Maden İşyerlerinde Süre ve Sayı Kuralları Nelerdir? (2026 Güncel)
Tatbikat, kayıt, patlayıcı, lağım ve kurtarma sayıları; 2026 yedek fan testi dahil. Sonunda 4 soru.
Maden İşyerlerinde Süre ve Sayı Kuralları Nelerdir? (2026 Güncel)
Tatbikat, kayıt, patlayıcı, lağım ve kurtarma sayıları; 2026 yedek fan testi dahil. Sonunda 4 soru.
Madende tatbikat en geç 6 ayda bir
| Kural | Süre |
|---|---|
| Maden işyerinde tatbikat | en geç 6 ayda bir |
| Maden işyerinde acil durum planı | 6 ayda bir yenilenir |
| Diğer işyerlerinde tatbikat | en geç yılda bir |
Üç kontrol sayısı: 1 yıl · 10 gün · 42 V
| Sayı | Kural |
|---|---|
| 1 yıl | Personel takip sistemi kayıtları en az bu süre saklanır |
| 10 gün | Baraj arkasındaki ocak gazları ve sıcaklık bu aralıkla ölçülür |
| 42 V | Üzerindeyse kaçak yapabilecek aygıt ve madeni kısımlar topraklanır |
Kurtarma eğitimi: 10 kişi, 6 ayda bir
- Destek elemanı 10'dan az ise en az 10 çalışan eğitim alır.
- Çalışan sayısı 10'dan azsa her çalışan eğitim alır.
- Eğitim teorik + pratik, belgeli; her 6 ayda bir yenilenir.
- Yarıçapı en çok 50 km alandaki işyerleri ortak kurtarma istasyonu kurabilir.
Patlayıcı: 3 m cep, 8–30 °C, 10 kg
| Konu | Kural |
|---|---|
| Hız kesici cep | Depo karşısında, dirseklerden en az 3 m derinlikte |
| Yeraltı deposu sıcaklığı | 8 °C altına inmez, 30 °C üstüne çıkmaz |
| Bir kişinin taşıyacağı | En çok 10 kg |
Lağımdan sonra: 5 dakika mı, 1 saat mi?
| Durum | Kural |
|---|---|
| Elektrikli ateşleme | En az 5 dakika beklenir |
| Fitil vb. ateşleme | 1 saat beklenir |
| Patlamamış lağım | En az 30 cm yakınında, paralel yeni delik |
21.07.2026: yedek fan testi en geç ayda bir
- Ana fanın ikinci enerji kaynağı artık yedek güç sistemi: şebekeden bağımsız jeneratör vb.
- Grizulu ocakta yedek fan yeni değil: 2013 metni de her biri tek başına yeten iki havalandırma grubu istiyordu.
- Yeni: yedek fanın derhal devreye girdiğine ilişkin test en geç ayda bir yapılır, kayda alınır.
Hafıza kartları
Bu konunun tüm soruları uygulamada
Ders notu: Maden İşyerlerinde Süre ve Sayı Kuralları Nelerdir? (2026 Güncel)
Madende tatbikat en geç 6 ayda bir
İlk sayı altı ay. Maden işyerinde tatbikat en geç altı ayda bir yapılır, acil durum planı da altı ayda bir yenilenir. Diğer işyerlerinde tatbikat en geç yılda birdir; sınav bu ikisini karıştırtır. Bir de şunu unutmayın: madende tatbikatın görüntüsü kaydedilir ve tutanak düzenlenir.
Üç kontrol sayısı: 1 yıl · 10 gün · 42 V
Üç kontrol sayısı. Bir: yeraltındakilerin giriş-çıkışını ve yerini izleyen personel takip sisteminin kayıtları en az bir yıl saklanır. On: barajın arkasındaki oksijen, metan, karbonmonoksit, hidrojen sülfür gibi gazlar ve sıcaklık on günde bir ölçülür; değişiklik görülürse ölçüm sürekli yapılır. Kırk iki: çalışma gerilimi kırk iki voltun üzerindeyse kaçak yapabilecek aygıtlar ve madeni kısımlar topraklanır.
Kurtarma eğitimi: 10 kişi, 6 ayda bir
Kurtarmada on sayısı iki kez geçiyor. Destek elemanı ondan azsa en az on çalışan arama-kurtarma eğitimi alır; ocakta zaten ondan az çalışan varsa herkes alır. Bu eğitim teorik ve pratik olur, belgelenir ve her altı ayda bir yenilenir. Bir de elli kilometre: yarıçapı en çok elli kilometre olan alandaki maden işyerleri ortak bir kurtarma istasyonu kurabilir.
Patlayıcı: 3 m cep, 8–30 °C, 10 kg
Patlayıcı madde deposunda üç sayı. Depo karşısına, dirseklerden en az üç metre derinlikte hız kesici cepler yapılır. Yeraltı deposunun sıcaklığı sekiz derecenin altına inmez, otuz derecenin üstüne çıkmaz. Ve bir kişi en çok on kilogram patlayıcı taşıyabilir. Sırayla: üç metre, sekiz-otuz derece, on kilo.
Lağımdan sonra: 5 dakika mı, 1 saat mi?
Lağım atıldı; ne kadar bekliyoruz? Elektrikli ateşlemede en az beş dakika, fitil gibi ateşlemelerde bir saat. Süre dolsa bile yetkili kişi muayene edip tehlike yok demeden kimse alana girmez. Lağım patlamadıysa ne olur? Ortam güvenli hale gelene kadar alana kimse girmez. Sonra sorumlu kişinin gözetiminde, mümkünse o deliği delen çalışan, en az otuz santim yakınında ona paralel yeni bir delik delip doldurarak ateşler.
21.07.2026: yedek fan testi en geç ayda bir
Şimdi yeni kural. 21 Temmuz 2026 değişikliğiyle ana havalandırma fanının ikinci enerji kaynağı artık yedek güç sistemi; yani şebekeden ve dış hatlardan bağımsız bir jeneratör ya da benzeri. Dikkat: grizulu ocaklarda yedek fan yeni değil; 2013 metni de her biri ocağı tek başına havalandırabilen iki havalandırma grubu istiyordu. Yeni olan şu: yedek fanın derhal devreye girdiğine ilişkin test en geç ayda bir yapılıyor ve kayda alınıyor. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi, yani Aralık sınavının kapsamında.
Sınavda sorulabilecek ayrıntılar
- Dayanak: Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 19.09.2013/28770); son değişiklik RG 21.07.2026/33316 (m.3: yayımı tarihinde yürürlüğe girdi). ÇSGB İSGGM 09.04.2026 duyurusuna göre Aralık 2026 (2026/2) sınavında 01.09.2026'dan sonraki değişiklikler sorulmaz; 21.07.2026 değişikliği kapsamdadır.
- Ek-1 15: Tatbikatlar Ek-1 2.1.6'daki uygun ekipmanla görüntülü kaydedilir, tutanak düzenlenir; tatbikatta kullanılan acil durum ekipmanı test edilir, temizlenir, yeniden doldurulur veya yenilenir.
- Acil Durumlar Yön. m.13/2: Maden işyerlerinde tatbikat Maden İSG Yön.'e göre, diğer işyerlerinde en geç yılda bir. m.14/2: Genel acil durum planları çok tehlikeli/tehlikeli/az tehlikelide en geç 2/4/6 yılda bir yenilenir.
- Ek-1 1.1.6–1.1.8: Personel takip sistemi göçük, su baskını, patlama, yangına karşı korumalı olur; yazılı izinsiz kimse ocağa giremez, izinli olan yetkili çalışan eşliğinde girer; kayıtlardan işveren sorumludur. Takip sistemi ve hayat hattı 01.01.2017'de yürürlüğe girdi (Geçici m.3).
- Ek-1 6.3: 50 kg'dan az patlayıcı bulunan depoya ana yoldan 90°'lik bir, daha fazlasında 90°'lik iki dirsekli yolla girilir; patlayıcı deponun son kısmına konur.
- Ek-1 6.4: Kapsüller ile diğer patlayıcı maddeler aynı kapta bulundurulamaz ve taşınamaz.
- Ek-1 6.7: 40 cm'ye kadar kartuşlarda sıkılama boyu 35 cm; patlayıcı boyu delik derinliğinin yarısını geçemez.
- Ek-1 6.8: Beşten çok lağım aynı anda seri halde elektrikle ateşlenir; yanıcı gaz/patlayıcı toz tehlikeli ocaklarda fitille ateşleme yapılamaz.
Sık sorulan sorular
Maden işyerinde tatbikat en geç hangi sıklıkta yapılır?
En geç 6 ayda bir; görüntü kaydedilir, tutanak düzenlenir (Ek-1 15).
Personel takip sistemi kayıtları ne kadar saklanır?
En az 1 yıl (Ek-1 1.1.6).
Kaç voltun üzerinde topraklama zorunludur?
42 V üzeri: kaçak yapabilecek aygıt ve madeni kısımlar topraklanır.
Baraj arkasındaki gaz ve sıcaklık ne sıklıkla ölçülür?
10 günde bir; değişiklik görülürse sürekli ölçülür, kayda alınır (Ek-1 5.4.6).
Bir kişi en çok kaç kg patlayıcı taşıyabilir?
10 kg (Ek-1 6.5).
Lağım atıldıktan sonra ne kadar beklenir?
Elektrikli ateşlemede en az 5 dakika, fitil vb. ateşlemede 1 saat (Ek-1 6.11).
Ortak kurtarma istasyonu hangi alanda kurulabilir?
Yarıçapı en çok 50 km olan alandaki maden işyerleri arasında (Ek-1 14.3).
2026'da ana fanın ikinci enerji kaynağı ne olmalı?
Yedek güç sistemi: şebekeden bağımsız jeneratör vb. (m.4/1-ü).
Kaynaklar
📄 Bu dersin notu, Maden ve Kaynak İşleri ders notları (PDF) içinde. Diğer modüller ve ders videoları için: İSG ders notları 2026.
Bu modüldeki diğer dersler
- 17.01 Maden Terimleri: Ayak, Baca, Baraj, Bür, Cep, Varagel, Ocak, Kademe 5 dk
- 17.02 Maden Terimleri: Nefeslik, Lağım, Röset, Şev, Topuk, Grizu, Freno Nedir? 5 dk
- 17.04 Grizulu Ocakta Metan Ölçümü ve Yedek Fan; Madende Hava Hızı ve Gaz Sınırları 5 dk
- 17.05 Madende H₂S Sınırı, Eleme Tesisi Mesafesi, Metan %1,5 ve Şev Açısı Kaç? 5 dk
- 17.06 Madende Karıştırılan Sayılar: 8, 30, 0,5 ve 6 Ay Özet Şema 5 dk
