İş Kazaları Testi — Ücretsiz Soru Çöz (2026)

İş Kazası Nedir? 6331 ve 5510 Tanımları

Sınavın en klasik tuzağı, iki kanunun iş kazasını farklı amaçlarla tanımlamasıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu önleme odaklıdır: İş kazasını, işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay olarak tanımlar. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ise tazmin odaklıdır: Hangi hâl ve durumlarda meydana gelen olayların iş kazası sayılacağını sayar; işyerinde bulunulan sırada, yürütülen iş nedeniyle, görevle başka yere gönderilme sırasında, emziren kadının süt izni saatlerinde ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaylar bu kapsamdadır.

Kısaca: 6331 “olayın niteliğine”, 5510 “olayın gerçekleştiği hâl ve durumlara” bakar. Soru kökünde servis aracı, görev yolculuğu veya süt izni geçiyorsa aranan cevap genellikle 5510 penceresidir.

Bildirim Yükümlülükleri

6331’e göre işveren, iş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Sağlık hizmeti sunucularının kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları Kuruma bildirme yükümlülüğü ayrıca düzenlenmiştir. İşverenin ayrıca tüm iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutması, gerekli incelemeleri yaparak rapor düzenlemesi; ramak kala olayları ve zarar yaratma potansiyeli olan olayları da inceleyip raporlaması gerekir. Bildirim yükümlülüklerinin ihlali idari para cezasına tabidir; güncel tutarları İSG ceza hesaplama aracıyla görebilirsin.

Kaza İstatistikleri: Sıklık ve Ağırlık Oranları

İstatistik oranları, işyerleri ve dönemler arasında karşılaştırma yapmayı sağlayan standart göstergelerdir. Kaza sıklık oranı, belirli bir dönemde meydana gelen kaza sayısının aynı dönemdeki toplam çalışma saatine oranlanması ve standart bir katsayıyla çarpılmasıyla bulunur; “ne kadar sık kaza oluyor?” sorusuna yanıt verir. Kaza ağırlık oranı ise kayıp iş günlerini toplam çalışma saatine oranlar; “kazalar ne kadar ağır sonuç doğuruyor?” sorusunu ölçer. Sınavda çoğunlukla formülün mantığı ve iki oranın hangi soruya yanıt verdiği sorulur: Sıklık oranı olay adedini, ağırlık oranı kayıp gün yükünü izler. Aynı işyerinde sıklık düşerken ağırlığın artması, az ama ciddi kazalara işaret eder ve yorum sorusu olarak gelebilir.

Domino Teorisi ve Kaza Nedensellik Modelleri

Heinrich’in domino teorisi, kazayı beş taşlı bir zincir olarak modeller: sosyal çevre ve kalıtım → kişisel kusur → güvensiz hareket ve güvensiz durum → kaza → yaralanma. Teorinin özü, zincirden bir taşın (özellikle güvensiz hareket/durum taşının) çekilmesiyle kazanın önlenebileceğidir. Modern yaklaşımlar ise tek nedene değil, yönetim sistemi zayıflıklarından kaynaklanan çoklu nedenlere odaklanır; kök neden kavramı buradan doğar. Kazaların büyük çoğunluğunun güvensiz davranışlarla ilişkilendirilmesi ve ciddi yaralanma-hafif yaralanma-ramak kala olayları arasındaki piramit ilişkisi de bu literatürün sınava yansıyan parçalarıdır.

Kök Neden Analizi ve Raporlama

Kaza incelemesinin amacı suçlu bulmak değil, tekrarını önlemektir. İyi bir inceleme; olayı zaman çizgisine oturtur, doğrudan nedenlerden (güvensiz hareket, güvensiz durum) temel nedenlere (eğitim eksikliği, bakım yetersizliği, prosedür boşluğu, yönetim sistemi zafiyeti) doğru kazı yapar. Yaygın araçlar şunlardır:

• 5 Neden (5 Why): “Neden?” sorusunu zincirleme sorarak yüzeysel nedenden kök nedene iner.
• Balık kılçığı (Ishikawa): Nedenleri insan, makine, yöntem, malzeme, ortam gibi dallarda sınıflar.
• Olay ağacı / hata ağacı: Olay zincirini ve koşul kombinasyonlarını mantıksal olarak modeller.

İnceleme sonunda düzeltici ve önleyici faaliyetler tanımlanır, sorumlusu ve termini belirlenir, etkinliği izlenir. Bulgular risk değerlendirmesine geri beslenir; bu döngü risk değerlendirmesi soruları ile birlikte çalışıldığında bütünleşir.

Sınavda Bu Konudan Ne Çıkar?

İş kazaları başlığının soru dağılımı oldukça istikrarlıdır:

Tanım ve bildirim soruları mevzuat bilgisine dayandığından İSG mevzuat soruları, sağlık boyutu için meslek hastalıkları testi bu başlığın doğal tamamlayıcılarıdır.

Çalışma Stratejisi

Önce iki kanunun tanımını yan yana yaz ve farkları kendi cümlelerinle özetle; 5510’un saydığı hâlleri (işyeri, görev, süt izni, servis) senaryo örnekleriyle eşleştir. Sonra bildirim zincirini “kim → kime → ne kadar sürede” kalıbıyla tablolaştır. İstatistik oranlarında formül ezberinden çok pay-payda mantığını kavra: pay olayı, payda maruziyeti temsil eder.

Pekiştirme için İSG soru çöz sayfasındaki mini testleri kullan; bu konunun geçmiş oturumlardaki gerçek soru kalıplarını çıkmış sorular arşivinde gör ve son aşamada deneme sınavı ile süre yönetimini prova et. Yorum gerektiren istatistik ve nedensellik soruları, düzenli soru pratiğiyle en hızlı oturan sorulardır.