Kablo Renk Kodları, Kesitleri ve Gömme Derinliği Kaç cm?

Ders notu: Kablo Renk Kodları, Kesitleri ve Gömme Derinliği Kaç cm?

Koruma yeşil-sarı, nötr açık mavi

İlk konu renkler. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre koruma iletkeni yeşil-sarı, orta ve nötr iletken açık mavi. Faz iletkenlerine tek bir renk verilmiyor: kablo standardına uygun olarak her faza farklı renk. Bir de aydınlatma tesisatı için tavsiye var: anahtardan geçen iletken kırmızı, vaviyen bacakları arasındaki iletkenler pembe. Dikkat edin, bu ikisi zorunlu değil, yalnızca tavsiye.

Yapı bağlantı hattı: bakır 6 mm², alüminyum 10 mm²

Şimdi kesitler. Yapı bağlantı hattı, yani dağıtım şebekesini binaya bağlayan hat: bakırda en az 6, alüminyumda en az 10 milimetrekare. Bazı notlarda 5 yazıyor; resmî değişiklik metni 6 diyor. Kolon hattında bakır en az 4. Aydınlatmada sorti 1,5, linye 2,5. Prizde hem sorti hem linye 2,5 milimetrekare.

Lastik 60 °C, termoplastik 70 °C

Sınır sıcaklığı yalıtkanın cinsi belirliyor: lastik yalıtkanlı iletkende 60, termoplastik yalıtkanlıda 70 derece. Bir de kural var: yük akımını artıran bir kullanım değişikliği olursa iletken kesiti yeniden hesaplanır.

Yeraltı kablosu: sokakta 80 cm, dışında 60 cm

Yeraltı kabloları: sokak ve alanlarda en az 80 santim, bunların dışında en az 60 santim. Zorunlu durumlarda özel koruyucu tedbir alınarak bu derinlik yaklaşık 20 santim azaltılabiliyor. 80 sokak, 60 diğer yerler; bu eşleşmeyi karıştırmayın.

Kısa devreye karşı üç koruma aygıtı

Kısa devreye karşı üç koruma aygıtı var: eriyen telli sigortalar, otomatik sigortalar ve kesiciler. Bu aygıtlarda bir şart daha var: kesme yetenekleri en az, tesis edildikleri yerde beklenebilen kısa devre akımına uygun olmalı.

Faz-nötr 230 V, faz-faz 400 V

Son konu gerilim. Eski notlarda 220 ve 380 volt görürsünüz; şebeke anma gerilimi için bu eski değer. Topraklamalar Yönetmeliği'nin Çizelge-10'u TN sistemlerinde faz-nötr gerilimini 230 volt alır. Yani faz ile nötr arası 230, iki faz arası 400 volt. Sınavda 220/380 şıkkı karşınıza çeldirici olarak çıkabilir.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (EİTY, RG 04.11.1984/18565). Derste kullanılan hükümleri etkileyen başlıca değişiklikler: RG 04.04.1986/19068 ve RG 30.11.1995/22479. Renk kodları m.57'ye RG 30.11.1995/22479 m.20 ile eklendi.
• 5 mm² tuzağı: mevzuat.gov.tr'deki işlenmiş metinde m.57'de "bakır en az 5 mm²" görünür. Oysa RG 04.04.1986/19068 m.14 ile bakır 6 mm², alüminyum 10 mm² olarak değiştirilmiştir (1984 ilk metni bakır 10 / alüminyum 16 mm² diyordu). m.52(d)(vii) de 6/10 mm² der.
• Sanayi kuvvet hatları: atölye, işyeri ve sanayi tesislerindeki kuvvet hatlarında alüminyum iletkenli kablo kullanılabilir. Şart: en küçük kesit 6 mm² ve bağlantılar alüminyum kablo pabucuyla yapılır (m.57).
• Ev tipi kesiciler: kolon hattı kesicilerinin kısa devre akımı en az 10 kA; aydınlatma ve priz linye kesicilerininki en az 3 kA (m.52(d)(viii)–(x), RG 30.11.1995/22479 m.18).
• Kablo gömme: kablo kanalının tabanı sağlam, düzgün ve taşsız olmalı; kablolar kum ya da taşı ayıklanmış toprak içine gömülür (m.58 d.5).
• İkinci 80 cm: bir kattan öteki kata açıkta geçen peşel, bergman ve PVC borular zeminden 80 cm yüksekliğe kadar metal boru içinden geçirilir (m.58 c.13). Bunu gömme derinliğiyle karıştırmayın.
• Alçak gerilim: etken değeri 1000 V ya da altındaki gerilimdir (m.3 g.8). Yapı elektrik tesisleri, toprağa karşı gerilimi 250 V'a kadar olan tesislerdir (m.3 a.13).
• 380 V ibaresi: EİTY'nin bazı maddelerinde (ör. m.41, m.55) "380 V" hâlâ geçer; "eski değer" nitelemesi yalnızca şebeke anma gerilimi içindir.

Sık sorulan sorular

Koruma iletkeninin rengi nedir?

Yeşil-sarı

Orta ve nötr iletkenin rengi nedir?

Açık mavi

Faz iletkenleri hangi renkte olur?

Kablo standardına uygun, her faz için farklı renk

Yapı bağlantı hattında en küçük kesit?

Bakır 6 mm², alüminyum 10 mm²

Lastik ve termoplastik yalıtkanda sınır sıcaklık?

Lastik 60 °C, termoplastik 70 °C

Yeraltı kablosu en az kaç cm derine gömülür?

Sokak ve alanlarda 80 cm, bunların dışında 60 cm

Kısa devreye karşı koruma aygıtları hangileri?

Eriyen telli sigorta, otomatik sigorta, kesici

Faz-nötr ve faz-faz anma gerilimi?

230 V ve 400 V (220/380 V eski değer)

Kaynaklar

• EİTY m.57
• EİTY m.57 2. paragraf
• EİTY m.57 ve m.52
• EİTY m.57 a.5/i
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yön.