Benzen Nedir? Özellikleri, Kullanım Alanları ve Sağlığa Etkileri
Renksiz, uçucu, kolay alevlenir; buharı havadan ağır. Benzenin özellikleri, kullanımı ve sağlık etkileri.
DERS 09.23İSG Akademi
DERS 09.23 · YAKLAŞIK 5 DAKİKA
Benzen Nedir? Özellikleri, Kullanım Alanları ve Sağlığa Etkileri
C₆H₆H350
Renksiz, uçucu, kolay alevlenir; buharı havadan ağır. Benzenin özellikleri, kullanımı ve sağlık etkileri.
Benzen: C₆H₆ formüllü aromatik hidrokarbon
| Özellik | Benzen |
|---|---|
| Oda sıcaklığında | Renksiz–açık sarı, aromatik kokulu sıvı |
| Uçuculuk | Çok uçucu; havaya hızla buharlaşır |
| Yanıcılık | Kolay alevlenir sıvı (H225) |
| Kaynama / donma | ≈ 80 °C / ≈ 5,5 °C |
Buharı havadan ağır: aşağıya çöker
Bağıl buhar yoğunluğu ≈ 2,7Hava = 1 kabul edilir
- Buhar aşağıya çöker, alçak noktalarda birikebilir.
- Parlama noktası −11 °C: oda sıcaklığında tutuşabilir buhar verir.
- Havada %1,2 – %7,8 arasında tutuşup patlayabilir.
Benzen işyerinde nerede karşımıza çıkar?
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Çözücü | Endüstriyel çözücü |
| Ara ürün | Stiren, fenol, sikloheksan, kümen üretimi |
| Hammadde | Plastik, naylon reçinesi, deterjan, kauçuk ürünleri |
| Yakıt | Benzinin ve ısıtma yağlarının bileşeni |
Hedef organ: kemik iliği ve kan
| Etki | Ne olur? |
|---|---|
| Kısa süreli | Narkoz: baş ağrısı, baş dönmesi, uyuşukluk, bilinç kaybı |
| Uzun süreli | Kemik iliği baskılanır, kan hücreleri azalır, anemi |
| Kanser | Lösemi (akut myeloid lösemi); IARC Grup 1 |
🧠 Prof. Dr. Muzaffer Aksoy, ayakkabı işçilerinde benzen–lösemi ilişkisini ortaya koydu (Blood, 1974).
Etikette benzen: yedi H kodu
| Nerede? | Ne yazıyor? |
|---|---|
| Kanserojen Yön. Ek-2 | 1 ppm, “Deri” notlu (hatırlatma) |
| H350 · H340 | Kansere / genetik hasara yol açabilir |
| H225 · H372 | Kolay alevlenir; tekrarlı maruziyette organ hasarı |
| H304 · H315 · H319 | Yutulup solunum yoluna kaçarsa öldürücü olabilir; cilt/göz tahrişi |
Bu dört cümle yanlış: doğrusu ne?
| Yanlış ifade | Doğrusu |
|---|---|
| “Buharı havadan hafiftir.” | Ağırdır: bağıl yoğunluk ≈ 2,7 |
| “Parlama noktası 80 °C'dir.” | 80 °C kaynama; parlama ≈ −11 °C |
| “Oda sıcaklığında gazdır.” | Sıvıdır; ≈ 5,5 °C altında katılaşır |
| “Tek etkisi baş dönmesidir.” | Uzun sürede kemik iliği baskılanır, anemi |
Hafıza kartları
Karta dokunun veya Enter'a basın: cevap arkada.
0 / 4
Bu konunun tüm soruları uygulamada
Binlerce soruYanlış takibiKonu bazlı istatistikİnternetsiz çalışma
İSG Akademi'yi Ücretsiz İndir
1 / 1
İpucu: ← → ok tuşlarıyla ilerleyin · F tuşu ile tam ekran
Sonraki ders: Kurşunun Özellikleri Nelerdir? Vücuda Etkileri ve Kullanım Alanları →
Kimyasal Etmenler dersleri
Bu modüldeki diğer dersler
- 09.01 Kimyasal Madde Nedir? Kimyasal Risk Değerlendirmesinde Nelere Bakılır? 5 dk
- 09.02 Kanserojen ve Mutajen Madde Nedir? Solunum Bölgesi Kaç cm? 5 dk
- 09.03 Benzen, Vinil Klorür ve Sert Ağaç Tozu Sınır Değerleri Nedir? 5 dk
- 09.04 Kurşun Sınır Değeri Kaç? Yasak Kimyasallar ve Deriden Geçen Maddeler 5 dk
- 09.05 Yasak Kimyasallarla Çalışma İzni Nasıl Alınır? Vücuda Giriş Yolları 5 dk
- 09.06 Yasaklı 4 Kimyasal ve %0,1 Limit Değeri: Ağırlıkça Oran Ne Demek? 5 dk
- 09.07 Mesleki Maruziyet Sınır Değerleri: Toluen, Amonyak, Cıva Kaç mg/m³? 5 dk
- 09.08 Tavan Değer (CEILING) Nedir? Hangi Kimyasalların Tavan Değeri Var? 5 dk
- 09.09 Sinerjik, Additif, Potansiyalizasyon ve Antagonizma Nedir? 5 dk
- 09.10 LD50 ve LC50 Nedir? Farkları ve Propan Gazının Özellikleri 5 dk
- 09.11 H ve P İfadeleri Nedir? H200-H400 ve P100-P500 Serileri Nasıl Okunur? 5 dk
- 09.12 GHS Nedir? Kimyasal Etiketi Nasıl Okunur? Tehlike mi, Dikkat mi? 5 dk
