🎯 Sınavın ağırlık merkezi üç konuda toplanıyor: meslek hastalıkları, sağlık gözetimi, iş fizyolojisi
⚠️ Hekimlerin en çok kaybettiği alan tıbbi konular değil, mevzuat
📊 70 puan için ~35 net yeterli — her konuyu bilmek zorunda değilsin
Sınavın Ağırlık Haritası
İşyeri hekimliği sınavı, iş güvenliği uzmanlığı sınavıyla aynı formatta yapılır ama içerik dağılımı tamamen farklıdır. Aynı kaynaktan çalışmak en yaygın hatadır.
Geçmiş sınavların soru dağılımına bakıldığında ortaya çıkan tablo:
Konu 1 — Meslek Hastalıkları
Sınavın en belirleyici konusu. Tipik soru kalıbı: bir meslek grubu verilir, o gruba özgü meslek hastalığı sorulur — ya da tersi.
Pnömokonyozlar: mutlaka bilinmesi gerekenler
| Hastalık | Etken | Riskli meslek grubu |
|---|---|---|
| Silikoz | Kristal yapıdaki silika (SiO₂) tozu | Maden, taş ocağı, döküm, seramik, kot kumlama, cam |
| Asbestoz | Asbest lifleri | Gemi söküm, izolasyon, eski bina yıkımı, fren balatası |
| Mezotelyoma | Asbest (plevra/periton zarı tümörü) | Asbest maruziyeti olan tüm gruplar — düşük dozda bile |
| Bisinoz | Pamuk, keten, kenevir tozu | Tekstil, iplik, dokuma |
| Kömür işçisi pnömokonyozu | Kömür tozu | Yeraltı kömür madenciliği |
| Berilyoz | Berilyum | Havacılık, elektronik, nükleer sanayi |
Silikoz vs asbestoz ayrımı: Silikoz üst zonları, asbestoz alt zonları tutar. Silikozda hiler lenf bezlerinde “yumurta kabuğu” kalsifikasyonu klasik bulgudur.
Mezotelyoma tuzağı: Asbestoz için yoğun ve uzun maruziyet gerekirken, mezotelyoma çok düşük dozda bile gelişebilir. Soru bu farkı sık sorar.
Latent süre: Mezotelyomada 20-40 yıl. “Emekli olduktan sonra ortaya çıkan hastalık” ifadesi görürsen aklına mezotelyoma gelsin.
Fiziksel etkenlere bağlı meslek hastalıkları
| Hastalık / tablo | Etken ve meslek grubu |
|---|---|
| Gürültüye bağlı işitme kaybı | Sürekli yüksek gürültü. Odyogramda 4000 Hz’de çentik karakteristiktir. Metal, dokuma, havaalanı yer hizmetleri |
| El-kol titreşim sendromu | Titreşimli el aleti. Beyaz parmak (Raynaud benzeri tablo). Orman işçileri, kırıcı-delici kullananlar |
| Dekompresyon hastalığı | Basınç değişimi. Dalgıçlar, keson işçileri, tünel açımı |
| Katarakt | Isıl radyasyon / infrared. Cam üfleyiciler, demir-çelik fırın işçileri |
Kimyasal maruziyet ve hedef organ
| Madde | Hedef | Takip parametresi |
|---|---|---|
| Kurşun | Kan, sinir sistemi, böbrek | Kan kurşun düzeyi, ZPP, hemogram |
| Benzen | Kemik iliği — lösemi riski | Hemogram, idrarda t,t-mukonik asit |
| Cıva | Sinir sistemi, böbrek | İdrar cıva düzeyi |
| Kadmiyum | Böbrek, akciğer, kemik | İdrar kadmiyum, β2-mikroglobulin |
| Karbon monoksit | Hemoglobin — doku hipoksisi | Karboksihemoglobin (COHb) |
| Organik fosforlu insektisit | Kolinesteraz inhibisyonu | Plazma / eritrosit kolinesteraz |
Benzen = lösemi. Sınavda benzen görürsen ilk düşünülecek kemik iliği baskılanması ve lösemi riskidir.
Kurşun triadı: Anemi (bazofilik noktalanma), karın ağrısı (kurşun koliği), düşük el (radial sinir tutulumu).
Kolinesteraz düşükse organofosfat maruziyeti düşünülür — tarım işçisi profili tipiktir.
Konu 2 — Sağlık Gözetimi
Muayene türleri, periyotlar ve hangi maruziyette hangi tetkikin isteneceği bu başlığın çekirdeğidir.
Muayene türleri
- İşe giriş muayenesi — işe uygunluğu belirler. İşe başlamadan önce yapılır.
- Periyodik muayene — tehlike sınıfı ve maruziyete göre belirli aralıklarla tekrarlanır.
- İş değişikliği muayenesi — çalışan farklı bir işe geçtiğinde yapılır.
- İşe dönüş muayenesi — uzun süreli hastalık, kaza veya doğum izni sonrası.
- İstek üzerine muayene — çalışanın sağlık şikâyeti olduğunda.
Maruziyet–tetkik eşleştirmesi
| Maruziyet | İstenecek temel tetkik |
|---|---|
| Gürültü | Odyometri |
| Toz (pnömokonyoz riski) | Akciğer grafisi (ILO standardı), solunum fonksiyon testi |
| Kurşun | Kan kurşun düzeyi, hemogram |
| Benzen ve türevleri | Hemogram, periferik yayma |
| Titreşim | El-kol muayenesi, soğuk provokasyon testi |
| Gece çalışması | Yılda en az bir kez sağlık kontrolü |
Konu 3 — İş Fizyolojisi ve Ergonomi
Hekimlerin genelde en rahat olduğu ama sınavda ayrıntı sorulduğu için puan kaybettiği alan.
Temel kavramlar
- Bazal metabolizma hızı — dinlenme halinde harcanan enerji
- Maksimum oksijen tüketimi (VO₂max) — aerobik kapasitenin göstergesi
- Statik ve dinamik kas çalışması — statik çalışma daha hızlı yorgunluk yaratır, çünkü kas kasılı kaldığında kan akımı azalır
- Kas-iskelet sistemi hastalıkları — tekrarlayan hareket, zorlayıcı duruş, aşırı güç
Karpal tünel sendromu: Median sinir sıkışması. Tekrarlayan el bileği hareketi. Klavye kullanımı, montaj hattı, kasap.
Lateral epikondilit (tenisçi dirseği): Ön kol ekstansör kaslarının aşırı kullanımı. Tornavida, çekiç kullananlar.
Statik çalışma neden yorar: Kas kasılı kalınca damarlar baskılanır, kan akımı düşer, laktik asit birikir. Bu yüzden ayakta sabit duran işçi, yürüyen işçiden daha çabuk yorulur.
Ergonomik yükleme değerlendirme yöntemleri
| Yöntem | Ne için kullanılır |
|---|---|
| REBA | Tüm vücut duruş analizi |
| RULA | Üst ekstremite ağırlıklı duruş analizi |
| NIOSH kaldırma denklemi | Manuel yük kaldırmada güvenli sınır hesabı |
| OWAS | Çalışma duruşlarının sınıflandırılması |
Konu 4 — Mevzuat: Hekimlerin Zayıf Karnı
Ezberlenmesi gereken sayılar
| Konu | Değer |
|---|---|
| İşyeri hekimi çalışma süresi — az tehlikeli | Çalışan başına ayda 5 dakika |
| İşyeri hekimi çalışma süresi — tehlikeli | Çalışan başına ayda 10 dakika |
| İşyeri hekimi çalışma süresi — çok tehlikeli | Çalışan başına ayda 15 dakika |
| İş kazası bildirim süresi (SGK’ya) | 3 iş günü |
| Meslek hastalığı bildirimi (öğrenildikten sonra) | 3 iş günü |
| İşyeri hekimliği belgesi geçerlilik | 5 yıl |
| İSG eğitim süresi — az tehlikeli | En az 8 saat |
| İSG eğitim süresi — tehlikeli | En az 12 saat |
| İSG eğitim süresi — çok tehlikeli | En az 16 saat |
| Risk değerlendirmesi yenileme — az tehlikeli | 6 yıl |
| Risk değerlendirmesi yenileme — tehlikeli | 4 yıl |
| Risk değerlendirmesi yenileme — çok tehlikeli | 2 yıl |
Çalışma süreleri: 5 – 10 – 15. Tehlike arttıkça beşer beşer artıyor.
Eğitim süreleri: 8 – 12 – 16. Dörder dörder artıyor.
Risk değerlendirmesi: 6 – 4 – 2. Tehlike arttıkça yarıya iniyor.
Üç dizi de düzenli. Karıştırdığında hangisinin arttığını, hangisinin azaldığını düşün.
Çalışma Programı Önerisi
Sınava kalan süreye göre önceliklendirme:
| Kalan süre | Odak |
|---|---|
| 8+ hafta | Tüm konuları sırayla bitir, her konu sonrası soru çöz. Mevzuata haftada en az iki gün ayır. |
| 4-8 hafta | Meslek hastalıkları ve sağlık gözetimini derinlemesine, mevzuatı tablo ezberiyle çalış. Diğer konularda soru çözerek ilerle. |
| 2-4 hafta | Sadece çıkmış soru çöz. Yanlış yaptığın konunun özetini oku, tekrar soru çöz. Yeni konu öğrenmeye çalışma. |
| 1 hafta | Hap notlar + sayı tabloları. Deneme sınavı çöz, süre tut. Yeni kaynak açma. |
Okuduğun Konudan Hemen Soru Çöz
İşyeri hekimliği modülünde sorular tam bu başlıklara göre kategorize edildi. Meslek hastalıkları, sağlık gözetimi ve iş fizyolojisi ayrı ayrı çalışılabiliyor. Uygulama hangi konuda zayıf olduğunu kendisi buluyor.
Sık Sorulan Sorular
İşyeri hekimliği sınavına kaç günde hazırlanılır?
Hekimlik altyapısı meslek hastalıkları ve fizyoloji konularında avantaj sağlar. Düzenli çalışan bir hekim için 6-8 hafta genellikle yeterlidir. Belirleyici olan toplam süre değil, mevzuata ayrılan zamandır.
İş güvenliği uzmanlığı kaynaklarından çalışabilir miyim?
Mevzuat ve genel İSG bölümleri ortaktır, oradan yararlanabilirsin. Ancak meslek hastalıkları ve sağlık gözetimi bölümleri hekim sınavında çok daha derin sorulur; uzmanlık kaynakları bu konularda yüzeysel kalır.
Hap notlar tek başına yeterli mi?
Tekrar ve son gün taraması için etkilidir, tek başına yeterli değildir. Konu özetini okuduktan sonra o konudan soru çözmek kalıcılığı belirgin şekilde artırır.
Hangi konudan başlamalıyım?
Meslek hastalıklarından. Hem sınavdaki ağırlığı en yüksek, hem de hekim olarak en hızlı ilerleyeceğin konu. Erken kazanılan puan motivasyonu da yükseltir. Mevzuatı en sona bırakma — o en yavaş öğrenilen kısım.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG: 30.06.2012 / 28339)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — mevzuat ve duyurular
- Resmî Gazete
İçerik editöryal kontrolden geçirilmiştir. Gördüğünüz bir hatayı iletişim sayfasından bildirebilirsiniz.
