İçeriğe atla
İSG Akademi Logo İSG Akademi

Kerma, Eşdeğer Doz ve Etkin Doz Nedir? Radyasyon Doz Büyüklükleri

Aktiviteden etkin doza doz büyüklükleri, radonun birimi ve radyasyon işaretleri; sonunda 4 soru.

DERS 08.18İSG Akademi
DERS 08.18 · YAKLAŞIK 5 DAKİKA

Kerma, Eşdeğer Doz ve Etkin Doz Nedir? Radyasyon Doz Büyüklükleri

BqGySv

Aktiviteden etkin doza doz büyüklükleri, radonun birimi ve radyasyon işaretleri; sonunda 4 soru.

KAYNAK VE DOZ

Kaynak ne kadar aktif, madde ne kadar enerji alıyor?

BüyüklükNeyi anlatır?
Aktivite (A)
becquerel (Bq)		Kaynakta birim zamandaki çekirdek dönüşümü (bozunma) sayısı
Kerma (K)
gray (Gy) = J/kg		Birim kütlede, yüksüz radyasyonun saldığı yüklü parçacıkların ilk kinetik enerjileri
Soğurulmuş doz (D)
gray (Gy) = J/kg		Radyasyonun birim kütleye aktardığı ortalama enerji
EŞDEĞER DOZ

Eşdeğer doz: radyasyon türü hesaba katılır

Eşdeğer doz = wR × Soğurulmuş dozwR: radyasyon ağırlık faktörü · Birim: sievert (Sv)
Radyasyon türüwR
Foton (X ve gama ışını)1
Elektron (beta)1
Alfa parçacığı20
ETKİN DOZ

Etkin doz: organın duyarlılığı da hesaba katılır

Etkin doz = Σ (wT × Eşdeğer doz)wT: doku ağırlık faktörü · Birim: sievert (Sv)

Işınlanan tüm doku ve organların eşdeğer dozu, organın duyarlılığına göre ağırlıklandırılıp toplanır.

⚠️ Ağırlık faktörü girmeden birim Gy, girince Sv.
RADON

Radon neden Bq/m³ ile ölçülür?

Aktivite konsantrasyonu = Aktivite ÷ HacimRadonda birim: becquerel / metreküp (Bq/m³)

Bq/m³, bir metreküp havadaki aktiviteyi anlatır. Radon sınırı bir doz değildir: birimi Gy ya da Sv değil, Bq temellidir.

🧠 Hatırlatma: yıllık ortalama evde 400, işyerinde 1000 Bq/m³ (m.37).
İŞARETLER

Hangi radyasyon işareti nerede kullanılır?

Nerede?Hangi işaret?
Denetimli alan (girişte ve içinde)Temel radyasyon simgesi (Radyasyon Güv. Yön. m.15)
İşyeri uyarı işaretiRadyoaktif madde: sarı üçgen, siyah piktogram
İşyeri uyarı işaretiİyonlaştırıcı olmayan radyasyon: ayrı bir işaret
TaşımaLevhada ve taşıma belgesinde sınıf 7
EK UYARI İŞARETİ

2007'de eklenen işaret: tehlike, uzak dur

  • ISO 21482: IAEA ve ISO, 15 Şubat 2007'de duyurdu.
  • Işınım saçan simge, kafatası ve çapraz kemikler, kaçan insan.
  • Ölüm ya da ciddi yaralanmaya yol açabilen kategori 1, 2, 3 kaynaklar için.
  • Kaynağı barındıran cihaza konur; cihaz sökülünce görünür.
⚠️ Üç yapraklı yonca simgesinin yerini almaz, onu tamamlar.
KENDİNİ DENE

Hafıza kartları

Karta dokunun veya Enter'a basın: cevap arkada.
SONUÇ
0 / 4

Bu konunun tüm soruları uygulamada

Binlerce soruYanlış takibiKonu bazlı istatistikİnternetsiz çalışma
İSG Akademi'yi Ücretsiz İndir
📄 İSG Hap Bilgiler 2026 PDF Sonraki: 08.19 Elektromanyetik Alan ve Optik Radyasyon Yönetmeliği Var mı? →
1 / 1
İpucu: ← → ok tuşlarıyla ilerleyin · F tuşu ile tam ekran
Sonraki ders: Elektromanyetik Alan ve Optik Radyasyon Yönetmeliği Var mı? → Fiziksel Etmenler ve İş Hijyeni dersleri

Bu modüldeki diğer dersler