Otomatik Yağmurlama (Sprinkler) Sistemi Hangi Binalarda Zorunludur?

Ders notu: Otomatik Yağmurlama (Sprinkler) Sistemi Hangi Binalarda Zorunludur?

Yağmurlama (sprinkler) sistemi ne işe yarar?

Önce ne olduğunu oturtalım. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik yağmurlama sistemini şöyle tanımlıyor: yangını söndürmek, soğutmayı sağlamak ve gelişen yangını itfaiye gelinceye kadar sınırlamak için kurulan, su püskürten otomatik sistem. Yani tavandaki başlıklar kendiliğinden devreye giriyor. Sistem aynı zamanda bina içindekilere alarm verilmesi, itfaiyenin çağrılması gibi işlevleri de harekete geçirebilir. Standartları da not edin: elemanlar TS EN 12259'a, tasarım TS EN 12845'e uygun olur.

Konut dışı 30,50 m, konut 51,50 m

Zorunlu yerlerin ilk grubu yükseklik. Konut haricindeki bütün binalarda yapı yüksekliği 30,50 metreden fazlaysa yağmurlama mecburi. Konutlarda eşik daha yukarıda: yapı yüksekliği 51,50 metreyi geçen konutlar. Bir de yataklı tesisler var: yapı yüksekliği 21,50 metreden fazla olan bütün yataklı tesislerde zorunlu. Dikkat edin, üçü de yapı yüksekliği; önceki derslerde gördüğümüz gibi yapı yüksekliği bodrum, asma kat ve çatı arası piyesler dahil bütün katların toplamı.

Kapalı otoparkta iki ayrı ölçüt

Kapalı otoparklarda iki ayrı ölçüt var. Birincisi alan: alanlarının toplamı 600 metrekareden büyük kapalı otopark. İkincisi araç asansörü: 10'dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otopark. Bonus bilgi: 600 metrekareyi aşan kapalı otoparkta yağmurlamanın yanında yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzı da mecburi.

Otel, mağaza, parlayıcı madde: sayıya bakın

Şimdi kullanıma göre sayıya bakılan yerler. Birden fazla katlı bir bina içindeki otel, yurt, pansiyon ve misafirhanelerde yatılan oda sayısı 100'ü ya da yatak sayısı 200'ü geçerse zorunlu. Oda 100, yatak 200; bunu ters çevirmeyin. Toplam alanı 2000 metrekarenin üzerindeki katlı mağaza, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde zorunlu. Kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen ya da bulundurulan yapılarda ise eşik daha düşük: toplam alan 1000 metrekareden fazla.

Yapılmayabilir ile yapılmaz aynı şey değil

Yönetmelik iki farklı ifade kullanıyor, sınavda bu fark sorulabilir. Yapılmayabilir, yani isteğe bırakılmış yerler: yanıcı malzeme içermeyen ve yanıcı malzeme depolanmayan ıslak hacimler, asansör kuyusu, yanıcı malzeme içermeyen ve yangına dirençli elemanlarla ayrılmış yangın merdiveni yuvaları ve gazlı, kuru toz, su sprey gibi başka bir otomatik söndürme sistemiyle korunan mahaller. Yapılmaz ise yasak demek: su ile genişleyen ya da suyla tepkimeye girip yangının büyümesine yol açabilecek madde bulunan mahallere yağmurlama sistemi yapılmaz.

Mevcut binada eşikler farklı

Şimdi tuzak. Buraya kadarki zorunlu yer listesi yeni binalar içindi, yani 96. maddenin ikinci fıkrası. Mevcut binalarda 165. madde, 96. maddenin diğer hükümleri saklı kalmak üzere ayrı eşikler koyuyor; yani istisnalar ve yapılmaz kuralı mevcut binada da geçerli, değişen zorunlu yer listesi. Kapalı otopark: yeni binada 600, mevcut binada 1000 metrekare. Katlı mağaza ve alışveriş yeri: yeni binada toplam alan 2000, mevcut binada birden fazla katlı ve yapı inşaat alanı 3000 metrekare. Yükseklikte de fark var: mevcut binada konut ve büro haricindeki binalarda bina yüksekliği 30,50 metre ölçülüyor. Soruda mevcut bina diyorsa bu tabloya dönün.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY; RG 19.12.2007/26735). m.96/2'nin b, c ve d bentleri 10.8.2009 tarihli 2009/15316 sayılı BKK ile değişik hâliyle yürürlükte; son değişiklik RG 1.7.2025/32943 (CK 10026) yalnız Geçici m.4'ü ekledi, m.96 ve m.165 bundan etkilenmedi.
• Islak ve kuru borulu sistem (m.4/1-p, m.4/1-çç): ıslak borulu sistemde borular sürekli su ile dolu; kuru borulu sistemde kontrol vanasından sonraki hat çalışma öncesi basınçlı hava veya inert gazla dolu tutulur.
• Başlık koruma alanı (m.96/5): Düşük Tehlike ve Orta Tehlike-1 kullanım alanlarında bir standart yağmurlama başlığı en çok 21 m² alanı koruyacak şekilde yerleştirilebilir.
• Deprem (m.96/6): birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde ana kolonlarda dört yollu destek; 65 mm ve daha büyük nominal çaplı boruların katlardan ana dağıtım borularına bağlanmasında esnek bağlantı.
• Zonlar (m.96/7): ana besleme borusu birden fazla yangın zonuna hizmet ediyorsa her zon veya kolon hattına akış anahtarı, test ve drenaj vanası ve izleme anahtarlı hat kesme vanası konur.
• Yedek başlık (m.96/8): 6 adetten az olmamak üzere sistem büyüklüğüne göre yedek yağmurlama başlığı ve değiştirme için özel anahtar bulundurulur.
• Vanalar (m.96/9–10): sistem ile su kaynağı arasındaki bütün vanaların devamlı açık kalması sağlanır; basınç düşürücü vana kullanılırsa her birinin önüne ve arkasına 1'er manometre konur.
• Alarm bağlantısı (m.75/7, m.78/1): başlık açılınca yangın uyarı sistemi otomatik algılama yapar; her zon hattına su akış anahtarı konur. Yağmurlama sistemi olan yerler otomatik sıcaklık algılayıcıları donatılmış gibi işlem görür.

Sık sorulan sorular

Konut dışı binalarda yağmurlama hangi yapı yüksekliğinde zorunlu?

Yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olunca (m.96/2-a)

Konutlarda yağmurlama hangi yapı yüksekliğinde zorunlu?

Yapı yüksekliği 51,50 m'yi geçince (m.96/2-b)

Bütün yataklı tesislerde yükseklik eşiği nedir?

Yapı yüksekliği 21,50 m'den fazla (m.96/2-ç)

Kapalı otoparkta yağmurlamayı zorunlu kılan iki ölçüt?

Alan toplamı 600 m² üstü ya da asansörle 10'dan fazla araç (m.96/2-c)

Birden fazla katlı binadaki otelde hangi sayılar aşılırsa zorunlu?

Oda sayısı 100'ü veya yatak sayısı 200'ü geçerse (m.96/2-ç)

Katlı mağaza ve alışveriş yerinde alan eşiği?

Toplam alan 2000 m²'nin üzeri (m.96/2-d)

Hangi mahalde yağmurlama sistemi hiç yapılmaz?

Su ile genişleyen ya da tepkimeye girip yangını büyütebilecek madde olan yerde (m.96/4)

Mevcut binada kapalı otopark eşiği kaç m²?

Toplam alan 1000 m²'den fazla (m.165/1-c); yeni binada 600 m²

Kaynaklar

• BYKHY m.4/1-mm