Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması Yönetmeliği Değişti: Yeni Ceza Tablosu (13 Ekim 2026)

Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması Hakkında Yönetmeliğin ceza maddesi baştan yazıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 13 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımladığı değişiklik, yönetmeliğin 31. maddesinin birinci fıkrasını (idari para cezaları) tamamen yeniliyor. Yönetmeliğin 2015’te yayımlanan metnindeki tutarlar bugüne kadar hiç değiştirilmemişti; yeni metin güncel tutarları doğrudan yazıyor. Değişiklik ayrıca yükleyenin eğitim belgesi yükümlülüğündeki bir ifadeyi kaldırıyor ve yönetmelikteki eski bakanlık adlarını güncelliyor. Bu yazıda yeni ceza tablosunu 2015 metniyle karşılaştırıyor, son bölümde konunun iş sağlığı ve güvenliği tarafını anlatıyoruz.

Ne değişti?

Değişiklik yönetmeliği 12 maddeden oluşuyor. Asıl yenilik ceza maddesinde; diğerleri dayanak, isim ve ifade güncellemeleri.

• Ceza maddesi yenilendi (m.31/1). 2015 metni cezaları 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine dayandırıyordu. Yeni metin 655 sayılı KHK’nin 28/A maddesine dayanıyor ve 17 bentteki tüm tutarları güncel hâliyle yazıyor.
• Eğitim belgesi ibraz ifadesi kaldırıldı (m.14/1-f). Yükleyenin “tehlikeli maddeleri yükleyecek personelin eğitim almış olmasını sağlamak ve gerektiğinde bu eğitim belgelerini Bakanlığa ibraz etmek” yükümlülüğü, “eğitim almış olmasını sağlamak” olarak kısaltıldı. Eğitimi sağlama yükümlülüğü aynen duruyor.
• (e) bendinde muhatap netleşti. Ek-1’deki yetkili mercilerden izin almadan taşıma yapılmasında (m.8/1) ceza 2015 metninde “aykırı hareket edenlere” kesiliyordu; yeni metin taşımacıyı sayıyor. Bu ihlalde vagon ve/veya tren, ihlal giderilinceye kadar güvenli bir alanda bekletilir ve seferin devamına izin verilmez. Bekletme kuralı 2015 metninde de vardı.
• Denetim hükmünün atfı güncellendi (m.26/2). Bakanlık denetimleri kendi personelinin yanı sıra 655 sayılı KHK kapsamında yetkilendirilen ve 27. maddede sayılan kamu kurum ve kuruluşları eliyle de yapar. Bu imkân 2015 metninde de vardı; değişen, KHK’nin eski adına ve 28. maddesine yapılan atfın kaldırılması.
• Dayanak ve isimler güncellendi. Dayanak maddesine (m.3) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 477 ve 497. maddeleri eklendi. “Bakanlık” tanımı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı oldu (m.4); 27, 29, 30 ve 39. maddelerdeki “Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı” ibareleri güncellendi ya da kaldırıldı. 34. maddedeki görevli birim “Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık” yerine “Ulaştırma Hizmetleri” olarak değiştirildi.

Yeni ceza tablosu (2015 metniyle karşılaştırmalı)

Tablodaki “2015 metni” sütunu yönetmeliğin 16 Temmuz 2015 tarihli ilk hâlinde yazan rakamları gösteriyor. 31. madde 2015’ten 13 Ekim 2026’ya kadar hiç değiştirilmedi (araya giren 3 Şubat 2023 değişikliği yalnızca 6. maddeye dokunmuştu).

“2015 metni” tutarları yönetmeliğin ilk hâlinde yazıyla yazılmış rakamlardır (örneğin d bendinde “binellibir Türk Lirası”). 31. maddenin ikinci fıkrasına göre bu cezalar her yıl Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanıyordu; bu nedenle uygulamadaki tutarlar zaten 2015 rakamlarının üzerindeydi. İkinci fıkra değişmedi; yeni tutarlar da her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. “Gönderen ve taşımacı” yazan satırlarda ceza, 2015 metninde de olduğu gibi her birine ayrı ayrı öngörülmüştür.

Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) yükümlülüğü kimleri kapsıyor?

Yönetmeliğin 23. maddesine göre taşımacı, gönderen, paketleyen, yükleyen, dolduran ve boşaltan olarak faaliyet gösteren işletmeler, RID Bölüm 1.8.3 hükümlerine göre TMGD istihdam etmek veya bir TMGD’den hizmet almak zorunda. Yani yükümlülük yalnız demiryolu şirketlerinin değil; tehlikeli maddeyi vagona yükleyen, dolduran ya da boşaltan fabrika ve depoların da konusu. Bu yükümlülüğe aykırılığın cezası artık 170.903 TL.

TMGD, tehlikeli madde mevzuatından gelen ayrı bir görevdir ve kendi belgesiyle yürütülür; iş güvenliği uzmanının görevinden farklıdır. Aynı işyerinde ikisinin birlikte çalışması, yükleme-boşaltma risklerinin iki mevzuat açısından da eksiksiz ele alınmasını sağlar.

İş sağlığı ve güvenliği açısından ne anlama geliyor?

Yönetmelik bir taşımacılık düzenlemesi, ama hükümlerinin önemli bir kısmı doğrudan tehlikeli madde yükleyen, dolduran ve boşaltan çalışanların güvenliğiyle ilgili. İş güvenliği uzmanı açısından dikkat edilecek noktalar:

• İki ayrı eğitim yükümlülüğü var. Tehlikeli madde taşımasında yer alan kişiler RID Bölüm 1.3’te belirtilen eğitimleri almak zorunda (m.25; aykırılığı 85.437 TL). Yükleyen ise yükleme yapacak personelin bu konuda eğitim almış olmasını sağlamakla yükümlü (m.14/1-f). Bu eğitimler, 6331 sayılı Kanunun 17. maddesindeki çalışan İSG eğitiminin yerine geçmez; ikisi ayrı ayrı planlanmalı. Belgeyi Bakanlığa ibraz ifadesi kalksa da eğitimin yapıldığını gösteren kayıtları saklamak, denetimde ve olası bir kazada işverenin elindeki tek kanıttır.
• Yükleme alanında tutuşturucu kaynak yasağı. Yükleyen; yükleme sırasında yakın çevrede ateş yakılmasına, açık ışıklandırma yapılmasına ve sigara içilmesine izin vermemekle, kıvılcım çıkarabilecek cisim bulundurmamak ve bu özellikteki giysilerle çalıştırmamakla yükümlü (m.14/1-g). Bu kurallar risk değerlendirmesine ve gerektiğinde patlamadan korunma dokümanına yansıtılmalı. Yükleme ayrıca yalnızca bu iş için ayrılmış, emniyet şartları sağlanmış alanlarda yapılır (m.14/1-h). Bu bentlerden her birinin ihlali 8.508 TL.
• Boşaltma öncesi kontrol. Boşaltan; paket, vagon, tank veya konteynerde boşaltmayı tehlikeye sokacak bir hasar olup olmadığını kontrol etmek, hasar varsa önlem alınıncaya kadar boşaltmaya ara vermek, dışarı bulaşan tehlikeli artıkları temizlemek ve kullanılan donanımın düzgün çalıştığını kontrol etmekle yükümlü (m.20). Bunlar çalışan güvenliğinin günlük kontrol listesine birebir taşınabilecek maddeler.
• Acil eylem planı ile acil durum planı uyumlu olmalı. Demiryolu altyapı ve tren işletmecileri; manevra, yükleme, boşaltma ve taşıma sırasında olabilecek kaza ve ihlaller için “Acil Eylem Planı” hazırlamak, talimatları ilgili personele tebliğ etmek ve görülecek yerlere asmak zorunda (m.24; aykırılığı 85.437 TL). Aynı sahada çalışan işyerlerinin 6331 kapsamındaki acil durum planları bu planla çelişmemeli.
• Fabrika içi iltisak hatları kapsam dışı. Fabrika, depo veya organize sanayi bölgelerindeki işletmelerin kendi işyeri sınırları içinde kalan iltisak hatlarında yaptıkları tehlikeli madde taşımaları bu yönetmeliğin kapsamında değil (m.2/2-c). Bu taşımalar için işverenin 6331 kapsamındaki yükümlülükleri ve risk değerlendirmesi elbette geçerli.
• Sorumluluk müteselsil. Yükleme ve boşaltma sırasında kaza, sızıntı, patlama veya yangın olursa ilgili taraflar cana, mala, sağlığa ve çevreye verilen zarardan müteselsilen sorumlu (m.10/1-ç).

Tehlikeli madde sınıflarını ve UN numarasının nasıl okunduğunu ders sayfalarımızda anlattık: ADR Sınıf 1, 2.1 ve 2.2: patlayıcılar ve gazlar ve ADR Sınıf 8 ve 9, UN numarası nasıl okunur? Sınıflandırma ve etiketler demiryolu (RID) ile karayolunda (ADR) aynı mantıkla kurulur.

Sık sorulanlar

Değişiklik ne zaman yürürlüğe girdi?

Yayımı tarihinde, yani 13 Ekim 2026’da.

TMGD olmayan işletmeye ne kadar ceza kesilir?

31. maddenin birinci fıkrasının (l) bendine göre 170.903 TL. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.

Yükleme personelinin eğitimi artık zorunlu değil mi?

Zorunlu. 14. maddenin (f) bendinde yalnızca “gerektiğinde bu eğitim belgelerini Bakanlığa ibraz etmekle” ifadesi kaldırıldı; yükleyenin personelin eğitim almış olmasını sağlama yükümlülüğü sürüyor. RID Bölüm 1.3 eğitimi de 25. madde gereğince zorunlu.

Hangi ihlalde tren durdurulur?

(e) bendindeki ihlalde, yani Ek-1’deki tehlikeli madde sınıfları için yetkili mercilerden izin alınmadan taşıma yapıldığında. Ek-1’de izin merci olarak Sınıf 1 maddeler için İçişleri Bakanlığı, Sınıf 7 maddeler için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (TAEK) yazılıdır; bu ek 13 Ekim 2026 değişikliğinde güncellenmedi. Bu durumda ceza kesilmesinin yanında, ihlal giderilinceye kadar vagon ve/veya tren güvenli bir alanda bekletilir ve seferin devamına izin verilmez.

Yönetmeliğin tam metnini nereden okuyabilirim?

Resmî Gazete’de: ilk metin (16 Temmuz 2015, Sayı 29418), 3 Şubat 2023 değişikliği (Sayı 32093) ve 13 Ekim 2026 değişikliği (Sayı 33399).