Topraklama Tesisinin 4 Koşulu Nedir? Akü Yerleşimi ve Kablo Kesiti

Ders notu: Topraklama Tesisinin 4 Koşulu Nedir? Akü Yerleşimi ve Kablo Kesiti

Küçük gerilim hangi aygıtlardan elde edilir?

Peki bu gerilimi nereden elde ediyoruz? Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği dört aygıt sayıyor: güvenlik transformatörleri, sargıları elektriksel olarak birbirinden ayrı çeviriciler, akümülatörler ve piller. Dikkat: listede herhangi bir transformatör değil, güvenlik transformatörü var. Çeviricideki şartı da kaçırmayın: sargılar birbirinden ayrı olacak.

Akü gerekiyorsa bakım gerektirmeyen tip

Önce bugünkü kural: Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, akümülatör kullanılması gerektiğinde bakım gerektirmeyen veya kuru tip akü olmasını zorunlu tutuyor. Kuru tip kullanılan yerde ek havalandırma önlemi de, ayrı bir akü odası da gerekmiyor. Mevcut kurşun-asitli aküler ise ömrü bitince bu tiplerle değiştiriliyor.

Mevcut kurşun-asitli bataryalar nereye konur?

Ömrü bitene kadar yerinde duran mevcut kurşun-asitli bataryalar için yerleşim kuralları yönetmelikte duruyor. İki seçenek var. Birincisi zemine: taş, tuğla ya da betondan yapılmış döşeme ya da düz yerlere konan, elektrolite dayanıklı yalıtkanların üzerine. İkincisi raflara: raflar elektrolite dayanıklı olacak, rafların altındaki yerler de temizlenebilecek. Her batarya birimi toprağa ve yere karşı yalıtılıyor.

Kablo kesitinde gözetilen koşullardan bazıları

Kablo kesiti yük akımına göre belirlenir ve yönetmelik göz önünde bulundurulacak koşullardan bazılarını sayar. Yani liste kapalı değil.

Topraklama tesisinin dört koşulu

Şimdi topraklama. Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği'ne göre topraklama tesisi kurulurken dört koşul yerine getirilmeli. Bir: mekanik dayanım ve korozyona karşı dayanıklılık. İki: ısıl bakımdan, hesaplanarak bulunan en yüksek hata akımına dayanıklılık; hata akımı, bir yalıtkanlık hatası sonucunda geçen akım demek. Üç: işletme araçları ve nesnelerin zarar görmemesi. Dört: en yüksek toprak hata akımı sırasında topraklama tesisinde çıkabilecek gerilimlere karşı insanların güvenliği.

Boyutlandırmada üç parametre

Bu dört koşul nedeniyle topraklama tesisinin boyutlandırılmasında üç parametre önemli: hata akımının değeri, hatanın süresi ve toprağın özellikleri. İlk ikisi esas olarak yüksek gerilim sisteminin nötrünün topraklanma şekline bağlı. Dikkat: toprağın ısıl direnci kablo kesitinin koşuluydu; topraklamada parametrenin adı toprağın özellikleri. Bu ikisini karıştırmayın.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Küçük gerilim (İç Tesisleri m.34): anma gerilimi 42 V'tan yüksek olamaz (b.1); küçük gerilim tarafındaki gerilimli bölümler topraklanamaz ve daha yüksek gerilimli bölümlere iletkenle bağlanamaz (b.2); işletme araçları ve hatlar en az 250 V yalıtkanlık gerilimine göre yalıtılır, oyuncak ve haberleşme aygıtları hariç (d.1); fişler 110 V ya da 220 V gibi daha yüksek gerilimli prizlere uymamalı (d.2).
• Akü yerleşimi (Kuvvetli Akım m.32): bataryalar kolay ulaşılabilir ve denetlenebilir olmalı, yerleşimde havalandırma dikkate alınır; geçit genişlikleri m.35-b/1'e göre.
• Akü bağlantıları (m.33): kümeler arası ve pano–oda bağlantıları elektrolite dayanıklı yalıtılmış iletken ya da kabloyla; d.a. kısmında gerilim her iki kutupta kesilerek ayrılır.
• Kısa devre dayanımı (m.58/a-3): kısa devre sonucu iletken sıcaklığı PVC yalıtkanlı kablolarda en çok 160 °C, XLPE yalıtkanlı kablolarda en çok 250 °C.
• Topraklama (m.5/a): farklı gerilim seviyeli tesislerde dört koşul her seviyede ayrı sağlanır; bu kurallar çalışma ve ayırma mahallerindeki geçici toprak bağlantılarına uygulanmaz. Hata akımı: yalıtkanlık hatası sonucu geçen akım; kısa devre akımı ya da toprak teması akımıdır (m.4/c-11).

Sık sorulan sorular

Küçük gerilim elde etmede kullanılabilen 4 aygıt hangileri?

Güvenlik transformatörü, sargıları ayrı çevirici, akümülatör, pil

Akü gerekiyorsa Kuvvetli Akım Yön.'e göre hangi tip zorunlu?

Bakım gerektirmeyen veya kuru tip akü

Kuru tip akü kullanılan yerde akü odası gerekir mi?

Hayır; ek havalandırma önlemi ve akü odası gerekmez

Kurşun-asitli bataryalar zemine nasıl konur?

Taş, tuğla, beton döşeme ya da düz yerlerdeki elektrolite dayanıklı yalıtkanlar üzerine

Bataryalar rafa konursa raflar için iki kural?

Elektrolite dayanıklı olmalı; rafların altı temizlenebilmeli

Kablo kesitinde ortam koşuluna yönetmelikteki örnek?

Toprağın ısıl direnci (kablodaki ısının dışarı atılmasını etkiler)

Topraklama tesisinin dört koşulu?

Mekanik/korozyon dayanımı, ısıl dayanım, araçlara zarar yok, insan güvenliği

Topraklama boyutlandırmasında üç parametre?

Hata akımının değeri, hatanın süresi, toprağın özellikleri

Kaynaklar

• Elektrik İç Tesisleri Yön. m.34/c
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yön. m.32
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yön. m.5/a