El Ulaşma Uzaklığı Kaç Metre? Adım Gerilimi ve Şantiye Tesisleri

Ders notu: El Ulaşma Uzaklığı Kaç Metre? Adım Gerilimi ve Şantiye Tesisleri

Üç tür iç tesisten ikisi: sürekli ve geçici

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği iç tesisleri üç türe ayırıyor; biz bu derste ikisine odaklanıyoruz: sürekli ve geçici. Üçüncüsünü de bir cümleyle bilin: tesisi yaptıran kimsenin arazisiyle sınırlı, enerji nakil hattı içermeyen bağımsız alçak gerilimli tesisler; örneğin bir bağ ya da bahçenin yalnız kendi ihtiyacı için kurulan motopomp tesisi. Sürekli tesis, yapının içinde, bitişiğinde ya da ona ek olarak sürekli kullanılmak için kurulan alçak gerilimli tesis. Geçici tesis ise sürekli tesis işletmeye açılana kadar kullanılmak için geçici olarak kurulan tesis. Lunapark, panayır ve şantiyeler geçici sayılıyor. Şantiyeyi aklınıza geçicinin yanına yazın.

Sürekli sayılanlar ve hariç tutulan

Sürekli tesis örneklerine bakalım: iç aydınlatma, kuvvet, alçak gerilim, kısaca AG kompanzasyon tesisleri; çağırma, alarm, arama, yıldırımlık; akü, doğrultmaç yani redresör, hoparlör; anten, telefon ve televizyon. Yapının bahçe aydınlatması da sürekli tesis. Dikkat: tanım asansör tesislerini açıkça dışarıda bırakıyor. Şıklarda asansör görürseniz durun ve düşünün.

El ulaşma uzaklığı: 2,5 m ve 1,25 m

El ulaşma uzaklığı, normalde girilip çıkılan yerlerde elinizin hiçbir yardımcı araç kullanmadan her yönde ulaşabileceği mesafe. Ölçü basılan yüzeyden başlıyor: yukarıya 2,5 metre, aşağıya ve yanlara 1,25 metre. Kolay hatırlamak için: yukarısı yanların tam iki katı.

Adım gerilimi: 1 m'lik adım

Önce bir terim: topraklama gerilimi, bir topraklama tesisi ile referans toprağı arasında oluşan gerilimdir. Adım gerilimi, bu topraklama geriliminin insanın 1 metrelik adım açıklığıyla köprülenebilen bölümü. Yani akım bir ayağınızdan girip diğerinden çıkıyor: ayaktan ayağa. Bunu dokunma geriliminden ayırın: dokunma geriliminde akım yolu elden ayağa ya da elden ele. Adım dendi mi aklınıza 1 metre ve iki ayak gelsin.

Hangi iş yeri inşaat şantiyesi sayılır?

Genişletme, değiştirme, onarım ve yıkama amaçlı inşaat işlerinin yerleri de şantiye sayılıyor. Ama yalnızca el lambası, lehim havyası, kaynak aygıtı, elektrikli matkap, taşlama ve parlatma makinesi gibi aygıtların ayrı ayrı kullanıldığı iş yerleri şantiye sayılmıyor. Kilit ifade: ayrı ayrı.

Karıştırılmaya açık dört nokta

Şimdi karıştırılmaya açık noktaları toparlayalım. Bir: şantiye geçici tesis. İki: bahçe aydınlatması sürekli tesis. Üç: yukarı 2,5, aşağı ve yanlar 1,25. Dört: onarım amaçlı inşaatın yeri de şantiye sayılıyor.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (EİTY, RG 04.11.1984/18565) m.1 (tesis türleri), m.3 d.2-(vi) (el ulaşma uzaklığı), m.3 f.8 (inşaat şantiyelerinin elektrik tesisleri), m.3 g.14–g.15 (dokunma ve adım gerilimi); Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği m.4/b-17 (topraklama gerilimi), b-19 ve b-21.
• Sürekli tesis tanımı (m.1/a) RG 12.07.1998/23400 ile değiştirildi; "alçak gerilim kompanzasyon tesisleri" listeye bu değişiklikle girdi. Tanım, yapıların ya da yapı kümelerinin içinde, bitişiğinde veya bunlara ek olarak dışında sürekli kullanılmak için kurulan tesisleri kapsar.
• Üçüncü tür (m.1/b): tesisi yaptıran kimsenin arazisiyle sınırlı, enerji nakil hattı içermeyen bağımsız alçak gerilimli tesisler (ör. bir ev, bağ veya bahçenin yalnız kendi ihtiyacı için motopomp tesisi) de iç tesis sayılır (RG 25.10.1996/22798 m.1 ile değişik).
• Geçici tesis (m.1/c): (a) ve (b)'deki tesislere bağlı yapıların içinde ya da dışında kurulabilir; sürekli olarak kullanılmaz.
• Kapsam dışı (m.1): EİTY, elektrik enerjisinin üretilmesine ve dağıtılmasına dair yapı içindeki tesisleri kapsamaz.
• El ulaşma uzaklığı: yalnız "normal olarak girilip çıkılan yerler" için tanımlanmıştır; ölçü basılan yüzeyden başlar.
• Topraklama gerilimi (Topraklamalar Yön. m.4/b-17): bir topraklama tesisi ile referans toprağı arasında oluşan gerilimdir (toprak potansiyel yükselmesi).
• Dokunma gerilimi (Topraklamalar Yön. m.4/b-19): akım yolu elden ayağa (dokunulabilen yere yatay uzaklık yaklaşık 1 m) ya da elden eledir.

Sık sorulan sorular

Lunapark ve panayır tesisleri hangi tür elektrik tesisidir?

Geçici elektrik tesisi; şantiyeler de geçici sayılır (EİTY m.1/c).

Sürekli tesis tanımının dışında bırakılan tesis hangisidir?

Asansör tesisleri (EİTY m.1/a).

El ulaşma uzaklığı yukarıya doğru kaç metredir?

Basılan yüzeyden başlayarak 2,5 m.

El ulaşma uzaklığı aşağıya ve yanlara kaç metredir?

1,25 m.

Adım gerilimi hangi adım açıklığıyla tanımlanır?

İnsanın 1 m'lik adım açıklığı; akım yolu ayaktan ayağa.

Yalnız kaynak aygıtı kullanılan iş yeri şantiye sayılır mı?

Hayır; bu aygıtların ayrı ayrı kullanıldığı yerler şantiye sayılmaz.

Onarım amaçlı inşaatın yapıldığı yer şantiye sayılır mı?

Evet; genişletme, değiştirme, onarım ve yıkama amaçlı inşaat yerleri de şantiyedir.

Kaynaklar

• EİTY m.1/a
• EİTY m.1
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yön. m.4/b-21
• EİTY m.1/b