Koruma Düzeyleri Nedir? Primordial, Birincil, İkincil ve Üçüncül

Düzeyi ayıran üç ölçüt: risk, hastalık, şikâyet

Risk faktörü hiç doğmasın

Primordial koruma, risk faktörlerinin ortaya çıkmasını önlemeyi hedefler. Hedefi tek bir kişi değil, kök nedenler ve toplumsal koşullardır.

• Toplum ve okul düzeyinde sağlıklı yaşam programları
• Yoksulluğu ve eğitim eşitsizliğini azaltan politikalar

Risk var; hastalık başlamasın

Birincil (primer) koruma, hastalık ortaya çıkmadan devreye girer ve iki koldan yürür:

1. Sağlığın geliştirilmesi (birey düzeyinde): eğitim, dengeli beslenme, fiziksel aktivite
2. Özel koruma: aşılama, kişisel koruyucu donanım

Şikâyet yokken erken tanı

İkincil (sekonder) koruma hastalığı belirti vermeden yakalar ve belirtili hastalığa ilerlemesini önler. Araçları tarama testleri ve periyodik muayenelerdir.

• Gürültülü işte işitme testi: işitme kaybında erken tanı
• Tozlu işte standart akciğer radyografisi

Hastalık yerleşti: sonucu küçültün

Üçüncül (tersiyer) koruma, yerleşmiş hastalığın olumsuz sonuçlarını azaltır ve işlevi geri kazandırır: hastalık yönetimi, rehabilitasyon, ağrı yönetimi.

Mevzuattaki karşılığı: işitme kaybının işe bağlı olduğu tespit edilirse çalışan, gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilir.

Hafıza kartları