Asbest Söküm Uzmanı ve Çalışanı Eğitimi Kaç Saat? Asbestoz Hangi Grupta?

Ders notu: Asbest Söküm Uzmanı ve Çalışanı Eğitimi Kaç Saat? Asbestoz Hangi Grupta?

Söküm, uzman nezaretinde çalışanca yapılır

Asbest Yönetmeliğine göre söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işleri asbest söküm uzmanı nezaretinde, asbest söküm çalışanı tarafından yapılır. Uzman, işverenin sorumluluk verdiği, eğitimi bitirip sınavı geçen kişidir. Önemli bir ön şart var: asbest söküm uzmanlığı eğitimine katılmak için iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmak zorunlu. Çalışan ise eğitim programını tamamlayıp kurs bitirme belgesi alan kişidir. Kısacası uzman nezaret eder, çalışan söker.

Uzman eğitimi: İSGÜM'de 5 gün, 30 saat

Uzmanların eğitimini İSGÜM yürütür. İSGÜM; yönetmelikteki adıyla İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü Müdürlüğü, bugünkü adıyla İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı. Sınıf mevcudu yirmi beş kişiden fazla, on kişiden az olamaz. Eğitim günde altı saat, beş gün; toplam otuz saat ve yüz yüze. Sonunda yüz üzerinden en az yetmiş alan başarılı sayılır; ilk sınavı geçemeyene bir son sınav hakkı daha verilir.

Her 5 yılın sonunda 6 saatlik yenileme

Belge ömür boyu geçerli değil. Uzman, her beş yılın bitiminde İSGÜM'ün bir günlük, yani altı saatlik yenileme eğitimine katılır ve belgesi vize edilir. Bu eğitime bir yıl içinde katılmayanın belgesi iptal edilir. Tuzak şu: yenileme beş gün değil, bir gün. Otuz saat ilk eğitimin süresi.

Çalışan eğitimi: 6 saat, en çok 25 kişi

Çalışan eğitimlerini kimler düzenler? Tebliğ dört grup sayıyor: kamu kurum ve kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve Bakanlıkça işyeri hekimliği ile iş güvenliği uzmanlığı eğitimi için yetkilendirilen kurumlar. Eğitimi ise asbest söküm uzmanları verir. Süre altı saat, sınıf en çok yirmi beş kişi; burada alt sınır yazılmamış. Bir de bir saatlik kural var: uzman, her iş değişiminde ve işe başlamadan önce çalışanlara bir saatlik asbest söküm bilgilendirmesi yapar.

Asbestoz C grubunda, yükümlülük süresi 10 yıl

Asbestin yol açtığı hastalıkları önceki derslerde görmüştük. Şimdi listeye bakalım. Asbestoz, meslek hastalıkları listesinde C grubunda: pnömokonyozlar ve diğer mesleki solunum sistemi hastalıkları. Başlığı C-1b. Yükümlülük süresi on yıl; yani işten fiilen ayrıldıktan sonra en geç on yıl içinde ortaya çıkan asbestoz, bu meslekten ileri gelmiş kabul edilir. Bu liste Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin ikinci ekidir.

İşyeri kapanırsa kayıtlar SGK İl Müdürlüğüne

Bu derste bakacağımız soru şu: işyerinin durumu değişirse kayıtlar nereye gider? İşyeri çalışanlarıyla devredilirse kayıtlar devredilen işletmeye teslim edilir. İşyeri kapanırsa Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne, yani SGK İl Müdürlüğüne teslim edilir. Asbestoz ve mezotelyoma vakalarının kayıtlarını da Sosyal Güvenlik Kurumu tutar.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak (eğitimler): Asbest Sökümü ile İlgili Eğitim Programlarına İlişkin Tebliğ (RG 29.06.2013/28692; değişiklik RG 24.09.2020/31254). Tebliğin dayanağı Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hk. Yön. (RG 25.01.2013/28539) m.19 ve m.20 (Tebliğ m.2).
• Yönetmelik m.19: eğitim programı, usul ve esasları ile uzmanın nitelikleri, Tozla Mücadele Komisyonunun önerileri de dikkate alınarak Bakanlıkça kurulan komisyonca belirlenir ve tebliğ olarak yayımlanır (m.19/1); uzman eğitimini İSGÜM yürütür (m.19/2); çalışan eğitimlerini asbest söküm uzmanları verir (m.19/3); eğitimin sonunda sınav yapılarak başarılı olanlara kurs bitirme belgesi düzenlenir (m.19/4).
• İSGÜM'ün adı: Asbest Yön. m.4/1-e ve Tebliğ m.4/1'de 'İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü Müdürlüğü'; güncel adı 'İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı' (İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hk. Yön., RG 27.01.2023/32086, m.4/1-g).
• Başvuru (Tebliğ m.4/1): uzmanlık başvurusu İSGÜM internet sayfasındaki formla elektronik ortamda ya da posta yoluyla yapılır.
• Sınav (Tebliğ m.4/4): 100 üzerinden en az 70; ilk sınavda başarısız olana bir son sınav hakkı; bunlarda da başarısız olan tekrar eğitim almadan sınava giremez; başarılı olana Bakanlıkça Tebliğ Ek-2 örneğine uygun Asbest Söküm Uzmanlığı Belgesi verilir.
• Ders düzeni (Tebliğ m.4/4, m.6/4): uzman ve çalışan eğitimlerinde 45 dakika ders, 15 dakika dinlenme. Çalışana eğitim sonunda Tebliğ Ek-4 örneğine uygun kurs bitirme belgesi verilir.
• Programlar: uzman eğitimi Tebliğ Ek-1 (m.4/2), yenileme Ek-5 (m.5/1), çalışan eğitimi Ek-3 (m.6/1). Çalışan programının Ek-3 Sıra No 2 “Asbest ve İnsan Sağlığı” kısmı için uzman gerektiğinde işyeri hekiminden destek alır (Tebliğ m.6/3).
• Mücbir sebep (Tebliğ m.4/5, Ek: RG 24.09.2020): salgın, doğal afet gibi hâllerde uzmanlık eğitim programının uygulanma şekline Bakanlık karar verir; karar İSGÜM internet sitesinde duyurulur.

Sık sorulan sorular

Asbest söküm uzmanlarının eğitimini kim yürütür?

İSGÜM (bugünkü adı: İSG Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı)

Asbest söküm uzmanı eğitimine katılmanın ön şartı nedir?

İş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmak

Uzman eğitiminde sınıf mevcudu kaç kişi olabilir?

En az 10, en çok 25 kişi

Uzman eğitimi kaç saattir?

Günde 6 saat, 5 gün: toplam 30 saat yüz yüze

Uzman belgesi nasıl vize edilir?

Her 5 yılın bitiminde İSGÜM'ün 1 günlük (6 saat) yenileme eğitimiyle

Asbest söküm çalışanının eğitimi kaç saattir?

6 saat; sınıf en çok 25 kişi; eğitimi asbest söküm uzmanı verir

Asbestoz meslek hastalıkları listesinde nerede?

C grubu, C-1b; yükümlülük süresi 10 yıl

Asbestle çalışılan işyeri kapanırsa kayıtlar nereye gider?

SGK İl Müdürlüğüne teslim edilir

Kaynaklar

• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hk. Yön. m.8/1
• Asbest Sökümü ile İlgili Eğitim Programlarına İlişkin Tebliğ
• İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hk. Yön.
• mevzuat.gov.tr derlenmiş metin, değişiklik tablosu
• Yön.
• Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yön. m.4/1-n ve m.17/1