Yangın Güvenlik Holü Nedir? Alan, Duvar ve Kapı Şartları

Ders notu: Yangın Güvenlik Holü Nedir? Alan, Duvar ve Kapı Şartları

Yangın güvenlik holü nedir?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, kısaca BYKHY, holü 34. maddesinde düzenliyor. Tanımı şöyle: kaçış merdivenlerine yangının ve dumanın geçişini engellemek için yapılan bölüm. Üç görevi var: dumanı merdivenden uzak tutmak, söndürme ve kurtarma ekiplerine alan açmak, gerektiğinde engellileri ve yaralıları bekletmek. Bir şart daha: hol, insanların kaçış hareketini engellemeyecek şekilde tasarlanır.

Duvar 120, kapı 90 dakika

Holün duvarında, tavanında, tabanında hiçbir yanıcı malzeme olmaz. Holü binanın diğer bölümlerinden ayıran duvar yangına en az 120 dakika, kapı ise en az 90 dakika dayanır ve duman sızdırmaz olur. Şıklarda bu iki sayı yer değiştirebilir; bu maddede duvar daha güçlü: 120 duvar, 90 kapı. Küçük bir not: hol ile merdiven yuvası arasındaki duvar için yönetmelik ekinde 60 dakikalık ayrı bir değer var; kapı süresi de başka bir maddede, hizmet verdiği kat sayısına göre 60 ya da 90 dakika olarak geçiyor.

Genel hol ile asansör önü holü

Önce bir kavram: acil durum asansörü; yangına müdahale ekiplerini ve ekipmanlarını taşımak, kurtarma yapmak ve engellileri tahliye etmek için kurulan asansördür. Yapı yüksekliği 51,50 metreyi aşan yapılarda en az bir tane zorunludur. Şimdi ölçüler. Genel kuraldaki holün taban alanı 3 metrekareden az, 6 metrekareden fazla olamaz; kaçış yönündeki boyutu da en az 1,8 metre. Acil durum asansörünün önündeki hol ise daha büyük: 6 ile 10 metrekare arası ve herhangi bir boyutu en az 2 metre. Dikkat edin, 6 sayısı köprü: genel kuralda üst sınır, asansör holünde alt sınır.

51,50 m üstünde hol zorunlu

Yönetmelik diyor ki: acil durum asansörü ile yapı yüksekliği 51,50 metreden fazla olan binalarda kaçış merdiveni önüne yangın güvenlik holü yapmak zorunlu. Acil durum asansörü de merdiven önündeki bu hole açılır. Tek zorunluluk bu değil: merdiven bodrum katlar dâhil 4 kattan çok kata hizmet veriyorsa, konutlara özgü durumlar hariç, bodrum katlarda merdiven girişine de hol düzenlenir. Genel kural ise şu: aksi belirtilmedikçe kaçış merdivenine, bir yangın güvenlik holünden ya da kullanım alanlarından kapıyla ayrılan bir hol, koridor veya lobiden geçilerek ulaşılır.

Eğim 1/200, hol her zaman boş

Üç küçük ama sınavlık ayrıntı. Asansör holünde döşemeye, çıkış kapısına doğru 1/200'ü aşmayan bir eğim verilir. Hol depo değildir; kullanmaya uygun şekilde boş tutulur ve bundan bina veya işyeri sahibi ve yöneticileri sorumludur. Aynı mantıkla holün içine kombi kazanı, sayaç, iklimlendirme dış ünitesi gibi cihazlar konulamaz; elektrik ve mekanik tesisat şaftlarının kapakları da hole açılamaz.

51,50 m yapı yüksekliğidir, bina değil

51,50 metre yapı yüksekliğidir. Yapı yüksekliği bodrum, asma kat ve çatı arası piyesler dahil bütün katların toplam yüksekliğidir. Bina yüksekliği ise kot alınan noktadan saçağa kadar ölçülür. Şıklarda 'bina yüksekliği' görürseniz durup bir kez daha okuyun.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• Dayanak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY; BKK 27/11/2007-2007/12937, RG 19/12/2007-26735) m.4/1-ss (tanım), m.34 (yangın güvenlik holü; 6. ve 7. fıkralar 10/8/2009-2009/15316 sayılı BKK ile değişik).
• Ayırıcı duvarlar (Ek-3/B satır 9): Korunumlu yangın merdiveni yuvası, acil durum asansör kuyusu ve yangın güvenlik holünü binanın geri kalanından ayıran duvar REI 120; bunları birbirinden ayıran duvar REI 60.
• Kapı süresi ve kolu (m.47/3, m.47/5): Kaçış merdiveni ve yangın güvenlik holü kapıları duman sızdırmaz olur; 4 kattan az kata hizmet veriyorsa en az 60 dk, bodrum katlara ve 4 kattan fazla kata hizmet veriyorsa en az 90 dk yangına dayanıklıdır; kendiliğinden kapatan düzenekle donatılır. Bir kattaki kişi sayısı 100'ü geçerse bu kapılar kaçış yönünde kapı kolu kullanılmadan açılabilir olur.
• Hole konulamayanlar (m.41/9): Kaçış merdiveni yuvasına ve yangın güvenlik holüne elektrik ve mekanik tesisat şaftı kapakları açılamaz; kombi kazanı, iklimlendirme dış ünitesi, sayaç ve benzeri cihaz konulamaz.
• Acil durum asansörü (m.63/1-3): Yangına müdahale ekiplerini ve ekipmanlarını taşımak, kurtarma yapmak ve engellileri tahliye etmek için tesis edilir; yapı yüksekliği 51,50 m'den fazla yapılarda en az 1 asansör acil durum asansörü olarak düzenlenir; önünde her katta, kaçış merdivenine de geçiş sağlayan 6–10 m², herhangi bir boyutu en az 2 m hol oluşturulur.
• Bodrum katlar (m.46/2-a, m.62/4): Merdiven bodrum dahil 4 kattan çok kata hizmet veriyorsa (konutlardaki özel durumlar hariç) bodrum katlarda merdivene giriş için hol düzenlenir. Bodrum katlara da hizmet veren asansörlere bodrumda korunmuş bir koridordan veya yangın güvenlik holünden ulaşılır.
• Konutlar (m.48/5-c, ç; m.48/6): Yapı yüksekliği 30,50–51,50 m konutlarda iki korunumlu merdivenden en az birinde hol veya basınçlandırma; 51,50 m'den yüksek konutlarda hollü ve basınçlandırılan en az 2 kaçış merdiveni; farklı amaçla kullanılan bodrumda ortak merdiven önüne hol.
• Mevcut yapılar (m.149): Yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla konut harici mevcut binalarda, lobi/koridor/hol geçilmeden doğrudan merdivene giriliyor ve merdivende basınçlandırma yoksa m.34 uygulanır; merdiven kapıları parlayıcı madde içermeyen, kapıyla ayrılan koridor/hole açılıyorsa hol zorunlu değildir.

Sık sorulan sorular

Genel kurala göre yangın güvenlik holünün taban alanı ne kadardır?

En az 3 m², en çok 6 m² (m.34/3)

Yangın güvenlik holünde kaçış yönündeki boyut en az kaç metre?

1,8 m

Acil durum asansörü önündeki holün ölçüleri?

Alan 6–10 m²; herhangi bir boyutu en az 2 m

Holü diğer bölümlerden ayıran duvar en az kaç dakika dayanır?

120 dakika (m.34/2)

Hol kapısının şartı nedir?

Yangına en az 90 dakika dayanıklı ve duman sızdırmaz (m.34/2)

Asansör holünde döşeme eğimi nasıl olur?

Çıkış kapısına doğru, 1/200'ü aşmayacak

Acil durum asansörlü binada merdiven önüne hol ne zaman zorunlu?

Yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşınca (m.34/7)

Holün boş tutulmasından kim sorumlu?

Bina veya işyeri sahibi ve yöneticileri

Kaynaklar

• BYKHY PDF künyesi ve m.34 dipnotu