Kazı ve İskele Geçidi Kaç cm Olmalı? Toplu Koruma Tedbirleri

Ders notu: Kazı ve İskele Geçidi Kaç cm Olmalı? Toplu Koruma Tedbirleri

Yüksekte çalışmada önce toplu koruma

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği, yüksekte çalışmada sırayı net koyuyor: güvenlik öncelikle toplu koruma tedbirleriyle sağlanır. Sayılanlar şunlar: güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları ve hava yastıkları. Dikkat edin, tam vücut kemeri bu listede yok. Sınavda 'hangisi toplu koruma değildir' diye tam olarak bunu sorarlar.

Toplu koruma yetmezse: dört durum

Peki kemer ne zaman devreye giriyor? Dört durumda: toplu koruma düşme riskini tamamen ortadan kaldıramıyorsa, uygulanması mümkün değilse, daha büyük tehlike doğurabilecekse ya da geçici olarak kaldırılması gerekiyorsa. Bu hallerde işin özelliğine uygun ankraj noktaları veya yaşam hatları kurulur ve tam vücut kemer sistemleri veya benzeri güvenlik sistemleri kullanılır.

Kemer sistemiyle birlikte verilen donanım

Kemerle birlikte çalışana neler verilir? Yapılan işe ve standartlara uygun bağlantı halatları, kancalar, karabinalar, makaralar, halkalar ve sapanlar. Gerekli hallerde iniş ve çıkış ekipmanları, enerji sönümleyici aparatlar ve yatay ve dikey yaşam hatlarına bağlantıyı sağlayan halat tutucular. Yaşam hatlarını ayrıca ayrıntılı göreceğiz; burada sadece listeyi tanıyın.

Meskûn mahalde kazı üstü geçit: 80 cm

Şimdi ilk sayımız. Meskûn mahallerde, yani yerleşim yerlerinde, kazı üzerinden geçiş için ahşap veya metalden, asgari seksen santim eninde ve her iki tarafı korkuluklu geçitler kullanılır. Bu korkuluklar da yönetmeliğin geçici kenar koruma sistemleri için koyduğu asgari şartlara uygun olmalı. Akılda kalsın: kazı, seksen, iki taraf korkuluk.

Cephe iskelesinde geçit: 60 cm

İkinci sayı cephe iskelesinden. İskele binanın diğer cepheleri boyunca kurulacaksa sürekli olmalı ve köşeleri tam kapatmalı. Bu yapılamıyorsa geçiş, güvenli yerleştirilmiş geçitlerle sağlanır. Geçit en az altmış santim genişlikte ve düşmeye karşı yan korumalı olur; üzerine malzeme konmaz. Kazı seksen, iskele altmış; bu ikisini birbirine karıştırmayın.

Şerit gibi alttan kazıp çökertme nerede engellenir?

Üçüncü sayı yüz elli. Kazının yan yüzeylerinin altını şerit gibi kazıp üstü yukarıdan çökertmek, açıkta yapılan yüz elli santimden derin kazılarda engellenir. Ama tuzak şurada: temel ve kanal kazılarında bu yöntem her derinlikte engellenir, yani derinlik şartı yok. Kanallarda ayrıca yan duvarların göçmemesi için tedbir alınır.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 05.10.2013/28786; değişiklik RG 31.12.2018/30642 4. Mük.), Ek-4 (A) Yüksekte çalışma, 2/ç (toplu koruma tedbirleri) ve 2/d (kemer sistemine geçilen haller, bağlantı donanımı); Ek-4 (B) Bölüm II Açık Mekanlardaki Çalışma Yerleri, 66 (kazı üstü geçit) ve 67 (şerit gibi kazıp çökertme); Ek-5 (A) Ön Yapımlı Bileşenlerden Oluşan Cephe İskeleleri, 27–28 (iskele geçitleri).
• Yüksekte çalışma tanımı (Ek-4 A, 1): seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma.
• Ek-4 A, 2/e–ğ: yapı işleri sırasında ve yapı kullanıma geçtikten sonraki yüksekte çalışmalar için yatay ve dikey yaşam hatlarının ankraj noktaları ve yapısal düzenlemeleri projenin hazırlık aşamasında belirlenir, sağlık ve güvenlik planı ile sağlık ve güvenlik dosyasında yer alır; yüksekte çalışma donanımı düzenli kontrol ve bakımdan geçer, uygun olmayanın kullanımı engellenir; çalışanlara yüksekte çalışma eğitimi verilir; çalışmalar ehil kişinin gözetim ve kontrolünde yapılır.
• Ek-4 B Bölüm II, 62/c–ç: meskûn mahallerde yapı alanının çevresi yeterli yükseklik ve sağlamlıkta perdeyle çevrilir ve yapının bitimine kadar korunur; meskûn mahal dışındaki kazıların kenarlarına uyarı şeritleri çekilip ikaz levhaları asılır.
• Ek-4 B Bölüm II, 69: kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmaz.
• Ek-5 A, 25–26: cephe iskelesi yapıya mümkün olduğunca yakın kurulur; en alt ankrajlar taban plakasından en fazla 4 m yükseklikte olur.

Sık sorulan sorular

Yüksekte çalışmada güvenlik öncelikle neyle sağlanır?

Toplu korumayla: korkuluk, platform, bariyer, kapak, iskele, ağ, hava yastığı

Toplu koruma yetmezse ne kurulur?

Ankraj noktası veya yaşam hattı; tam vücut kemeri veya benzeri sistem kullanılır

Kemer sistemine geçilen dört durum?

Riski tam kaldıramaz, uygulanamaz, daha büyük tehlike, geçici kaldırma

Meskûn mahalde kazı üstü geçit nasıl olur?

Ahşap veya metal, asgari 80 cm eninde, her iki tarafı korkuluklu

Cephe iskelesinde geçit nasıl olur?

En az 60 cm genişlikte, düşmeye karşı yan korumalı; üzerine malzeme konmaz

Şerit gibi alttan kazıp çökertme nerede engellenir?

Açıkta 150 cm'den derin kazılarda; temel ve kanal kazılarında her derinlikte

Kaynaklar

• Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4
• Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-5
• Resmî Gazete 05.10.2013 fihristi; yönetmelik metnindeki değişiklik ibareleri