Basınçlı Gaz Tüpleri ve LPG Nasıl Depolanır? Depo Şartları

Ders notu: Basınçlı Gaz Tüpleri ve LPG Nasıl Depolanır? Depo Şartları

Dolu tüp: güneşten, ısıdan ve nemden korunur

Önce bütün basınçlı gaz tüpleri için geçerli genel kurallar; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, kısaca BYKHY, madde 105, beşinci fıkra. Dolu tüpler sıcaklık değişmelerine, güneş ışınlarına, radyasyon ısısına ve neme karşı korunur. İşyerinde tehlike yaratmayacak miktarda depolanır. Tüpler yangına en az 120 dakika dayanıklı ayrı binalarda ya da bölmelerde, radyatör gibi ısı kaynaklarından uzakta tutulur; devrilmemeleri ve yuvarlanmamaları için önlem alınır.

Gazına göre sınıflayın, boşu ayrı toplayın

Aynı fıkranın devamı: tüpler içindeki gazın özelliğine göre sınıflanarak depolanır, boş tüpler ayrı bir yerde toplanır. Depoda uygun havalandırma ve yeteri kadar kapı bulunur. Yanıcı gaz tüplerinin bulunduğu yerde ateş ve ateşli madde kullanmak yasaktır. Ve depolama yerine ikaz levhaları konur.

LPG deposu: müstakil ve tek katlı bina

Şimdi LPG'ye özel kurallar, madde 106. LPG depolanacak bina müstakil ve tek katlı olur. Döşemesi, tavanı ve duvarları yangına en az 120 dakika dayanıklı malzemeden yapılır; çatısında hafif malzeme kullanılır. Dikkat edin, genel basınçlı tüp kuralında da ayrı bina veya bölme için sayı yine 120 dakikaydı.

Duvar 120, kapı 90 dakika

Karıştırılmaya en açık fark burada: LPG deposunun kapıları yangına en az 90 dakika dayanıklı olur. Duvar, döşeme ve tavan 120; kapı 90. Bu ikisini karıştırmayın. Kapının sayısı daha küçük, “kapı 90” diye aklınızda tutun.

LPG deposunda her 3 m³ hacme en az 0,2 m² boşluk

LPG deposu için bir de boşluk kuralı var: dış duvarlarda veya çatıda, her 3 metreküp depo hacmi için en az 0,2 metrekarelik, kırılmaz cam ya da benzeri hafif malzemeyle kaplanmış bir boşluk bırakılır. Örnek: LPG deposunun hacmi 30 metreküp. 30 bölü 3, 10; 10 çarpı 0,2, en az 2 metrekare.

LPG tüpü dik durur, radyatöre en az 2 m

Son olarak LPG tüplerinin depodaki yerleşimi. LPG tüpleri dik depolanır; yana yatırılmış ya da baş aşağı olmaz. Depoda ısıtma yalnız merkezi sistemle yapılır ve tüpler kalorifer radyatörlerinden en az 2 metre uzakta durur. Isıtma ve aydınlatma için açık alevli cihaz kullanılmaz. Deponun döşemesi de tabii ya da tesviye zemin seviyesinin altında olamaz. Bu sayılar LPG deposuna özgü; genel kural yalnız ısı kaynağından uzak tutmayı ister.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY, RG 19.12.2007/26735), Üçüncü Bölüm “Parlayıcı ve Patlayıcı Gazlar”, m.105 ve m.106. Güncel metin: https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=200712937&mevzuatTur=21&mevzuatTertip=5
• Gaz tanımları (m.105/1): Normal sıcaklık ve basınçta buhar fazındaki maddeler gazdır. Kritik sıcaklığı 10 °C'ın altında olanlar basınçlı gaz; kritik sıcaklığı 10 °C'ın üzerinde olup 50 °C'ta mutlak buhar basıncı 300 kPa'ı aşanlar sıvılaştırılmış gazdır. Bir çözücüde çözünmüş hâlde olanlar basınç altında çözünmüş gaz sınıfına girer.
• Tüpün yapısı (m.105/3): Her tüpün dip tarafı yere değmeyecek şekilde çemberle çevrilir; LPG tüpleri hariç diğer tüplerin vana ve emniyet supaplarında havalandırma delikli koruyucu başlık bulunur.
• Dolum (m.105/4): Tüpler izin verilenden fazla basınçla ve üzerinde yazılı ağırlığın üzerinde doldurulamaz; dolum öncesinde ve sonrasında ağırlık kontrolü yapılır.
• Dik depolama gerekçesi (m.106/2): Emniyet valfleri LPG sıvı fazı seviyesinin üstünde kalacak, LPG gaz fazıyla doğrudan temasta olacak şekilde dik depolanır; tüpler aşırı sıcaklığa, insan veya araç trafiğine ve fiziki hasara maruz kalmayacak biçimde yerleştirilir.
• Menfez (m.106/4): Her depoda döşeme hizasında ve bölme duvarlarının tabana yakın kısımlarında açılıp kapanabilen havalandırma menfezi bulunur.
• Doğal havalandırmada (m.106/5): Dış duvarın her 600 cm'si için en az 1 menfez; her menfez en az 140 cm², toplam menfez alanı döşemenin her m²'si için en az 65 cm².
• Fanlı havalandırma (m.106/6): ex-proof malzeme; debi döşemenin her m²'si için en az 0,3 m³/dak; çıkış ağzı diğer binalardan en az 3 m uzakta; kanal zeminden itibaren; kablo ve pano kıvılcım güvenlikli.

Sık sorulan sorular

Basınçlı gaz tüpü deposu yangına en az kaç dakika dayanıklı olmalı?

120 dakika; tüpler ayrı bina veya bölmede tutulur (BYKHY m.105/5-b).

Boş basınçlı gaz tüpleri nerede toplanır?

Dolu tüplerden ayrı bir yerde; tüpler gazın özelliğine göre sınıflanır.

LPG deposu binası nasıl olmalı?

Müstakil ve tek katlı; çatısında hafif malzeme kullanılır.

LPG deposunun döşeme, tavan ve duvarları kaç dakika dayanıklı?

En az 120 dakika (BYKHY m.106/1-b).

LPG deposunun kapıları kaç dakika dayanıklı?

En az 90 dakika (BYKHY m.106/1-d). Duvarla karıştırmayın: duvar 120.

LPG deposunda her 3 m³ hacim için ne bırakılır?

Dış duvar veya çatıda en az 0,2 m² kırılmaz cam vb. hafif malzemeli boşluk.

LPG tüpü depoda radyatöre en az kaç m uzakta durur?

En az 2 m; depoda ısıtma yalnız merkezi sistemle yapılır.

LPG tüpleri depoda hangi konumda durur?

Dik; yana yatırılmış veya baş aşağı olmaz.

Kaynaklar

• BYKHY m.105/5-a