Asbest Söküm Bildirimi ve İş Planında Neler Yer Alır?

Ders notu: Asbest Söküm Bildirimi ve İş Planında Neler Yer Alır?

İşe başlamadan önce: iş planı ve bildirim

Dayanağımız Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, madde 9. Kim? İşveren. Ne zaman? Yönetmelik kapsamındaki çalışmalara başlamadan önce. Nereye? İşyerinin bağlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne. Ve önemli nokta: bildirim tek başına gitmiyor, iş planı ile birlikte yapılıyor.

Bildirimde yer alan 7 husus

Bildirimde yedi husus var. Bir: işyerinin ticari unvanı ve adresi. İki: sökülecek asbestin türü ve miktarı. Üç: yapılacak işler ve işlemler. Dört: çalışan sayısı. Beş: işe başlama tarihi ve işin tahmini süresi. Altı ve yedi: asbest söküm uzmanı belgesi ve asbest söküm çalışanı belgesi.

İş planı risk değerlendirmesi çerçevesinde hazırlanır

İş planı ise risk değerlendirmesi çerçevesinde alınacak önlemleri anlatır. Yönetmelik özellikle şunları sayıyor: işin çeşidi ve tahmini süresi, işin yürütüleceği yer, asbestin uzaklaştırılmasında kullanılacak metot, kullanılacak ekipmanın özellikleri, işi yapanların korunması ve arındırılması, ortamda ya da yakında bulunan diğer kişilerin korunması. Sonuncusu da şu: asbestin yerinde kalmasının daha büyük risk oluşturmadığı haller dışında, yıkıma başlanmadan önce asbestli malzemenin bina ve tesislerden uzaklaştırılması.

Bildirim mi, iş planı mı? Karıştırılan kalemler

Sınavda bu iki liste birbirine karıştırılır. Çalışan sayısı, asbestin türü ve miktarı, uzman ve çalışan belgeleri yalnız bildirimde. Metot, ekipman, korunma ve arındırma yalnız iş planında. Tahmini süre ise ikisinde de geçiyor. Kısa yol: bildirim kim, ne kadar, hangi belgeyle sorusuna; iş planı işin nasıl yapılacağı sorusuna cevap verir. Bir uyarı: işin yürütüleceği yer iş planında, ama işyerinin ticari unvanı ve adresi bildirimde. “Nerede” kelimesine bakıp karar vermeyin.

Söküm bitince: risk kalmadı belgesi

İş bittiğinde de bir adım var. İşveren, işyerinde asbest tozuna maruziyet riskinin kalmadığını belirten ve ölçüm sonuçlarını içeren bir belge düzenlenmesini sağlar. Bu belgeyi akredite olmuş ve Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş laboratuvar düzenler; belge ve rapor İl Müdürlüğüne teslim edilir. Çalışanlar ve temsilcileri de bildirimle ilgili tüm belgeleri isteyip görme hakkına sahip.

Asbesti sanayinin gözdesi yapan özellikler

Peki asbest neden bu kadar çok kullanıldı? Bakanlığın asbest rehberine göre kimyasal ve fiziksel özellikleri sebebiyle inşaattan gemiye, otomotivden tekstile pek çok sanayi alanında tercih edilmiş. Rehberin saydığı özellikler şunlar: ısıya, aşınmaya ve paslanmaya dayanıklı, erime noktası 1200 derecenin üzerinde. Gerilme mukavemeti çok yüksek; bu sayede çimentoyu çelik bir kafes gibi sararak malzemenin dayanımını artırıyor. Isıyı ve elektriği az iletiyor. Asitlere ve bazlara dirençli, çimento gibi malzemelerle karışabiliyor. Rehbere göre ısıyı ve elektriği az iletmesi, ateşte özelliklerinin değişmemesi ve mikroorganizmalara dirençli olması onu ideal bir yalıtım malzemesi yapmış. Ama unutmayın: bugün asbestin çıkarılması, işlenmesi, satılması ve ithalatı yasak.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (RG 25/1/2013-28539; değişiklik RG 16/1/2014-28884) m.9 (bildirim ve iş planı).
• İstisna (m.6/3): Risk değerlendirmesinde ortam havasındaki asbest miktarı sınır değerin altında çıkarsa; kolay kırılmayan malzemeyle geçici ve kısa süreli tamir-bakım, lifleri sıkı bağlı malzemenin bozulmadan uzaklaştırılması, iyi durumdaki asbestli malzemenin paketlenmesi, ortam havasının izlenmesi ve numune alma işlerinde m.9 (bildirim), m.16 (sağlık gözetimi) ve m.17 (kayıtlar) uygulanmayabilir. Farklı asbestli malzemeyle karşılaşılırsa risk değerlendirmesi yenilenir (m.6/4).
• Ön inceleme (m.7/1): İşveren söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırmadan önce tesis, bina, gemi vb. yapılarda asbest içerebilecek malzeme ve yerleri belirlemek için inceleme yapar; asbest şüphesi varsa Yönetmelik uygulanır.
• Yetkili kişiler (m.8/1): İşler asbest söküm uzmanı nezaretinde asbest söküm çalışanı tarafından yapılır.
• Yürürlük (m.22/a): m.9/4 (laboratuvar belgesi) ve m.10 (ölçümler) 20/8/2015'te yürürlüğe girdi.
• Atık (m.12/ç-d): Asbestli malzeme sızdırmaz paketlerde taşınır, ayrı depolanır; atıklar etiketlenip sızdırmaz paketlerde en kısa zamanda işyerinden uzaklaştırılır.
• Kullanım yasağı (m.5): Asbestin her türünün çıkarılması, işlenmesi, satılması, ithalatı; asbest içeren ürünlerin ithalatı ve satılması; asbestli ürün üretimi ve işlenmesi yasaktır.
• Rehber bilgisi: Asbestin ticari adı amyanttır; yalıtım özelliği nedeniyle “sihirli mineral” olarak bilinmiştir; ateşte özellikleri değişmez ve mikroorganizmalara dirençlidir (ÇSGB İSGGM Asbestle Çalışmalarda İSG Uygulama Rehberi, 2017, bölüm 2.1–2.2). Rehber gerilme mukavemetini çimentonun dayanımına bağlar; yalıtım nedeni olarak yalnız ısı/elektrik iletkenliğinin azlığını, ateşte özelliklerin değişmemesini ve mikroorganizma direncini sayar.

Sık sorulan sorular

Asbest söküm bildirimi nereye yapılır?

İşyerinin bağlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne, iş planıyla birlikte.

Bildirim ne zaman yapılır?

Yönetmelik kapsamındaki çalışmalara başlamadan önce.

Çalışan sayısı bildirimde mi, iş planında mı?

Bildirimde. İş planı ise metodu, ekipmanı ve korunmayı anlatır.

Uzaklaştırmada kullanılacak metot hangi belgede yer alır?

İş planında (m.9/2-c).

Söküm bitince hangi belge düzenletilir?

Maruziyet riskinin kalmadığını belirten, ölçüm sonuçlarını içeren belge.

“Risk kalmadı” belgesini kim düzenler?

Akredite olmuş ve Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş laboratuvar.

Asbest elektriği iyi iletir mi?

Hayır. Isıyı ve elektriği az iletir; ısıya ve aşınmaya dayanıklıdır.

Kaynaklar

• Asbest Yön. m.9/1
• ÇSGB İSGGM, Asbestle Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi