Asansör Kuyusu, Jeneratör Odası, Acil Aydınlatma: Kaç Dakika?

Ders notu: Asansör Kuyusu, Jeneratör Odası, Acil Aydınlatma: Kaç Dakika?

Kuyu ve makina dairesi: 60 dakika

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 62. madde. Asansör kuyusu ve makina dairesi yangına en az 60 dakika dayanıklı ve yanıcı olmayan malzemeden yapılır. Aynı kuyuda en çok üç kabin olur; dört kabin düzenlenirse ikişerli gruplara ayrılır, araları yine 60 dakika dayanıklı bir malzemeyle bölünür. Bir de yer kuralı var: asansör kapısı yangın merdiveni yuvasına açılamaz.

Yüksek ve topluma açık binada alarm: asansör ne yapar?

Bu kural her asansör için değil: yüksek binalarda ve topluma açık yapılarda kullanılan asansörler yangın uyarısını aldığında üç şey yapar. Kapılarını açmadan, hangi yönde gidiyor olursa olsun acil çıkış katına döner; orada kapıları açık bekler; kat ve koridor çağrılarını kabul etmez. Yani alarmdan sonra koridorda düğmeye basmanın bir anlamı yok. Bunu deprem kuralıyla karıştırmayın: birinci ve ikinci derece deprem bölgesindeki yüksek binalarda deprem sensörü uyarı verirse asansör durabileceği en yakın kata gider ve kapısını açar. Yangında acil çıkış katı, depremde en yakın kat. Asansör holünde de 'YANGIN SIRASINDA KULLANILMAZ' levhası zorunlu.

Acil durum asansörü: yapı yüksekliği 51,50 m

Acil durum asansörü, yönetmelikteki diğer adıyla itfaiye asansörü, müdahale ekiplerini ve ekipmanlarını katlara taşımak ve engellileri tahliye etmek için kurulur. Yapı yüksekliği 51,50 metreden fazla olan yapılarda en az bir tane şart. Dikkat: burada ölçü yapı yüksekliği, yani bodrum ve asma katlar dahil bütün katların toplamı. Kabin alanı en az 1,8 metrekare, zemin kattan en üst kata bir dakikada ulaşacak hızda; elektrik kesilirse otomatik devreye girip 60 dakika çalıştıracak bir acil durum jeneratörüne bağlı.

Jeneratör odası: 120 dakika

Gelelim jeneratör odasına, 66. madde. Odanın duvarları, tabanı ve tavanı en az 120 dakika yangına dayanıklı yapılır. Oda bina içindeyse yangında çıkan duman ve sıcaklık kaçış yollarına sirayet etmemeli. Odadan temiz su, pis su, patlayıcı ve yanıcı sıvı ya da gaz tesisatı geçirilemez; üst kattaki mahallerde ıslak hacim düzenlenemez. Kolay hatırlama: genel asansör kuyusu 60, jeneratör odası onun iki katı, 120.

Acil aydınlatma hangi binalarda şart?

Acil durum aydınlatması, 72. madde. Şebeke kesildiğinde, yangın ya da deprem nedeniyle elektrik güvenlik için kesildiğinde veya bir sigorta attığında otomatik devreye girer. Şart olan binalar: hastane, huzurevi ve eğitim binaları; kullanıcı yükü 200'den fazla olan bütün binalar; zemin seviyesinin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan binalar; penceresiz binalar; otel, motel ve yatakhaneler; yüksek tehlikeli yerler ve yüksek binalar. Bunlara ek olarak bütün kaçış yollarında, asansörde, jeneratör ve elektrik dağıtım odalarında, kapalı otoparklarda da şart.

Elektrik kesilince kaç dakika yanmalı?

Süre: normal aydınlatma kesilince en az 60 dakika. Kullanıcı yükü 200'den fazlaysa en az 120 dakika. Işık seviyesi de sorulabilir: kaçış yolunun merkez hattında en az 1 lux, çalışma süresinin sonunda da hiçbir noktada 0,5 lux'ün altına düşmeyecek. İki yüz sayısına dikkat: hem zorunlu bina listesinde hem de 120 dakikanın eşiğinde karşınıza çıkıyor.

Sınavda sorulabilecek ayrıntılar

• m.62/4: Asansör kuyusunda en az 0,1 m² olmak üzere kuyu alanının 0,025 katı kadar havalandırma ve dumandan arındırma bacası bulunur veya kuyu basınçlandırılır; bodrum katlara da hizmet veren asansörlere bodrumda korunmuş koridordan veya yangın güvenlik holünden ulaşılır; asansör kapıları doğrudan kullanım alanlarına açılamaz.
• m.62/5: Yangın uyarısı kuralları (acil çıkış katına dönme, çağrı kabul etmeme) yüksek binalar ve topluma açık yapılardaki asansörler içindir; asansör gerektiğinde yetkililerce kullanılabilecek elektrikli sisteme de sahip olmalıdır.
• m.62/5-c: 1. ve 2. derece deprem bölgelerindeki yüksek binalarda asansör, deprem sensöründen uyarı alınca durabileceği en yakın kata gider, kapısını açar ve hareket etmez.
• m.62/7: Asansör kat kapıları TS EN 81-58 standardına ve Ek-3/B yangın dayanımına uygun olmalıdır.
• Ek-3/B satır 9 ve 12: Acil durum asansörü kuyusunu binanın geri kalanından ayıran duvar REI 120; yangın merdiveni yuvası, acil durum asansör kuyusu ve yangın güvenlik holünü birbirinden ayıran duvar REI 60. Asansör kat kapıları yapı yüksekliği 51,50 m'den yüksek binalarda E 60, alçak binalarda E 30. Genel asansör kuyusu için m.62/2'deki en az 60 dk geçerlidir.
• m.62/8: Asansör holünde kolayca okunabilecek büyüklükte 'YANGIN SIRASINDA KULLANILMAZ' levhası zorunludur.
• m.4/1-ç: Acil durum asansörü, yönetmelikte itfaiye asansörü olarak da anılır.
• m.63/1: Yangında acil durum asansörünün kontrolü acil durum ekiplerine geçer; normal zamanda bina kullanıcıları da kullanabilir.

Sık sorulan sorular

Asansör kuyusu ve makina dairesi yangına en az kaç dakika dayanır?

En az 60 dakika; yanıcı olmayan malzemeden yapılır (m.62/2).

Aynı kuyuda en çok kaç asansör kabini olabilir?

3. Dört kabin varsa ikişerli gruplar, araları 60 dk dayanıklı (m.62/3).

Yüksek binada yangın uyarısında asansör hangi çağrıları almaz?

Kat ve koridor çağrılarını kabul etmez (m.62/5-b).

Acil durum asansörünün kabini ve hızı ne olmalı?

En az 1,8 m²; zemin kattan en üst kata 1 dakikada ulaşır (m.63/4).

Jeneratör odasının üst katında ne düzenlenemez?

Islak hacim (m.66/2).

Acil aydınlatma elektrik kesilince en az ne kadar yanar?

60 dakika; kullanıcı yükü 200'den fazlaysa en az 120 dakika (m.72/3).

Zemin altında kaç kullanıcı olunca acil aydınlatma şarttır?

50 veya daha fazla kullanıcı (m.72/2-c).

Kaçış yolu merkez hattında acil aydınlatma en az kaç lux olmalı?

En az 1 lux; süre sonunda hiçbir noktada 0,5 lux'ün altına düşmez (m.72/4).

Kaynaklar

• Binaların Yangından Korunması Hk. Yön. m.62/2