Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği: Sınavda Çıkan Sayılar

Ders notu: Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği: Sınavda Çıkan Sayılar

Yıldırıma karşı: 36 kV ve 400 kVA

Önce yıldırım. Hava hattı iletkenleri gerektiğinde üstlerindeki toprak iletkenleriyle korunuyor. Ama yönetmelik bir istisna tanıyor: 36 kilovolta kadar olan hava hatlarında, yıldırım yoğunluğunun fazla olduğu yerler hariç, toprak iletkeni kullanılmayabilir. Tesis ve aygıtları yıldırımdan korumak için parafudr ve eklatör, yani atlama aralığı kullanılıyor. 400 kVA'ya kadar olan tesislerde özellikle eklatör tavsiye ediliyor. Yani 36 kilovolt hat için, 400 kVA tesis için.

Yalıtım trafosu ve aşırı akım koruması

Yalıtım transformatörünün tanımını bilin: primer ve sekonder sargıları birbirinden ayrılmış transformatör. Çok farklı potansiyeldeki sistemler arasında enerji iletiminde kullanılıyor. Aşırı akımlara karşı korumada genel kural ise sigorta ya da kesici. Bir de şunu unutmayın: üzerine tel sarılarak köprülenmiş ya da yamanmış sigorta kullanılmaz.

Kaç lux? 250 mi 150 mi?

Aydınlatmada üç sayı var. Yüksek gerilim hücreleri ve alçak gerilim pano odalarında en az 250 lux, transformatör odalarında en az 150 lux. Açık hava tesislerinde ise en az 60 lux. Sınavda 250 ile 150'nin yerini değiştirip sorarlar; pano 250, trafo 150 diye ayırın. Ayrıca transformatör merkezlerinde her mahalde en az bir adet akümülatörlü acil durum lambası, ya da yeterli kapasitede akümülatör varsa aküden beslenen aydınlatma lambaları bulunmalı.

Elektrik tesisine asılacak üç levha

Elektrik tesislerinde uygun yerlere üç levha asılır: birincisi elektrik kazalarında yapılacak ilk yardım yönergeleri, ikincisi tesisin bağlama şeması, üçüncüsü de işletme sırasında alınacak özel önlemlere ilişkin kısa yönerge. Sırayla: ilk yardım, şema, önlem.

Akılda tutulacak iki sınır: 250 V ve 2 m

Son olarak iki sınır. Elektrik işletme aygıtları, aralarında 250 volttan fazla gerilim bulunan bölümlere aynı anda ve rastgele dokunulmasını önleyecek biçimde tesis edilir. Akümülatör tesislerinde ise geçitlerin tavan yüksekliği 2 metreden az olamaz. Akü odalarının diğer ayrıntılarını ilerleyen derslerde göreceğiz.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği (RG 30.11.2000/24246; son değişiklik RG 11.05.2023/32187).
• Hatırlatma (m.4/a): alçak gerilim fazlar arası etkin değeri 1000 V ya da altı; yüksek gerilim 1000 V üstü; tehlikeli gerilim AG'de 50 V üstü, YG'de hata süresine bağlı.
• Kapsam dışı (m.1): Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamındaki tesisler, elektrikli taşıtların besleme ve cer hatları, maden işletmelerindeki elektrik tesisleri.
• Toprak teması (m.8/b-1.1): 3 amperden küçük kapasitif toprak temas akımlarında ark, özel önlem alınmadan kendi kendine söner.
• İç aşırı gerilim (m.8/b-1.3-iii): yeraltı kablolu şebekelerde parafudr ya da arktan zarar oluşmayacak yerlerde eklatör tavsiye edilir.
• Sigorta seçimi (m.9): sigorta, minyatür kesici ve kesiciler bulundukları yerdeki en büyük kısa devre akımını güvenle kesebilecek değerde seçilir.
• Acil durum lambaları (m.23): sürekli insan bulunan yerlerde enerji kesilince otomatik devreye girer; diğer yerlerde manuel yanabilir.
• YG tesis yerleri (m.25): güvenlik gereçleri (manevra çubuğu, izole eldiven vb.) dışında eşya depolamak ya da başka amaçla kullanmak yasak.

Sık sorulan sorular

Eklatör özellikle kaç kVA'ya kadar olan tesislerde tavsiye edilir?

400 kVA'ya kadar olan tesislerde (Kuvvetli Akım Yön. m.8).

Toprak iletkeni hangi hava hatlarında kullanılmayabilir?

36 kV'a kadar olanlarda; yıldırım yoğunluğu fazla yerler hariç.

Yıldırıma karşı hangi koruyucu aygıtlar kullanılır?

Parafudr ve eklatör (atlama aralığı) gibi koruyucu aygıtlar.

Yalıtım transformatörünün ayırt edici özelliği?

Primer ve sekonder sargıları birbirinden ayrılmıştır.

YG hücresi / AG pano odası ve trafo odası kaç lux?

YG hücresi ve AG pano odası en az 250 lux; trafo odası en az 150 lux.

Açık hava tesislerinde aydınlık seviyesi en az kaç lux?

En az 60 lux (Kuvvetli Akım Yön. m.36).

Aynı anda dokunulmasının önlenmesi gereken bölümler?

Aralarında 250 V'tan fazla gerilim bulunan bölümler.

Akümülatör tesisinde geçit tavan yüksekliği en az?

En az 2 m; akümülatör tesislerinde geçitlerin tavan yüksekliği 2 m'den az olamaz.

Kaynaklar

• Elektrik Kuvvetli Akım Tes. Yön. m.4/a-2
• Resmî Gazete 30.11.2000 fihristi