Son güncelleme: 4 Ekim 2026
Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2026/11) 4 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Meslekî Yeterlilik Kurumunun (MYK) bu tebliği tarım ve kanatlı yetiştiriciliğinde dört yeni ulusal meslek standardını yürürlüğe koydu: Bahçıvan, Tarım İşçisi, Kanatlı Hayvan Cinsiyet Ayrım Elemanı ve Kanatlı Hayvan Yetiştirme Elemanı. Dört standardın ortak noktası, mesleğin ilk görevinin İSG önlemlerini uygulamak olması. Bu yazı; tarım ve hayvancılık işyerlerinde çalışan iş güvenliği uzmanları, işverenler ve 13 Aralık 2026 İSG sınavına hazırlanan adaylar için hazırlandı. Standartlarda hangi riskler tanımlandı, çalışandan hangi İSG davranışı bekleniyor ve bunun 6331 sayılı Kanunla bağı ne, tek sayfada topladık.
Kısa cevap
2026/11 sayılı Tebliğ ile 4 standart yürürlüğe girdi: Bahçıvan (Seviye 4), Kanatlı Hayvan Cinsiyet Ayrım Elemanı (Seviye 3), Tarım İşçisi (Seviye 2) ve Kanatlı Hayvan Yetiştirme Elemanı (Seviye 3). Seviyeler 8 seviyeli Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine göredir. Dört standartta da A görevi İSG, çevre ve kalite gerekliliklerini uygulamaktır. Tebliğ standartları yürürlüğe koyar; kendi metninde bir belge zorunluluğu hükmü yoktur.
İçindekiler
2026/11 ile yürürlüğe giren dört standart
Tebliğ dört maddeden ve dört ekten oluşuyor. Dayanağı, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 252. maddesi ile 19 Ekim 2015 tarihli Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin 10. maddesi. Dört standart da MYK Tarım, Avcılık ve Balıkçılık Sektör Komitesince doğrulandı ve MYK Yönetim Kurulunun 1 Temmuz 2026 tarihli, 2026/81 sayılı kararıyla onaylandı.
| Ek | Meslek (seviye) | Referans kodu | Hazırlayan kuruluş |
|---|---|---|---|
| Ek-1 | Bahçıvan (Seviye 4) | 26UMS0867-4 | Ali Nihat Gökyiğit Eğitim, Sağlık, Kültür, Sanat ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı |
| Ek-2 | Kanatlı Hayvan Cinsiyet Ayrım Elemanı (Seviye 3) | 26UMS0868-3 | Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi |
| Ek-3 | Tarım İşçisi (Seviye 2) | 26UMS0869-2 | Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi |
| Ek-4 | Kanatlı Hayvan Yetiştirme Elemanı (Seviye 3) | 26UMS0870-3 | Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi |
Her standardın “Mesleğe Yönelik Özel Düzenlemeler” bölümünde 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve alt mevzuatı açıkça sayılıyor. Dördünde de yanında 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Kanun, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu var. Bahçıvan standardı bir adım ileri gidiyor: meslek elemanlarının 6331 m.15 gereği sağlık gözetimine tabi tutulması ve m.17 gereği İSG eğitimini alıp belgelendirmesi gerektiğini ayrıca yazıyor.
Standartlarda tanımlanan çalışma riskleri
Her standardın “Çalışma Ortamı ve Koşulları” bölümü, o meslekte karşılaşılan tehlikeleri tek tek yazıyor. Risk değerlendirmesi yapan bir iş güvenliği uzmanı için bu bölüm, tehlike listesinin hazır bir başlangıç noktası:
- Bahçıvan: Çoğunlukla dış mekânda, uzun süre ayakta ve sıcak, soğuk, yağmur gibi hava koşullarında çalışma. Toprak, bitki materyali, kimyasal gübre ve ilaçlarla temas. Kazma, kürek, çapa, budama makası, testere ve çakı gibi kesici-delici aletler ile yakıt ve yağ gibi yanıcı maddeler. Toprak işleme ve taşıma gibi fiziksel güç gerektiren işler.
- Tarım İşçisi: Çiftlik, fidanlık, meyve bahçesi, üzüm bağı ve serada çoğunlukla açık havada çalışma. Eğilme, kaldırma ve tekrarlayan hareketler. Mevsime göre değişen çalışma saatleri.
- Kanatlı Hayvan Cinsiyet Ayrım Elemanı: Civciv ayrımı yapılan kapalı alanlarda yoğun ışık, toz, tüy ve alerjen maddeler. İnce el becerisi ve dikkat gerektiren iş.
- Kanatlı Hayvan Yetiştirme Elemanı: Toz, tüy ve alerjen maddeler. Sıcaklığın 35°C’ye kadar yükseldiği kapalı ortamda ve yaz-kış dış ortamda çalışma.
A görevi: çalışandan beklenen İSG davranışı
Meslek standartları görevleri harfle sıralar. Dört standartta da sıralamanın başında, yani A görevinde İSG var. Tarım İşçisi ile iki kanatlı standardında görevin adı “İSG, biyogüvenlik, çevre koruma ve kalite gerekliliklerini uygulamak”; Bahçıvan standardında “İSG, çevre güvenliği ile üretimde kalite için gerekli önlemleri uygulamak”. Tarım İşçisi standardında bu görevin İSG, biyogüvenlik ve kalite işlemleri şöyle tanımlanmış:
- İSG önlemlerini göz önünde bulundurarak kendisini ve çevresindekileri riske atmayacak şekilde çalışır.
- Çalışma ortamında iş süreçlerine göre KKD’leri talimatlarına uygun olarak kullanır.
- Kullandığı araç, gereç ve malzemelerin talimatlarına göre temizliğini ve dezenfeksiyonunu sağlar.
- Sağlık ve güvenlikle ilgili karşılaştığı acil durumlarda gereken önlemleri alır.
- İşletme girişinde uygun kıyafet, ayakkabı değişimi ve duş gibi biyogüvenlik önlemlerini alır; işletmeye giren araç ve ekipmanı dezenfekte eder.
- Yürüttüğü işteki aksaklıkları belirleyip düzeltme önerisiyle birlikte ilgili kişilere bildirir.
Standardın “Tutum ve Davranışlar” listesinde de üç İSG maddesi var: güvenli çalışma şartlarına uymak; çevre, kalite ve İSG mevzuatındaki düzenlemeleri benimsemek; tehlike durumlarını dikkatle algılayıp ilgilileri bilgilendirmek.
6331 sayılı Kanunla bağlantısı
Tarım İşçisi ve iki kanatlı standardının çalışma ortamı bölümünde aynı cümle var: işveren mesleğe yönelik risklerle kaynağında mücadele eder; riskler bertaraf edilemiyorsa kabul edilebilir seviyeye indirilir; toplu koruma önlemleri yetmezse çalışan işverenin sağladığı uygun KKD’yi kullanır. Bahçıvan standardında da kaynağında mücadele ve son çare olarak KKD vurgusu var. Bu ifadeler, 6331 sayılı Kanunun 5. maddesindeki risklerden korunma ilkelerinin sahaya inmiş hâli.
| Standarttaki ifade | 6331’deki karşılığı |
|---|---|
| Risklerle kaynağında mücadele edilir | m.5/1-c: Risklerle kaynağında mücadele etmek |
| Toplu koruma yetmezse KKD kullanılır | m.5/1-g: Toplu korunma tedbirlerine öncelik vermek |
| KKD’yi talimatına uygun kullanır | m.19/2-b: KKD’yi doğru kullanmak ve korumak |
| Tehlike durumlarını ilgililere bildirir | m.19/2-c: Ciddi ve yakın tehlikeyi derhal haber vermek |
Belge zorunluluğu getiriyor mu?
Tebliğin kendisi belge zorunluluğu getirmiyor. Dört maddesi amaç, dayanak, yürürlük ve yürütmeden ibaret; amacı ekteki standartları yürürlüğe koymak. Bir meslek standardı, o mesleği yapan kişinin neyi bilmesi ve yapabilmesi gerektiğini tarif eder.
İSG açısından bağlantı başka bir yerden kuruluyor. 6331 sayılı Kanunun 17/3 maddesine göre mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz. Bu işlerin listesi, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1’inde. Listenin “Tarım ve Hayvancılık İşleri” başlığında tarım ilaçları kullanımı işleri de yer alıyor. Aynı yönetmeliğin 6/1-g maddesi, MYK mesleki yeterlilik belgesini geçerli mesleki eğitim belgelerinden biri olarak sayıyor.
Karıştırmayın
Meslek standardı ile mesleki yeterlilik belgesi aynı şey değildir. Standart mesleği tarif eder. Belge, MYK Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında yapılan sınav ve değerlendirme sonucunda verilir. Bir standardın Resmî Gazete’de yayımlanması, o meslekte kimseye kendiliğinden belge vermez ve kimseye belge şartı da getirmez.
13 Aralık sınavında çıkar mı?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSG Genel Müdürlüğünün 9 Nisan 2026 duyurusuna göre 13 Aralık 2026 sınavında 1 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat esas alınır. Bu tebliğ 4 Ekim 2026’da yürürlüğe girdiği için Aralık sınavında doğrudan sorulması beklenmez.
Tebliğin dayandığı İSG kuralları ise sınavın düzenli konuları: risklerden korunma ilkeleri (6331 m.5), çalışanların yükümlülükleri (m.19), mesleki eğitim zorunluluğu (m.17/3) ve mesleki eğitim yönetmeliğindeki geçerli belgeler. Kanatlı yetiştiriciliğindeki toz, tüy ve alerjen maddeler ise biyolojik ve kimyasal etmenler konularıyla bağlantılı.
Kendinizi test edin
1. 6331 sayılı Kanunun 5. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi risklerden korunma ilkelerinden biridir?
A) Kişisel korunmaya öncelik vermek B) Toplu korunma tedbirlerine öncelik vermek C) Riskleri yalnız kayda almak D) Tehlikeli olanı korumak E) Teknik gelişmeleri ertelemek
Cevap: B. m.5/1-g: toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verilir. KKD son çaredir.
2. Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi için hangisi doğrudur?
A) Altı ay içinde belge alması şartıyla çalışır B) Usta yanında çalıştırılabilir C) O işte çalıştırılamaz D) Yalnız gündüz çalıştırılabilir E) İşverenin onayıyla çalışır
Cevap: C. 6331 m.17/3: yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.
3. Mesleki Eğitimlere Dair Yönetmeliğin 6. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi geçerli mesleki eğitim belgeleri arasında sayılır?
A) İşe giriş sağlık raporu B) MYK mesleki yeterlilik belgesi C) Temel İSG eğitimi katılım belgesi D) İlkyardım sertifikası E) Adli sicil kaydı
Cevap: B. m.6/1-g, MYK Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında verilen mesleki yeterlilik belgelerini sayar.
4. 6331 sayılı Kanuna göre KKD ile ilgili çalışanın yükümlülüğü hangisidir?
A) KKD’yi kendisi satın almak B) KKD’yi doğru kullanmak ve korumak C) KKD’nin bedelini ödemek D) KKD’yi yalnız denetimde takmak E) KKD seçimini tek başına yapmak
Cevap: B. m.19/2-b: çalışan kendisine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanır ve korur. KKD’yi sağlamak işverenin yükümlülüğüdür.
Sık sorulan sorular
Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ 2026/11 hangi meslekleri kapsıyor?
Tebliğ dört standardı yürürlüğe koyuyor: Bahçıvan (Seviye 4), Kanatlı Hayvan Cinsiyet Ayrım Elemanı (Seviye 3), Tarım İşçisi (Seviye 2) ve Kanatlı Hayvan Yetiştirme Elemanı (Seviye 3). Tebliğ 4 Ekim 2026 tarihli ve 33390 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Tarım işçisi meslek standardında İSG nasıl yer alıyor?
Tarım İşçisi (Seviye 2) standardında ilk görev “İSG, biyogüvenlik, çevre koruma ve kalite gerekliliklerini uygulamak”tır. Çalışan kendisini ve çevresindekileri riske atmadan çalışır, KKD’yi talimatına uygun kullanır, acil durumlarda önlem alır ve tehlike durumlarını ilgililere bildirir.
Meslek standardı ile mesleki yeterlilik belgesi arasındaki fark nedir?
Meslek standardı, bir mesleğin görevlerini, işlemlerini ve gereken bilgi-becerileri tarif eden belgedir. Mesleki yeterlilik belgesi ise kişinin bu yeterliliğe sahip olduğunu gösterir ve MYK sistemi içinde sınav ve değerlendirme sonucunda verilir. Standardın yayımlanması tek başına kimseye belge vermez.
Bu tebliğ tarım işçilerine belge zorunluluğu getiriyor mu?
Hayır, tebliğin metninde belge zorunluluğu hükmü yok. Ancak tarım ilaçları kullanımı gibi Mesleki Eğitimlere Dair Yönetmeliğin Ek-1 listesindeki işlerde, 6331 m.17/3 gereği mesleki eğitim belgesi zaten aranıyor. MYK mesleki yeterlilik belgesi bu yönetmelikte geçerli belgelerden biri olarak sayılıyor.
13 Aralık 2026 İSG sınavında bu tebliğden soru çıkar mı?
Doğrudan çıkması beklenmez. Bakanlığın 9 Nisan 2026 duyurusuna göre sınavda 1 Eylül 2026’da yürürlükte olan mevzuat esas alınır; tebliğ 4 Ekim’de yürürlüğe girdi. Tebliğin dayandığı risklerden korunma ilkeleri, çalışan yükümlülükleri ve mesleki eğitim zorunluluğu ise sınavın düzenli konularıdır.
Sonuç: 2026/11 ulusal meslek standartları ve İSG
Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ 2026/11, tarım ve kanatlı yetiştiriciliğinde dört mesleği tanımlıyor ve dördünde de İSG’yi ilk göreve koyuyor. Standartlar bahçede kesici aletleri ve kimyasalları, kümeste tozu, tüyü, alerjenleri ve 35°C’ye varan sıcaklığı açıkça risk olarak yazıyor. Tebliğ belge zorunluluğu getirmiyor. Ancak 6331’in korunma ilkeleri, çalışan yükümlülükleri ve tehlikeli işlerdeki mesleki eğitim zorunluluğu bu mesleklerde de aynen geçerli. Sınava hazırlanıyorsanız bu üç konuyu mutlaka soru çözerek pekiştirin.
Konuyu derslerle pekiştirin
- İşverenin yükümlülükleri ve korunma ilkeleri: 6331’e Göre İşverenin Genel Yükümlülükleri dersi
- Biyolojik etkenler: Biyolojik Etken Grupları dersi
- Risk değerlendirmesi: Risk Değerlendirmesi Aşamaları ve Yenileme Süreleri dersi
- Karışık soru çözün: İSG soru çöz
Dayanak: Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2026/11) ve ekleri (RG 4/10/2026, 33390); 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.5, m.17, m.19; Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik m.6 ve Ek-1.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG: 30.06.2012 / 28339)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — mevzuat ve duyurular
- Resmî Gazete
İçerik editöryal kontrolden geçirilmiştir. Gördüğünüz bir hatayı iletişim sayfasından bildirebilirsiniz.
