğinde örgü bariyer vb. (C/41); araç trafiğine açıksa bariyer ve yönlendirme levhası (C/42).
• Bileşenler: platform dışına taşan şasi parçaları dikkat çekici renkle işaretlenir (C/43); zemin kaymaz ve su biriktirmez (C/44); en az bir giriş kapısı, kendiliğinden açılmaz, dışarı açılmaz, kapı tamamen kapanmadan platform hareket etmez (C/46); merdivende trabzan (C/48); düşey hareket kumandası yalnız platform üzerinde, şasinin yatay hareket kumandası platformda olmaz (C/49).
• Periyodik kontrol: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. Ek-III Tablo-2: standartlarda süre belirtilmemişse azami 1 yıl, TS EN 1495+A2 kriterlerine göre; yükseltme/değişiklik sonrası da kontrol (m.7/2-a-4). Ek m.2/1-g ile sütunlu platformların ekipman muayene kuruluşlarındaki yetkili kişilerce kontrolü şartı 01.01.2027'ye kadar uygulanmaz (Geçici m.6/2); 01.09.2026 itibarıyla uygulanmıyor.

Sık sorulan sorular

Sütunlu platform hangi standarda uygunluk belgesine sahip olmalı?

TS EN 1495+A2

Halat ve zincir sütunlu platformda ne olarak kullanılamaz?

Ne korkuluk ne de giriş kapısı olarak

Komşu iki sütunlu platform arasındaki açıklık en az?

0,5 m

İki veya daha fazla sütunda fren sistemi nasıl olmalı?

Her sütun için ayrı; güç kesilince otomatik devreye girer

Sesli ikaz platform hareket ederken nasıl çalışır?

Otomatik devreye girer, kesik kesik uyarır

Yapıya bakan kenarda açıklık 25 cm veya daha azsa ne gerekir?

15 cm topuk levhası

Sütuna bitişik kenardaki koruyucu kafes en az kaç m?

2 m (el-kol sıkışmasına karşı)

Erişim merdiveni ne zaman zorunlu, basamak kaç cm?

Platform zeminine erişim 50 cm'yi aşarsa; basamak yükseklikleri eşit, 30 cm'den az

Kaynaklar

• Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5
• Yapı İşlerinde İSG Yön. m.14/3 ve RG tablosu
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yön. Ek-III Tablo-2; m.7/2-a-4